Spastyczność po UDARZE MÓZGU

2015-04-22 8:46 Monika Majewska

Spastyczność poudarowa to bolesne następstwo udaru mózgu, jakiego każdego roku w Polsce doznaje ok. 75 tys. osób. Udar jest trzecią przyczyną zgonów w krajach rozwiniętych i pierwszym powodem niepełnosprawności u dorosłych po 60. roku życia.

Spastyczność po UDARZE MÓZGU
Autor: Fundacja Udaru Mózgu, organizator kampanii "Otwórz dłoń po udarze" Spastyczność po UDARZE MÓZGU. Fot. Fundacja Udaru Mózgu, organizator kampanii "Otwórz dłoń po udarze"

Spastyczność po udarze u dorosłych pojawia się, gdy mięśnie nie odpowiadają na wysyłane przez mózg sygnały dotyczące rozluźnienia mięśni. Następuje trwały, bolesny skurcz mięśnia, co uniemożliwia ruch i zwykłą, codzienną aktywność, jak np. ubieranie się, mycie itp. Charakterystyczne dla pacjentów ze spastycznością są: zaciśnięta pięść, wygięty nadgarstek, wykręcony łokieć lub ramię przyciśnięte do piersi.

Czym jest spastyczność po udarze mózgu?

Spastyczność to stan wzmożonego napięcia mięśniowego, co przyczynia się do: utrudnienia rehabilitacji, bólu, utrudnienia higieny i samoobsługi, wycofania się z życia towarzyskiego i społecznego, gorszej samooceny, pogorszenia nastroju i jakości życia.

Co piąty pacjent po udarze cierpi z powodu spastyczności.

Po 3 miesiącach od udaru spastyczność rozwija się u około 20 proc. pacjentów. Nieleczona spastyczność prowadzi do: trwałych przykurczów, deformacji stawowych, odleżyn, zakrzepicy żylnej, infekcji, zaburzeń równowagi w czasie chodzenia, złamań kończyn.

Pacjenci poudarowi najczęściej cierpią z powodu spastyczności kończyny górnej. Ręka objęta spastycznością, czyli nadmiernym napięciem mięśniowym, nie reaguje na polecenia mózgu tak jak dotychczas. Przykurczone mięśnie uniemożliwiają pełen zakres ruchów i czasem powodują ból. Prozaiczne dotąd czynności, jak chwytanie i puszczanie przedmiotów, stają się niemal niewykonalne, co bardzo zmienia życie osób chorych.

Jak rozpoznać objawy spastyczności ręki? - „Spastyczność, która jest konsekwencją udaru mózgu, u większości chorych rozwija się 3 miesiące od zachorowania, należy jednak pamiętać, że może pojawić się wcześniej. Szybkie rozpoznanie objawów spastyczności kończyny górnej jest drogą do przywrócenia jej sprawności - mówi prof. dr hab. n. med. Jarosław Sławek, Kierownik Zakładu Pielęgniarstwa Neurologiczno-Psychiatrycznego Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. – „Ręka dotknięta spastycznością u osób po udarze mózgu charakteryzuje się nienaturalnym ułożeniem kończyny w czasie odpoczynku i w trakcie prób ruchu. Osoby zmagające się ze spastycznością poudarową mają także problem z chwytaniem i wypuszczaniem przedmiotów.

- „Objawy spastyczności, mimo że możliwe do rozpoznania, są niestety często niezauważane. W efekcie leczenie, które mogłoby przywrócić sprawność ręki, jest podejmowanie za późno. Kampania „Otwórz dłoń po udarze”, powstała, aby edukować oraz informować chorych oraz ich bliskich o objawach spastyczności i możliwych formach leczenie” – podkreśla Adam Siger z Fundacji Udaru Mózgu.

- „Osoby po udarze najczęściej zmagają się ze spastycznością w obrębie nadgarstka i łokcia.
W dotychczas opublikowanych badaniach epidemiologicznych spastyczność poudarowa występuje o ok. 10% częściej w kończynie górnej w porównaniu z kończyną dolną. W przypadku udaru mózgu dochodzi do uszkodzenia na „wysokim” poziomie półkul mózgu i pnia mózgu, co sprzyja zaburzeniom kontroli ruchów kończynami górnymi. – wyjaśnia lek. med. Michał Schinwelski z Oddziału Neurologii Szpitala Specjalistycznego Św. Wojciecha w Gdańsku.

Udar mózgu to choroba ludzi starszych

Zachorowalność na udar mózgu wzrasta wraz z wiekiem, na przykład: u osób w wieku pomiędzy 45. a 55. rokiem życia ryzyko udaru wynosi 1 na 1000 na rok. W wieku pomiędzy 65. a 75. - 1 na 100, a po 85. roku życia 1 na 30. O udarze mówimy, kiedy komórki mózgu umierają na skutek niedostarczenia odpowiedniej ilości krwi. Kiedy przepływ krwi w mózgu jest zaburzony lub przerwany, komórki mózgowe nie otrzymują niezbędnych do życia składników odżywczych, tlenu i glukozy. Przepływ krwi może zostać przerwany z dwóch powodów: zablokowania tętnicy szyjnej lub tętnicy w mózgu i pęknięcia naczynia krwionośnego, które zaczyna krwawić do mózgu.

Spastyczność - metody leczenia

1) Podawanie leków, mających na celu zmniejszenie objawów spastyczności

2)  Leczenie chirurgiczne (przecięcie ścięgien, przecięci korzeni grzbietowych lub elektrostymulacja - na poziomie rdzenia, móżdżku i mózgu)

3) Rehabilitacja - kinezyterapia, fizjoterapia, terapia zajęciowa. Rehabilitacja po udarze jest bardzo ważna. Istotnie zmniejsza ryzyko występowania powikłań po udarze, takich jak, np. odleżyny. Zwiększa też szanse na odzyskanie sprawności przez chorego.

Leczenie spastyczności z zastosowaniem toksyny botulinowej

W spastyczności leki można podawać pacjentom kilkoma drogami - doustnie, dokanałowo i domięśniowo. W tym ostatnim przypadku można podać alkohol, fenol lub toksynę botulinową typu A, powszechnie stosowaną w neurologii na całym świecie już od 20 lat, a w spastyczności kończyny górnej od 10 lat.

Zastosowanie toksyny botulinowej typu A polega na celowanym ostrzykiwaniu uszkodzonego mięśnia kończyny górnej w celu zahamowania uwalniania się acetylocholiny, co jest niezbędne by doszło do rozluźnienia mięśnia. Udowodniono, że powtarzanie takiej terapii powoduje znaczną poprawę stanu zdrowia pacjentów cierpiących na miejscową spastyczność.

Zastosowanie toksyny botulinowej u pacjentów cierpiących z powodu spastyczności poudarowej pozwala nieporównywalnie z innymi metodami, precyzyjnie „rozluźnić” wybrane, dotknięte przykurczem grupy nadaktywnych mięśni, bez wpływu na mięśnie nie dotknięte spastycznością. Podobny efekt nie jest możliwy do uzyskania w przypadku terapii doustnymi lekami antyspastycznymi – mówi prof. dr hab. med. Andrzej Friedman z Kliniki Neurologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

To ci się przyda

Leczenie spastyczności toksyną botulinową jest refundowane przez NFZ

Od 1 marca 2014 roku w Polsce leczenie chorych przy pomocy toksyny botulinowej jest w pełni refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia w ramach programu lekowego "Leczenie spastyczności kończyny górnej toksyną botulinową typu A". Informacje na ten temat można znaleźć na stronie Fundacji Udaru Mózgu, www.fum.info.pl.

Ważne, by pacjenci otrzymali terapię botulinową w jak najkrótszym czasie od pojawienia się spastyczności i początku choroby. Warunkiem niezbędnym leczenia jest jednoczesne włączenie rehabilitacji, zmierzające do usamodzielnienia pacjenta – mówi dr hab. n. med., prof. nadzw. Jarosław Sławek z Wydziału Nauk o Zdrowiu Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego oraz Oddziału Neurologii Szpitala św. Wojciecha w Gdańsku.

W skali makro koszt terapii pacjentów ze spastycznością nie jest wysoki. Jednak z punktu widzenia starszej osoby na rencie czy emeryturze, często staje się kosztem nie do podźwignięcia. Średni roczny koszt leczenia pacjenta wynosi według rekomendacji AOTM 1700- 1800 PLN, problem dotyczy ok. 2000 pacjentów rocznie, co oznacza wydatek ok. 3,6 mln PLN z budżetu państwa.

Spastyczność po UDARZE MÓZGU
Autor: Fundacja Udaru Mózgu, organizator kampanii "Otwórz dłoń po udarze" Spastyczność po UDARZE MÓZGU. Fot. Fundacja Udaru Mózgu, organizator kampanii "Otwórz dłoń po udarze"
Gdzie szukać pomocy

Osoby, które wskutek udaru mózgu zmagają się ze spastycznością, pomocy mogą szukać w Fundacji Udaru Mózgu (www.fum.info.pl). Celem Fundacji jest działalność na rzecz chorych i ich rodzin, cierpiących z powodu udaru mózgu oraz innych chorób neurologicznych oraz działalność na rzecz ochrony zdrowia i opieki społecznej. Więcej informacji na temat kampanii „Otwórz Dłoń po udarze” na stronie www.fum.info.pl, www.fizjoterapeuci.org oraz www.facebook.com/otworzdlonpoudarze.

W tekście wykorzystano materiały Fundacji Udaru Mózgu.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

Czytaj e-wydanie! Z kodem rabatowym: "wiosna" tylko 2,50 zł za 96 stron porad o zdrowiu! Dodatkowo otrzymasz dostęp do numerów archiwalnych. W nr 4/2020 „Zdrowia m.in.: poradnik alergika, choroby zakaźne pod lupą, „młody” zawał serca, mity o recyklingu.

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 4/2020

Materiał partnerski

KOMENTARZE
ew
|

ania - mój tato miał najpierw padaczkę i od razu zaczął brać leki na padaczkę a tydzień później zaczęła się spastyczność w ręce i nodze. Więc ja się zastanawiałam czy nie jest na odwrót niż Ty myślisz - czy leki na padaczkę mogą wywołać spastyczność ...

Lusia
|

Moja babcia po udarze była rehabilitowana w ośrodku w Konstancinie. Lekarze i rehabilitanci bardzo jej pomogli w powrocie do normalnego funkcjonowania, był to co prawda dla nas cięzki czas, bo myslelismy, że już stracilismy ukochana dla nas osobe, ale przetrwalismy własnie miedzy innymi dzieki ich pomocy. I co najważniejsze: Babcia ma sie teraz całkiem nieżle.

Kamila
|

Moja babcia po udarze mózgu doznała wzmożonego napięcia mięśniowego. Po wyjściu ze szpitala miała problem z codziennym życiem (min. ubieraniem się, myciem) Potrzebne było dalsze leczenie. Rodzice szybko zapisali babcię na terapię botulinową w PCRF Votum. Teraz babcia jest znów samodzielna, radosna i pozytywnie nastawiona do dalszego życia.

Basia
|

Mój Tata miał udar w sobotę .bardzo bolą to nogi ma straszne skurcze. Lekarze twierdzą że to od kręgosłupa. Miał wcześniej ból prawej nogi okropny od pół roku leczył się bez skutku niestety bo ból nie mijał na długo. Czytałam sporo i jestem raczej pewna że to spastycznosc a nie kręgosłup Proszę o jakieś dane mój mail basioma@o2.pl

Małgorzata
|

Jeśli udało się Pani dostać na podstawie skierowania do szpitala na oddzial Rehabilitacji to albo miała Pani akurat szczęście albo ja mam wyjątkowego pecha. Na moim skierowaniu było "Pilne", jednak przy ustaleniu terminu dowiedziałam się, że takich pilnych skierowań mają całe mnóstwo i nie są w stanie ustalić, które pilne są "pilniejsze". Dlatego musiałabym czekać ponad trzy miesiące. Wybrałam prywatną placówkę, bo nie miałam innego wyjścia. Ale nie żałuję, bo w PCRF stanęli na wysokości zadania.

Jola
|

Trzeba poprosc lekarza neurologa o skierowanie do szpitala na oddzial Rehabilitacji. Tam beda wszystkie potrzebne zabiegi i cwiczenia przez fizjoterapeutow. Wystarczy tylko raz dojechac do szpitala. Termin przyjecia mozna ustalic telefonicznie. Najlepiej, zeby na skierowaniu bylo zaznaczone " PILNE" wtedy jest krotszy czas oczekiwania na termin przyjecia.

Małgorzata
|

Terapia toksyną botulinową naprawdę czyni cuda. Nie wiem jak dałabym radę przetrwać rehabilitację po udarze i ból spowodowany spastycznością lewej ręki bez ostrzykiwania. Dzięki zastrzykom i fizykoterapii wróciłam do zdrowia. Skorzystałam z pomocy prywatnego ośrodka w Krakowie, przy Golikówka.

Olimpia
|

jestem po wylewie i rowniez mam czesto te potworne spazmy w nogach. wtedy wydaje mi sie ze bedzie paraliz. mam 61 lat, wylew (z operacja), mialam w 2002 roku.jak zaczelam brac zelazo to spazmy sie pojawialy rzadziej. mysle tez ze mog byc po rozrzedzeniu krwi (sztuczna zastawka serca), i wtedy brakuje mi magnezu. ale to nie jest moja rada (nie jestem lekarzem). warto to sprawdzic z Twoim lekarzem. Pozdrawiam.

Marian
|

Cierpię z powodu przedłużajżącej się spastyki lewej ręki nogi. Jestem w stalej rehabilitacji i nikt nie potrafi odpowiedzić jak długo ten stan spastyczności będzie trwał.

ania
|

Czy od wstrzyknięć botuliny może przyjść padaczka? Mama moja miała udar odkąd ma te zastrzyki w łokieć przyszła padaczka . Został jej ostatni zastrzyk 3 miała a po dwóch dostała padaczkę:( Pomóżcie