Nadciśnienie naczyniowo-nerkowe: objawy i leczenie

2016-07-18 9:33 Marta Uler

Nadciśnienie naczyniowo-nerkowe dotyka zwykle kobiety przed 30. i mężczyzn po 50. roku życia. Co jest przyczyną tej choroby? Dowiedz się, na czym polega nadciśnienie naczyniowo-nerkowe i jak wygląda jego leczenie.

Nadciśnienie naczyniowo-nerkowe to szczególny rodzaj nadciśnienia tętniczego. Jest to tzw. nadciśnienie wtórne, które występuje u ok. 10 proc. chorych z podwyższonym ciśnieniem, a wynika ze zwężenia tętnicy nerkowej, co z kolei może być następstwem wad rozwojowych naczyń, a także różnych chorób nerek i tętnic nerkowych czy nadnerczy. Właściwie i w porę zdiagnozowane nadciśnienie naczyniowo-nerkowe jest stosunkowo łatwe do wyleczenia.

Rola nerek w regulacji ciśnienia krwi

Prawidłowo działające nerki odgrywają ważną rolę w regulacji ciśnienia krwi. Dzieje się to głównie poprzez ich wpływ na gospodarkę sodową ustroju. Gdy poziom sodu się obniża, np. w czasie snu, i ciśnienie spada, nerki wydzielają do krwi substancję zwaną reniną.

Ponad 80% chorych na nadciśnienie naczyniowo-nerkowe przyznaje, że pali papierosy.

Renina natomiast zapoczątkowuje łańcuch reakcji, na końcu którego znajduje się angiotensyna II. Jej zadaniem jest zwężenie drobnych naczyń tętniczych, a tym samym podwyższenie ciśnienia krwi do prawidłowego poziomu. Gdy to się stanie, renina przestaje być wydzielana. Kiedy jednak nerki są niewydolne lub uszkodzone (np. w wyniku częstych zakażeń, zapalenia kłębków nerwowych czy długotrwałego nieleczenia nadciśnienia tętniczego) stale wytwarzają reninę. Ciągły wysoki poziom tej substancji we krwi prowadzi do powstania przewlekłego nadciśnienia tętniczego. Inną, a zarazem najczęstszą przyczyną, dla której nerki wydzielają nadmiernie dużo reniny – powodując tym samym nadciśnienie – jest zwężenie tętnicy nerkowej.

Dlaczego zwęża się światło tętnicy nerkowej?

Przeważnie (nawet u 90 proc. chorych) chodzi o nawarstwienie się blaszki miażdżycowej (dieta i papierosy!), która zwykle umiejscawia się w pobliżu rozgałęzienia tętnicy (lub obu tętnic) nerkowej od aorty i zapycha ją w co najmniej 75 procentach (jeśli miażdżyca nie jest tak zaawansowana, przyczyną nadciśnienia wcale nie musi być to zwężenie). Zmiany miażdżycowe zwykle występują u chorych na nadciśnienie po 50. roku życia i często współistnieją z miażdżycą aorty, tętnic szyjnych, domózgowych, wieńcowych lub kończyn dolnych. Wśród innych przyczyn zwężenia tętnicy nerkowej znajduje się dysplazja tętnic polegająca na chorobliwym rozroście włóknisto-mięśniowym ścian tętnic, zapalenie kłębków nerwowych i chorobę Takayasu.

Nadciśnienie naczyniowo-nerkowe: objawy

Nadciśnienie naczyniowo-nerkowe najczęściej rozpoznaje się, kiedy pierwsze epizody nadciśnienia wystąpią przed 30. rokiem życia (głównie u kobiet) lub po 50 (zwłaszcza u mężczyzn), a także, gdy nagle wcześniej dobrze leczone nadciśnienie staje się kłopotliwe do opanowania. Jednak, niestety, ten typ nadciśnienia nie jest łatwy do zdiagnozowania, a na pewno nie w trakcie podstawowego badania lekarskiego. Większość objawów jest po prostu zbieżna z objawami pierwotnego nadciśnienia tętniczego. Uwagę lekarza powinno jednak zwrócić:

  • wystąpienie nadciśnienia przed 30. lub po 50 r. życia
  • oporne nadciśnienie u chorych otrzymujących właściwy zestaw trzech leków hipotensyjnych
  • wystąpienie niewydolności nerek po podaniu inhibitorów konwertazy lub antagonistów receptora angiotensyny II.
  • nagłe pogorszenie dotychczas dobrze kontrolowanego nadciśnienia
  • ogólne objawy miażdżycy tętnic
  • szmer w nadbrzuszu
  • nawracające obrzęki płuc
  • asymetria rozmiarów nerek (powyżej 1,5 cm)
  • obniżone stężenie potasu we krwi
  • hipokaliemia
  • zasadowica
  • pogarszanie się funkcji nerek

Nadciśnienie naczyniowo-nerkowe: diagnoza

Do wykrycia nadciśnienia naczyniowo-nerkowego prowadzi szereg badań diagnostycznych. Procedura wygląda mniej więcej tak, że jeśli po miesiącu leczenia antagonistą wapnia (np. amlodypiną) z blokerem receptorów beta-adrenergicznych (np. atenololem) i lekiem moczopędnym (np. indapamidem) ciśnienie tętnicze się nie ustabilizuje, pacjenta należy poddać dalszej, pogłębionej diagnostyce w kierunku nadciśnienia naczyniowo-nerkowego.

Badaniem, które jest pomocne w diagnostyce omawianej choroby jest duplex-doppler, czyli USG z możliwością oceny przepływu krwi w wybranym miejscu naczynia tętniczego i żylnego. Lekarz może zalecić także tomografię komputerową lub rezonans magnetyczny. Natomiast najlepszym badaniem – aczkolwiek inwazyjnym – jest angiografia naczyń nerkowych (renowazografia).

Leczenie nadciśnienia naczyniowo-nerkowego

Są trzy metody leczenia nadciśnienia naczyniowo-nerkowego:

  • przezskórna angioplastyka balonowa połączona ze stentowaniem
  • korekcja chirurgiczna zwężonej tętnicy nerkowej
  • leczenie farmakologiczne

Pacjenci, którzy oczekują na zabieg lub u których nie można przeprowadzić zabiegu chirurgicznego, standardowo leczeni są farmakologicznie. Tak, jak w leczeniu pierwotnego nadciśnienia, podaje się im inhibitory konwertazy angiotensyny, blokery kanałów wapniowych oraz leki blokujące receptory beta-adrenergiczne. Stosowanie inhibitora konwertazy angiotensyny nie dotyczy jednak chorych z ZTN obu nerek lub jedynej, gdyż może on spowodować ostrą niewydolność nerkową.

Leczenie chirurgiczne polega na przeszczepie fragmentu tętnicy, poszerzeniu chirurgicznym tętnicy lub jej udrożnieniu. Jeśli jednak chodzi o leczenie operacyjne, należy najpierw dobrze znać przyczynę zwężenia tętnicy. Np. jeśli jest ono spowodowane dysplazją włóknisto-mięśniową lepsze wyniki da przezskórna angioplastyka. Polega ona na wprowadzeniu przez tętnicę udową specjalnego balonika, który ją udrażnia, a następnie stentu, który utrzymuje tętnicę w stanie rozszerzenia.

W miażdżycy natomiast ta metoda jest skuteczna wówczas, gdy zwężenie dotyczy głównego pnia i nie jest umiejscowione w odejściu tętnicy nerkowej od aorty. W innych przypadkach bywa, że blaszka nawraca.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 12/2019 "Zdrowia" wszystko o fizjoterapii, operacja "przez dziurkę", leczenie raka trzustki, kim jest asystent zdrowienia, zielone biuro, antyrakowe menu, idealna koloryzacja. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 12/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
lsky
|

Cierpie na nadcisnienie od kilku lat mimo mlodego wieku bo 25 l. Mam zwezona tetnice prawej nerki lecz jest to zwezenie genetyczne nie miazdzycowe lub wywolane stanem zaplalnym( zdrowo sie odzywiam, nie pale, nie pije, staram sie nie stresowac),przez co przeplyw krwi jest utrudniony a cisnienie krwi oscyluje na poziomie 135/,90 zawsze minimum lecz czesto nie spada ponizej 140 na 95. Czesto zle sie czuje, zwlaszcza wieczorami, ostatnio praktykujac bieganie na biezni w domu dostalem arytmii. Leczylem sie u kardiologow i leku przynosily jedynie krotki efekt poprawy gdzie objawy i cisnienie zawsze wracalo i wraca.Pamietam jak przy mojej przypadlosci bardzo pogarszal moj stan duzy stres - urodzilo mi sie dziecko, remont, ciagly ped zyciowy w tym okresie. Mialem wtedy cisnienie po 170. Dodatkowo mialem kiedys nerwice lekowa.Jaka metoda leczenia jest najskuteczniejsza w moim wypadku? Skoro staram sie o siebie dbac i w moim rozumieniu nie grozi mi problem krazeniowy zwiazany z miarzdzyca, skrzepami.