Rak jelita grubego pozostaje jednym z najczęściej diagnozowanych nowotworów na świecie i jedną z głównych przyczyn zgonów związanych z chorobami nowotworowymi. Standardowe leczenie opiera się przede wszystkim na operacji oraz chemioterapii, która często podawana jest jeszcze przed zabiegiem, by zmniejszyć guz i zwiększyć szanse na jego całkowite usunięcie.
Immunoterapia raka jelita grubego zatrzymała nawroty choroby
Nie wszyscy pacjenci reagują jednak na leczenie w podobny sposób. Szczególnie trudny do terapii bywa typ nowotworu związany z uszkodzonym mechanizmem naprawy DNA. Taki rak częściej „ukrywa się” przed organizmem i gorzej odpowiada na klasyczną chemioterapię. Właśnie tej grupie pacjentów poświęcono badanie NEOPRISM-CRC prowadzone przez naukowców z University College London. Wyniki przedstawiono podczas American Association for Cancer Research Annual Meeting 2026. Po 33 miesiącach obserwacji u żadnego z 32 uczestników badania nie odnotowano nawrotu choroby. Dla porównania autorzy przypomnieli, że około jedna czwarta pacjentów z rakiem jelita grubego w stadium III leczonych standardowo doświadcza nawrotu nowotworu, najczęściej w ciągu pierwszych trzech lat.
Pembrolizumab przed operacją dał lepsze wyniki niż standardowa terapia
W badaniu zastosowano pembrolizumab — lek immunoterapeutyczny pomagający układowi odpornościowemu rozpoznawać i zwalczać komórki nowotworowe. Zamiast standardowego schematu obejmującego operację i późniejszą chemioterapię pacjenci otrzymali dziewięciotygodniową immunoterapię jeszcze przed zabiegiem chirurgicznym. Wyniki pokazały, że u 59 proc. uczestników po leczeniu i operacji nie wykryto żadnych oznak nowotworu. Pozostali pacjenci nadal mieli niewielkie ilości zmian, jednak podczas obserwacji nie doszło ani do progresji choroby, ani do rozsiewu nowotworu. „Przed operacją guz nadal jest obecny, co oznacza, że układ odpornościowy może widzieć dużą ilość materiału nowotworowego” - mówi Marnix Jansen z UCL Cancer Institute oraz University College London Hospitals NHS Foundation Trust. „Immunoterapia może więc trenować i wzmacniać przeciwnowotworową odpowiedź immunologiczną, gdy guz oraz jego lokalne środowisko immunologiczne pozostają nienaruszone” - dodaje.
Nowa metoda leczenia raka jelita grubego wykorzystuje reakcję organizmu
Badacze wyjaśniają, że komórki tego typu nowotworu zawierają dużą liczbę błędów genetycznych, przez co są bardziej widoczne dla układu odpornościowego. Problem polega jednak na tym, że rak potrafi blokować naturalną reakcję obronną organizmu i „ukrywać się” przed komórkami odpornościowymi. Pembrolizumab blokuje mechanizmy wykorzystywane przez nowotwór do hamowania odpowiedzi immunologicznej organizmu. W badaniu wykorzystano również spersonalizowane testy krwi monitorujące DNA nowotworu obecne w krwiobiegu. Naukowcy zaobserwowali, że zanik materiału nowotworowego we krwi po immunoterapii bardzo często wiązał się z całkowitym brakiem nowotworu po leczeniu. Według autorów takie badania mogą w przyszłości pomagać lekarzom określać, którzy pacjenci wymagają mniej intensywnej terapii, a którzy powinni pozostać pod ścisłą kontrolą lub otrzymać dodatkowe leczenie.
Badania nad rakiem jelita grubego mogą ograniczyć chemioterapię i operacje
Autorzy badania wskazują, że wyniki mogą w przyszłości zmienić sposób leczenia części pacjentów z rakiem jelita grubego. „Wyniki wspierają możliwą zmianę w kierunku przedoperacyjnej immunoterapii opartej na biomarkerach dla wybranych nowotworów jelita MMR-d/MSI-H, z możliwością, że część pacjentów uniknie lub ograniczy pooperacyjną chemioterapię, a nawet operację” - twierdzi uczony. Badacze jednocześnie przypominają, że NEOPRISM-CRC pozostaje badaniem fazy II, a rekrutacja nadal trwa i docelowo ma objąć 78 pacjentów. Konieczne będą większe oraz dłuższe badania potwierdzające skuteczność nowego podejścia przed ewentualnym wprowadzeniem go do standardowego leczenia raka jelita grubego. Jeśli jednak obecne wyniki zostaną potwierdzone, immunoterapia podawana jeszcze przed operacją może stać się jednym z najważniejszych kierunków rozwoju leczenia wybranych postaci raka jelita grubego w ostatnich latach.
