Naukowcy obserwowali 95 kobiet z rozpoznanym rakiem piersi przez średnio 11,5 roku. Analizowali ich sposób żywienia, zwracając szczególną uwagę na spożycie polifenoli – naturalnych związków roślinnych o właściwościach przeciwutleniających.
Kawa a rak piersi. Co wykazało nowe badanie?
Wyższe spożycie polifenoli ogółem oraz dwóch ich grup – kwasów fenolowych i lignanów – wiązało się z niższym ryzykiem zgonu z powodu raka piersi. Większe spożycie samych kwasów fenolowych było również związane z mniejszym ryzykiem nawrotu choroby. Kobiety spożywające więcej polifenoli miały także lepsze wyniki pod względem przeżycia związanego z rakiem piersi.
Szczególną uwagę zwraca kawa. To właśnie ona była głównym źródłem polifenoli, kwasów fenolowych i lignanów w diecie uczestniczek badania.
Nie oznacza to jednak, że sama kawa zapobiega nawrotowi raka piersi albo przedłuża życie. Badanie wykazało zależność między dietą a przebiegiem choroby, ale nie pozwala stwierdzić, że to kawa lub polifenole bezpośrednio odpowiadają za obserwowane różnice.
Polifenole mogą wpływać na procesy związane z rozwojem nowotworów
Polifenole tworzą dużą grupę naturalnych związków obecnych w produktach roślinnych. Dostarczają ich m.in. owoce jagodowe, kakao, kawa, warzywa, oliwa extra virgin, rośliny strączkowe, orzechy, nasiona, zioła i przyprawy.
– Polifenole działają na wiele sposobów. Wydają się wpływać na procesy biologiczne istotne w przebiegu choroby nowotworowej, w tym stres oksydacyjny, przewlekły stan zapalny, wrażliwość na insulinę, działanie układu odpornościowego, powstawanie nowych naczyń krwionośnych oraz komunikację między komórkami – wyjaśnia dietetyczka Monique Richard.
Podkreśla również, że polifenole nie występują w żywności samodzielnie. Produkty, które są ich źródłem, dostarczają jednocześnie błonnika, witamin, składników mineralnych, zdrowych tłuszczów i wielu innych związków roślinnych. Ich działanie może więc wynikać z połączenia wielu składników diety, a nie z obecności jednej substancji.
Lignany, jelita i estrogeny. Naukowcy sprawdzają możliwy mechanizm
Jednym z interesujących wątków badania są lignany, czyli grupa polifenoli obecnych m.in. w siemieniu lnianym. Na ich działanie może wpływać mikrobiota jelitowa.
– Polifenole wpływają na bakterie jelitowe, a lignany wspierają mikrobiotę, która z kolei może ograniczać procesy związane z pobudzanym przez estrogen wzrostem tkanki piersi – wyjaśnia dietetyczka Meridan Zerner.
Zastrzega jednak, że ten możliwy mechanizm wymaga dalszych badań. Na obecnym etapie nie można stwierdzić, że wpływ lignanów na mikrobiotę rzeczywiście przekłada się na mniejsze ryzyko nawrotu raka piersi.
Zerner zwraca również uwagę na możliwe znaczenie polifenoli dla ograniczania uszkodzeń powodowanych przez wolne rodniki i przewlekłego stanu zapalnego, który może mieć znaczenie w rozwoju chorób nowotworowych.
Rak piersi a dieta. Wyniki nie są zaleceniem, żeby pić więcej kawy
Badanie objęło tylko 95 kobiet, dlatego jego wyników nie należy traktować jako podstawy do zmiany zaleceń żywieniowych ani do zwiększania ilości wypijanej kawy.
– Badanie wskazuje na interesującą zależność, ale nie dowodzi, że zwiększenie spożycia polifenoli zapobiegnie nawrotowi choroby lub wydłuży życie – zaznacza dietetyczka i badaczka zajmująca się profilaktyką nowotworów Tracy Crane.
Crane podkreśla również, że wyników nie można interpretować jako zachęty do picia dużych ilości kawy ani sięgania po inne produkty wyłącznie dlatego, że są źródłem polifenoli.
Potrzebne są znacznie większe badania obejmujące bardziej zróżnicowane grupy kobiet. Przy analizie wyników należałoby uwzględnić m.in. typ i stadium raka piersi, zastosowane leczenie, przestrzeganie zaleceń terapeutycznych, masę ciała, aktywność fizyczną, choroby współistniejące oraz sytuację społeczno-ekonomiczną pacjentek.
Badacze powinni również sprawdzić, czy znaczenie ma sama kawa, czy raczej cały sposób odżywiania.
Dieta przy raku piersi. Gdzie znajdują się polifenole?
Kawa była głównym źródłem polifenoli w badanej grupie, ale związki te występują w wielu produktach spożywczych. Ich źródłem są m.in.:
- borówki, jeżyny i maliny,
- czerwone winogrona, śliwki i granaty,
- ciemnozielone warzywa liściaste,
- kakao i gorzka czekolada,
- zielona i czarna herbata,
- oliwa extra virgin,
- orzechy i nasiona,
- rośliny strączkowe,
- siemię lniane,
- imbir, cynamon, goździki i kmin rzymski.
– Zachęcam pacjentów, żeby myśleli przede wszystkim o kolorze, różnorodności i regularności, zamiast koncentrować się na jednym „superprodukcie” czy pojedynczym składniku – podkreśla Richard.
Meridan Zerner zaznacza natomiast, że obecne badania przemawiają za dostarczaniem polifenoli przede wszystkim z żywności, a nie z suplementów. Pełnowartościowe produkty zawierają bowiem jednocześnie wiele składników, które mogą wzajemnie uzupełniać swoje działanie.
Kawa a nawrót raka piersi. Potrzebne są dalsze badania
Wyniki są interesujące, ponieważ uczestniczki obserwowano średnio przez 11,5 roku, a badacze analizowali zarówno zgony związane z rakiem piersi, jak i nawroty choroby. Nadal jednak nie wiadomo, czy zwiększenie spożycia polifenoli rzeczywiście może wpływać na rokowanie.
Tracy Crane wskazuje, że kolejnym krokiem powinny być badania prowadzone na znacznie większych grupach oraz eksperymenty sprawdzające, czy zwiększenie udziału produktów naturalnie bogatych w polifenole wpływa na procesy metaboliczne, zapalne i związane z rozwojem nowotworu.
Nie ma natomiast podstaw, aby na podstawie tych wyników sięgać po skoncentrowane suplementy polifenoli. W przypadku raka piersi dieta może być jednym z elementów dbania o zdrowie, ale nie zastępuje leczenia onkologicznego.
