Spis treści
O czym może świadczyć siniak pod paznokciem?
Paznokcie są często pomijanym wskaźnikiem naszego stanu zdrowia. Choć codziennie na nie patrzymy, rzadko analizujemy drobne zmiany w ich strukturze czy kolorze, dopóki nie zaczną sprawiać problemów. Tymczasem regularny "przegląd" dłoni i stóp – w tym przestrzeni pod płytką – powinien stać się nawykiem.
Szczególną uwagę powinny wzbudzić zmiany przypominające siniaki - zwłaszcza, jeśli pojawiły się bez wcześniejszego urazu. Ich obecność może być bowiem zapowiedzią poważnego problemu.
Zmiany barwnikowe pod paznokciem nie zawsze świadczą o czerniaku - mogą pojawić się również w efekcie różnych chorób, np. choroby Wilsona (zaburzenia metabolizmu miedzi) czy pierwotnej niedoczynności kory nadnerczy.
Ale tej możliwości nie wolno bagatelizować, nawet mimo faktu, że czerniak podpaznokciowy występuje rzadko - to nie więcej niż 3,5 proc. wszystkich przypadków czerniaka. To nowotwór złośliwy, który rozwija się szybciej niż inne typu czerniaka, co grozi większym prawdopodobieństwem przerzutów.
Z ich powodu zmarł legendarny muzyk reggae Bob Marley, u którego czerniaka pod paznokciem wykryto w wieku zaledwie 33 lat, i który dał przerzuty do płuc, wątroby i mózgu.
Oto objawy czerniaka podpaznokciowego
Ze statystyk wynika, że od 75 do 90 proc. przypadków czerniaki podpaznokciowe wykrywane są w obrębie kciuka ręki i dużego palca u stopy, jednak mogą pojawić się na każdym paznokciu.
Główne objawy czerniaka podpaznokciowego to:
- brązowa lub czarna smuga na paznokciu bez wcześniejszego urazu (może się powiększać)
- plama przypominająca ciemnego siniaka, która nie znika ani nie przesuwa się
- oddzielanie się płytki paznokcia od łożyska
- przyciemniona skóra przy paznokciu - tzw. objaw Hutchinsona, czyli obecność melaniny w miękkich tkankach otaczających płytkę paznokcia
- krwawienie lub guzek w bezpośrednim sąsiedztwie paznokcia
- ścieńczenie, zniekształcenie lub pękanie płytki paznokcia
Objawy te nie zawsze występują jednocześnie - może się zdarzyć, że smugi pod paznokciem nie są widoczne, jednak łożysko paznokcia boli i krwawi bez wyraźnej przyczyny.
Jak sprawdzić paznokcie pod kątem czerniaka?
Amerykańska Akademia Dermatologii zaleca, by co jakiś czas uważnie przyglądać się swoim paznokciom i zwracać uwagę nie tylko na to, czy pojawiły się na nich jakieś nietypowe zmiany. Sygnałem ostrzegawczym powinno być również rozdwajanie się paznokci, zwłaszcza, jeśli płytka pęka daleko od krawędzi, guzki widoczne pod płytką, a także unoszenie się paznokcia (kiedy płytka zaczyna oddzielać się od macierzy).
Eksperci podkreślają, że każda niepokojąca zmiana - nawet jeśli wydaje się banalna - powinna być sygnałem do wizyty u dermatologa.
Zasada ABCDEF dla paznokci
Aby ułatwić pacjentom i lekarzom szybką ocenę ryzyka, amerykańscy dermatolodzy opracowali specjalny system ABCDEF. Każda litera odpowiada za jeden czynnik, który powinien skłonić cię do zachowania czujności:
- A (Age): Wiek (najczęściej diagnozowany między 50. a 70. rokiem życia) oraz pochodzenie etniczne (osoby o ciemniejszej karnacji są statystycznie bardziej narażone na ten konkretny typ czerniaka).
- B (Band): Pasmo/smuga o kolorze brązowym lub czarnym, szczególnie jeśli ma rozmyte krawędzie i szerokość powyżej 3 mm.
- C (Change): Zmiana – czy smuga powiększa się lub zmienia swój kształt w czasie? Brak wzrostu paznokcia wraz z plamą to sygnał alarmowy.
- D (Diameter): Zmiana ma szerokość powyżej 3 mm. Pamiętaj, że czerniak najczęściej wybiera kciuk, palec wskazujący lub paluch u stopy.
- E (Extension): Rozszerzenie barwnika na obrąbek paznokcia i skórę wokół niego (wspomniany wcześniej objaw Hutchinsona).
- F (Family): Historia rodzinna – występowanie czerniaka u bliskich krewnych.
Czym jest reguła CUBED?
To akronim stworzony specjalnie, by pomóc odróżnić czerniaka od innych zmian w obrębie stóp i dłoni. Jeśli zauważysz u siebie choćby dwa z poniższych czynników, konsultacja z dermatologiem jest niezbędna:
- C – Colored (Zabarwienie): Zmiana ma kolor (nie jest bezbarwna). Może to być brąz, czarny, ale też nietypowy odcień czerwieni.
- U – Uncertain diagnosis (Niepewna diagnoza): Zmiana nie daje się jednoznacznie sklasyfikować jako zwykły odcisk, brodawka czy grzybica.
- B – Bleeding (Krwawienie): Zmiana na stopie lub pod paznokciem krwawi lub sączy się (płyn surowiczy), a rana nie chce się zagoić.
- E – Enlargement (Powiększanie się): Guzek lub plama rośnie, zmieniając swoją objętość lub szerokość.
- D – Delay (Opóźnienie): Rana lub zmiana nie goi się w ciągu 8 tygodni mimo stosowania standardowych leków (np. maści przeciwgrzybiczych).
Podczas gdy reguła ABCDE służy przede wszystkim do oceny wyglądu plam i smug barwnikowych na samej płytce, system CUBED idzie o krok dalej – pozwala on rozpoznać czerniaka również wtedy, gdy nowotwór przybiera formę niegojącego się guzka, rany lub zmiany bezbarwnej, która na pierwszy rzut oka nie przypomina klasycznego siniaka.
Jak stwierdzić, czy to czerniak?
Diagnozę czerniaka paznokcia może postawić jedynie lekarz - najlepiej doświadczony dermatolog. Do oceny konieczne będzie badanie dermatoskopowe (polega na oglądaniu podejrzanej zmiany w dużym powiększeniu i przy dobrym oświetleniu), a także biopsja podejrzanej tkanki i jej badanie histopatologiczne.
Źródła:
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482480/
- https://www.aad.org/public/diseases/skin-cancer/types/common/melanoma/nail-melanoma
