Coraz częstsze i dłuższe drzemki w ciągu dnia, szczególnie pojawiające się wcześniej niż dotychczas, mogą być istotnym sygnałem u osób starszych. Zmiana tego nawyku, choć często bagatelizowana, pojawia się w danych jako element powiązany z ogólnym stanem zdrowia i wymaga uważnej obserwacji.
Drzemki u seniorów a zdrowie – wyniki wieloletniego badania
Drzemki u seniorów występują często, szczególnie w starszych grupach wiekowych, gdzie nawet około połowa osób deklaruje regularny sen w ciągu dnia. Jednocześnie osoby starsze potrzebują około ośmiu godzin snu na dobę, jednak zmiany rytmu dobowego, choroby, przyjmowane leki czy styl życia mogą utrudniać sen nocny i zwiększać potrzebę odpoczynku w ciągu dnia. W badaniu opublikowanym w „JAMA Network Open” naukowcy z Mass General Brigham i Rush University Medical Center obserwowali 1338 osób przez okres do 19 lat. Analizowali długość, częstotliwość oraz porę drzemek. Wraz z wiekiem drzemki stawały się dłuższe, częstsze i częściej pojawiały się wcześniej w ciągu dnia.
Częste drzemki a zdrowie. Konkretne dane i zależności
Częste drzemki a zdrowie zostały przeanalizowane w odniesieniu do ryzyka śmierci. Każda dodatkowa godzina snu w ciągu dnia była związana z około 13 proc. wyższym ryzykiem śmierci, a każda dodatkowa drzemka – z około 7 proc. wzrostem tego ryzyka. Osoby drzemiące rano miały o 30 proc. wyższe ryzyko niż te, które spały po południu. Jednocześnie brak regularności drzemek nie był powiązany ze wzrostem ryzyka. Dane wskazują na zależność między zmianami wzorca snu a stanem zdrowia, bez wskazywania bezpośredniej przyczyny.
Nadmierna senność w ciągu dnia jako sygnał zmian zdrowotnych
Zmiany w długości i częstotliwości drzemek mogą być elementem oceny stanu zdrowia. „Dla klinicystów kluczowy wniosek jest taki, że wzorce drzemek w ciągu dnia mogą być warte uwzględnienia w rutynowym monitorowaniu zdrowia osób starszych” – mówi Chenlu Gao, badaczka z Wydział Anestezjologii w Mass General Brigham. Zależność utrzymuje się także po uwzględnieniu snu nocnego. „Co ważne, zależności między drzemkami w ciągu dnia a śmiertelnością pozostawały istotne nawet po uwzględnieniu długości i fragmentacji snu nocnego” – dodaje Gao. Zmiany wzorca snu mogą mieć znaczenie diagnostyczne. „Nadmierna senność, zwłaszcza jeśli staje się częstsza lub pojawia się głównie rano, może być sygnałem ukrytej choroby” – podkreśla badaczka.
Poranne drzemki a zdrowie
Poranne drzemki zostały wskazane jako jeden z istotnych elementów analizy. W badaniu aż 99 proc. uczestników spało w ciągu dnia przynajmniej raz, co oznacza, że sama drzemka nie stanowi problemu. Znaczenie ma jej wydłużanie, zwiększanie częstotliwości oraz zmiana pory. Zwrócono uwagę, że szczególnie poranne drzemki mogą być powiązane z innymi zmianami zachodzącymi w organizmie.
Sen w ciągu dnia u osób starszych a możliwe przyczyny
Sen w ciągu dnia u osób starszych może być powiązany z różnymi czynnikami zdrowotnymi. „Drzemki w ciągu dnia stają się potencjalnym sygnałem ostrzegawczym, gdy pojawia się zmiana względem wcześniejszego stanu lub wyraźna zmiana wzorca” – mówi Opel Baker, lekarz z Mayfield Clinic w Brighton. Wskazuje również możliwe przyczyny. „Dłuższe i częstsze drzemki, szczególnie rano, mogą odzwierciedlać obciążenie organizmu, a nie naturalne starzenie się”. Wśród potencjalnych czynników wymieniono m.in. zaburzenia snu, choroby serca, procesy neurodegeneracyjne, depresję, działanie leków, przewlekły ból czy anemię.
Ile senior może spać w ciągu dnia
Ile spać w ciągu dnia może senior zależy od indywidualnych potrzeb, jednak dane wskazują, że sama obecność drzemek nie stanowi problemu. Istotne są zmiany w czasie, szczególnie wydłużanie snu i zwiększanie jego częstotliwości. Zwrócono uwagę, że nadmierna senność w ciągu dnia powinna być analizowana łącznie z innymi objawami, takimi jak pogorszenie funkcjonowania, koncentracji czy aktywności.
Drzemki a choroby przewlekłe
Drzemki a przy chorobach przewlekłych pozostają obszarem dalszych badań. „Utrzymująca się nadmierna senność w ciągu dnia powinna być oceniona medycznie, a nie traktowana wyłącznie jako kwestia stylu życia” – podkreśla Steve Allder, neurolog z Re:Cognition Health w Londynie. Lekarz zwraca również uwagę na konieczność identyfikacji przyczyn. „Celem jest poprawa jakości snu nocnego i utrzymanie czuwania w ciągu dnia poprzez rozpoznanie przyczyn neurologicznych, behawioralnych lub ogólnoustrojowych”. W badaniu wskazano również, że monitorowanie wzorców snu, zarówno poprzez obserwację, jak i urządzenia pomiarowe, może stanowić element wczesnej oceny zmian zdrowotnych.
