- Najczęstszą przyczyną dolegliwości są poliole takie jak ksylitol czy maltitol obecne w produktach bez cukru
- Badania wskazują, że dawka 50 g ksylitolu wywołuje ból brzucha i biegunkę u 70 proc. badanych
- Substancje te ściągają wodę do jelit i fermentują, powodując gwałtowną produkcję gazów oraz bolesne skurcze
- Według NFZ skurcze brzucha trwające ponad 3 miesiące mogą być objawem zespołu jelita drażliwego
Skurcze brzucha po słodzikach - skąd się biorą?
Skurcze brzucha po produktach „bez cukru” zdarzają się często. Powodem bywają alkohole cukrowe (poliole), czyli słodziki dodawane m.in. do gum do żucia i słodyczy „fit”. Mają mniej kalorii niż cukier, ale organizm nie zawsze potrafi je dobrze strawić.
Po gumie do żucia, fit-deserach czy napojach słodzonych poliolami układ pokarmowy ma trudniejsze zadanie. Gdy zjesz ich dużo albo jesteś wrażliwy na te związki, mogą pojawić się skurcze, ból brzucha, wzdęcia, a czasem także biegunka. Dzieje się tak, bo część polioli nie zostaje wchłonięta i zaczyna wpływać na pracę jelit.
Które słodziki najczęściej powodują ból brzucha i wzdęcia?
Nie wszystkie słodziki działają tak samo, ale jedna grupa szczególnie często wiąże się ze skurczami i wzdęciami. To poliole, które na etykietach występują pod różnymi nazwami. W przeglądach badań dostępnych w PubMed Central najczęściej wskazywane są:
- ksylitol (często spotykany w gumach do żucia)
- sorbitol
- mannitol
- maltitol (popularny w czekoladach bez cukru)
- laktitol
- izomalt
- erytrytol
Z analiz przywoływanych w PubMed Central wynika, że 20 g laktitolu (np. w czekoladzie) może wywołać wzdęcia i kolkę nawet u zdrowej osoby dorosłej. W jednym z badań 50 g ksylitolu wiązało się z bólem brzucha i biegunką u 70 proc. uczestników. Także maltitol i izomalt w dawkach około 40 g są łączone z silnymi skurczami brzucha.
Jak poliole działają w jelitach i skąd biorą się gazy?
Kluczowe jest to, że poliole należą do grupy FODMAP i są słabo wchłaniane w jelicie cienkim. Część z nich przechodzi dalej w prawie niezmienionej postaci, zamiast zostać wchłonięta. To uruchamia dwa mechanizmy, które sprzyjają bólowi i wzdęciom.
Po pierwsze, poliole działają osmotycznie, czyli ściągają wodę do jelit, co może rozrzedzać stolec i nasilać ból. Po drugie, w jelicie grubym bakterie zaczynają je fermentować. Skutkiem jest szybka produkcja gazów, a wraz z nią wzdęcia, burczenie, uczucie pełności i skurcze.
Silny ból brzucha po słodzikach - objawy, których nie wolno ignorować
Większość dolegliwości po słodzikach mija po ograniczeniu produktów „light”, ale czasem potrzebna jest pilna konsultacja. MedlinePlus Medical Encyclopedia zwraca uwagę na objawy, które wykraczają poza typowy dyskomfort. Skontaktuj się niezwłocznie z lekarzem, jeśli pojawiają się:
- ból brzucha, który trwa dłużej niż 24 do 48 godzin
- wzdęcia utrzymujące się powyżej 2 dni
- gorączka powyżej 37,7°C towarzysząca bólowi
- krew w stolcu lub wymioty krwią
- nagły, bardzo ostry ból brzucha, który sprawia, że brzuch jest twardy w dotyku
- niewyjaśniona utrata masy ciała
Warto też pamiętać o dawkach. Według danych WHO do 25 g sorbitolu dziennie (w dwóch porcjach) zwykle nie wywołuje efektu przeczyszczającego, choć u części osób może nasilać gazy. Z kolei powyżej 50 g dziennie niemal zawsze działa drażniąco na układ pokarmowy osoby dorosłej.
Skurcze brzucha i IBS. Co możesz zmienić w diecie?
Jeśli skurcze brzucha po jedzeniu wracają, w tle może być zespół jelita drażliwego (IBS). NFZ podaje, że w IBS typowe są nawracające skurcze i bóle brzucha utrzymujące się co najmniej 3 miesiące oraz zmiana rytmu wypróżnień. W takiej sytuacji potrzebna bywa dalsza diagnostyka.
Żeby zmniejszyć dolegliwości, zacznij od prostych zmian w diecie. W tekście NFZ pojawia się m.in. dieta o niskiej zawartości fermentujących cukrów, czyli low-FODMAP, a także dbanie o sen, ograniczanie stresu i umiarkowany ruch. W praktyce pomaga też regularne czytanie etykiet i ograniczanie tych polioli, po których objawy są najsilniejsze.
7
Źródła:
