- Przemijająca utrata wzroku wynika najczęściej z chwilowego niedokrwienia siatkówki lub nerwu wzrokowego
- Największe ryzyko wystąpienia groźnego udaru mózgu pojawia się w ciągu pierwszych 48 godzin od incydentu
- StatPearls wskazuje, że u dorosłych zatory najczęściej pochodzą z okolic rozwidlenia tętnicy szyjnej
- Kluczowym badaniem po wystąpieniu objawów jest USG doppler tętnic szyjnych oraz ocena rytmu serca
- Profilaktyka opiera się na przyjmowaniu leków przeciwpłytkowych oraz rygorystycznej kontroli ciśnienia i poziomu cholesterolu
Amaurosis fugax: nagła ciemność w jednym oku, która po chwili mija
Amaurosis fugax to przemijająca utrata wzroku w jednym oku: widzenie nagle znika lub wyraźnie się pogarsza, a po krótkim czasie wraca do normy. Osoby, które tego doświadczają, najczęściej mówią o nagłym zaciemnieniu obrazu albo wrażeniu „ciemnej zasłony” w polu widzenia. Epizod zwykle jest bezbolesny i trwa od kilku sekund do kilku minut.
Najczęściej przyczyną jest chwilowe niedokrwienie siatkówki lub nerwu wzrokowego, czyli sytuacja, w której do oka na moment dociera za mało krwi. To, że widzenie zwykle wraca, nie oznacza, że problem „minął”, bo taki epizod może sygnalizować chorobę naczyń. Jeśli to się zdarzyło tobie lub komuś bliskiemu, potraktuj to jak sygnał ostrzegawczy i skonsultuj się z lekarzem.
Chwilowa ślepota na jedno oko: najczęstsze przyczyny naczyniowe
Najczęstszą przyczyną są zatory, czyli drobne skrzepliny, które mogą odrywać się od blaszek miażdżycowych. StatPearls podaje, że u dorosłych zatory najczęściej pochodzą z okolicy rozwidlenia tętnicy szyjnej i z prądem krwi trafiają do naczyń w oku. Gdy naczynie zostaje na chwilę zablokowane, do siatkówki nie dociera wystarczająco tlenu i składników odżywczych, co daje nagłe pogorszenie widzenia.
Możliwych przyczyn naczyniowych jest więcej. NCBI Bookshelf wymienia między innymi:
- miażdżyca i zwężenie tętnic szyjnych
- skurcz naczyń krwionośnych (wazospazm)
- zakrzepy powstające bezpośrednio w naczyniach siatkówki
- choroby serca, w tym migotanie przedsionków
- olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic.
Chwilowa utrata wzroku w jednym oku a ryzyko udaru (TIA)
Nagłe pogorszenie widzenia w jednym oku bywa objawem przemijającego ataku niedokrwiennego (TIA). Amaurosis fugax traktuje się jako ważny sygnał ostrzegawczy przed udarem mózgu. Jeśli skrzeplina mogła zablokować naczynie w oku, kolejna może trafić do naczynia doprowadzającego krew do mózgu.
Narodowy Fundusz Zdrowia podkreśla w poradnikach, że przy takich objawach liczy się czas, nawet jeśli widzenie wróciło do normy. Nie czekaj na kolejny epizod i nie zakładaj, że problem rozwiązał się sam. Największe ryzyko groźnego udaru występuje w ciągu pierwszych 48 godzin od chwilowego zaciemnienia w oku.
Jakie badania po chwilowej utracie wzroku w jednym oku?
Po takim epizodzie lekarz zwykle koncentruje się na ocenie układu sercowo naczyniowego. Kluczowe jest USG doppler tętnic szyjnych, które pokazuje, czy nie ma zwężeń związanych z miażdżycą. Często zleca się też EKG lub Holter, żeby sprawdzić, czy nie występują zaburzenia rytmu serca sprzyjające powstawaniu zakrzepów.
Zwykle wykonuje się też badania krwi, które pomagają ocenić ogólny stan zdrowia i ryzyko kolejnych incydentów naczyniowych. Najczęściej są to:
- morfologia krwi i poziom glukozy
- profil lipidowy (cholesterol i trójglicerydy)
- parametry krzepnięcia krwi (INR, APTT)
- wskaźniki stanu zapalnego, takie jak OB i CRP.
Jak zapobiegać nawrotom amaurosis fugax i zmniejszyć ryzyko udaru?
Postępowanie po takim epizodzie ma dwa cele: zmniejszyć ryzyko kolejnego zatoru i zapobiec udarowi. Lekarz może włączyć leki przeciwpłytkowe, na przykład kwas acetylosalicylowy lub klopidogrel, które utrudniają tworzenie się skrzeplin. Gdy problemem jest wysoki cholesterol, często stosuje się statyny, które pomagają stabilizować blaszki miażdżycowe w naczyniach.
Leki są ważne, ale w profilaktyce liczą się też codzienne nawyki obciążające serce i naczynia. Palenie tytoniu zwiększa ryzyko chorób naczyniowych, dlatego to dobry moment, żeby z niego zrezygnować. Regularnie kontroluj ciśnienie tętnicze i poziom cukru we krwi, a jeśli objawy wrócą lub pojawią się nowe, wezwij pomoc pod numerem 112 lub 999.
7
Źródła:
