Pora chodzenia spać może mieć związek ze zdrowiem serca. W dużym badaniu naukowcy przeanalizowali dane ponad 300 tys. osób i sprawdzili, czy nocny tryb życia zwiększa ryzyko zawału i udaru. Wyniki wskazują na wyraźną zależność, choć znaczenie mają także codzienne nawyki.
Nocne marki a ryzyko zawału i udaru
Preferencje dotyczące pory zasypiania mogą być powiązane ze zdrowiem układu krążenia. Badanie opublikowane w czasopiśmie „Journal of the American Heart Association” wskazuje, że osoby określające się jako „nocne marki” częściej doświadczają problemów sercowo-naczyniowych niż osoby o porannym chronotypie. W analizie uwzględniono dane zdrowotne prawie 323 tys. uczestników w wieku od 39 do 74 lat. Na początku obserwacji żadna z tych osób nie miała rozpoznanej choroby serca. Badacze analizowali ich styl życia oraz nawyki związane ze snem przez około 14 lat. Uczestnicy samodzielnie określali swój chronotyp, czyli to, czy są raczej „skowronkami”, czy „nocnymi markami”. Następnie ich styl życia oceniono przy użyciu wskaźnika American Heart Association Life Essential Eight (LE8), który obejmuje m.in. dietę, aktywność fizyczną, ekspozycję na nikotynę, sen, masę ciała, poziom lipidów, glukozy i ciśnienie tętnicze. Po zakończeniu obserwacji badacze sprawdzili liczbę przypadków zawału serca i udaru mózgu oraz porównali je z preferencjami dotyczącymi snu.
Nocny tryb życia a zdrowie serca
Wyniki analizy wskazały, że osoby prowadzące nocny tryb życia częściej doświadczały zdarzeń sercowo-naczyniowych. W porównaniu z osobami preferującymi wczesne godziny aktywności ryzyko zawału serca lub udaru było w tej grupie wyższe o około 16 procent. Badacze zauważyli jednocześnie, że różnice te były silnie powiązane ze stylem życia. U osób określających się jako nocne marki częściej występowały takie czynniki jak nieprawidłowa dieta, wyższe użycie nikotyny, mniejsza aktywność fizyczna, wyższa masa ciała oraz niekontrolowany poziom glukozy we krwi. Allen Taylor, kardiolog -pracujący w MedStar Heart and Vascular Institute, zwraca uwagę, że sama pora zasypiania nie musi bezpośrednio odpowiadać za większe ryzyko chorób serca. Jak wyjaśnia, po uwzględnieniu w analizie takich czynników jak dieta, aktywność fizyczna czy masa ciała dodatkowe ryzyko związane z nocnym trybem życia w dużej mierze przestawało być widoczne.
Dlaczego sen ma znaczenie dla układu krążenia
Sen jest jednym z elementów wpływających na zdrowie serca. W czasie nocnego odpoczynku dochodzi do zmian fizjologicznych dotyczących pracy serca oraz ciśnienia krwi. Profesor Carleara Weiss wyjaśnia, że „sen wspiera zdrowie układu sercowo-naczyniowego poprzez zmiany fizjologiczne w częstości pracy serca i ciśnieniu krwi”. Specjalistka podkreśla także, że długość i jakość snu wpływają na funkcjonowanie układu odpornościowego oraz poziom hormonów i mogą ograniczać stan zapalny w organizmie. Istotne jest również natlenienie organizmu podczas snu. U osób z nieleczonym obturacyjnym bezdechem sennym dochodzi do spadków poziomu tlenu, co może niekorzystnie wpływać na układ sercowo-naczyniowy.
Sen a hormony kontrolujące apetyt
Sen odgrywa rolę także w regulacji hormonów odpowiedzialnych za kontrolę apetytu. Podczas snu organizm wpływa na poziom greliny i leptyny — hormonów odpowiadających za uczucie głodu i sytości. Niedobór snu może zaburzać tę równowagę hormonalną. W efekcie częściej pojawia się ochota na wysoko przetworzone produkty bogate w tłuszcze i cukry, co może sprzyjać przybieraniu na wadze. Zwiększona masa ciała należy natomiast do najważniejszych czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.
Jak poprawić sen i zmniejszyć ryzyko chorób serca
Specjaliści wskazują, że poprawa jakości snu często zaczyna się od zmian w codziennych nawykach. Jednym ze sposobów może być stopniowa zmiana pory zasypiania lub stosowanie terapii światłem, która pomaga regulować rytm dobowy. Zmiany stylu życia mogą obejmować także poprawę diety, regularną aktywność fizyczną oraz ograniczenie stresu. Doktor Taylor podkreśla, że wprowadzenie nawyków sprzyjających zdrowiu układu krążenia może znacząco zmniejszyć ryzyko związane z nocnym trybem życia. W praktyce oznacza to, że dla zdrowia serca kluczowe znaczenie mają przede wszystkim codzienne nawyki — w tym odpowiednia dieta, aktywność fizyczna i dobrej jakości sen.
