Niedobór witaminy D częściej dotyczy kobiet niż mężczyzn. Znaczenie mają m.in. zmiany hormonalne, menopauza, ciąża, karmienie piersią, większa zawartość tkanki tłuszczowej i mniejsza ekspozycja na słońce. Witamina D pomaga wchłaniać wapń i chroni kości, dlatego jej niski poziom może sprzyjać utracie gęstości kostnej oraz osteoporozie. Sprawdź, kiedy warto zbadać jej poziom.
Niedobór witaminy D u kobiet. Dlaczego pojawia się częściej?
Witamina D pomaga organizmowi wchłaniać wapń, dlatego jej zbyt niski poziom ma znaczenie dla zdrowia kości. Bez odpowiedniej ilości tej witaminy może dochodzić do spadku gęstości mineralnej kości, a z czasem także do osteoporozy, czyli choroby zwiększającej ryzyko złamań. U kobiet ten temat ma szczególne znaczenie, bo ich kości naturalnie mają mniejszą gęstość niż kości mężczyzn, a wraz z wiekiem szybciej ją tracą.
Farmaceutka Natalie So, zwraca uwagę na kilka powodów, dla których kobiety częściej mają niski poziom witaminy D. Jednym z nich są zmiany hormonalne. „Jest kilka powodów, dla których kobiety częściej mają niedobór witaminy D” – mówi ekspertka. „Jednym z czynników są wahania hormonalne. Kobiety zwykle mają w organizmie więcej estrogenu, a ten hormon odgrywa ważną rolę w metabolizmie witaminy D. Estrogen aktywuje enzym, który przekształca witaminę D w aktywną formę, z której organizm może korzystać” - dodaje.
Problem staje się bardziej wyraźny w okresie menopauzy i po menopauzie, gdy poziom estrogenu spada. To może ograniczać aktywację witaminy D, obniżać jej poziom, zmniejszać wchłanianie wapnia i przyspieszać utratę masy kostnej. Dlatego kobiety po menopauzie należą do grupy, która szczególnie powinna zwracać uwagę na ten parametr.
Witamina D u kobiet w ciąży i po menopauzie. Zapotrzebowanie może się zmieniać
Zapotrzebowanie na witaminę D może wzrastać także w ciąży i podczas karmienia piersią. Organizm kobiety potrzebuje wtedy odpowiedniej ilości wapnia, a rozwijający się płód potrzebuje składników koniecznych do prawidłowego rozwoju kośćca. Właśnie dlatego niski poziom witaminy D w tym okresie nie powinien być lekceważony.
Kolejnym czynnikiem jest skład ciała. Witamina D rozpuszcza się w tłuszczach, a kobiety naturalnie mają zwykle wyższy procent tkanki tłuszczowej niż mężczyźni. U osób z większą ilością tkanki tłuszczowej więcej witaminy D może być magazynowane w tłuszczu, przez co mniej pozostaje dostępne we krwi.
Znaczenie ma również codzienny tryb życia. Mniejsza ekspozycja na słońce, praca w pomieszczeniach, obowiązki opiekuńcze, częstsze stosowanie kremów z filtrem oraz ubrania zakrywające większą powierzchnię skóry mogą ograniczać kontakt z promieniowaniem ultrafioletowym. Skóra wytwarza witaminę D właśnie pod wpływem promieni słonecznych, dlatego długotrwały brak takiej ekspozycji może sprzyjać niedoborowi.
Badanie poziomu witaminy D. Nie zawsze znajduje się w podstawowym pakiecie
Niski poziom witaminy D nie zawsze jest wychwytywany przypadkiem, bo to oznaczenie zwykle nie należy do standardowego badania krwi. Dlatego kobiety, zwłaszcza po menopauzie, w ciąży, karmiące piersią, z osteoporozą albo zwiększonym ryzykiem jej rozwoju, powinny porozmawiać z lekarzem o sprawdzeniu poziomu witaminy D.
„Kobiety powinny czuć się swobodnie, prosząc o sprawdzenie poziomu witaminy D” – mówi Natalie So. „Witamina D zwykle nie jest uwzględniana w standardowym badaniu krwi. Ponieważ kobiety są bardziej narażone na niedobór witaminy D, warto porozmawiać z lekarzem o sprawdzeniu jej poziomu” - przekonuje.
Taka rozmowa ma znaczenie także dlatego, że suplementacja nie powinna być przypadkowa. Inne potrzeby może mieć młoda kobieta, inne kobieta w ciąży, a jeszcze inne osoba po 70. roku życia albo pacjentka z rozpoznaną osteoporozą. Wynik badania pomaga dobrać właściwe postępowanie, zamiast sięgać po przypadkową dawkę.
Jak uzupełnić witaminę D? Słońce, dieta i suplementy
Organizm wytwarza witaminę D w skórze pod wpływem promieni słonecznych. To jeden z najważniejszych naturalnych sposobów jej pozyskiwania, ale w praktyce nie zawsze wystarcza. Pora roku, szerokość geograficzna, tryb pracy, wiek, ubranie, stosowanie filtrów przeciwsłonecznych i czas spędzany w pomieszczeniach mogą znacząco zmniejszać tę produkcję.
Część witaminy D można dostarczyć z dietą, choć naturalnych źródeł nie ma dużo. Wśród produktów zawierających witaminę D wymienia się żółtka jaj, ryby i wątróbkę. Pomocne mogą być też produkty wzbogacane, takie jak mleko i jogurty z dodatkiem witaminy D. Sama dieta u wielu osób nie pokrywa jednak pełnego zapotrzebowania.
Trzecim sposobem jest suplementacja. Witamina D rozpuszcza się w tłuszczach, dlatego jej przyjmowanie razem z posiłkiem albo przekąską może poprawiać wchłanianie. Natalie So przypomina też, że zapotrzebowanie zależy od wieku. Osoby od 1. do 70. roku życia zwykle potrzebują 600 jednostek międzynarodowych dziennie, a osoby po 71. roku życia 800 jednostek międzynarodowych dziennie.
Niski poziom witaminy D. Kobiety nie powinny tego lekceważyć
Niedobór witaminy D u kobiet nie jest drobiazgiem, bo może dotyczyć kości, wchłaniania wapnia i ryzyka osteoporozy. Największą ostrożność powinny zachować kobiety w okresie menopauzy i po menopauzie, kobiety w ciąży, karmiące piersią oraz te, które rzadko przebywają na słońcu albo mają czynniki ryzyka utraty masy kostnej.
W praktyce najważniejsze są trzy kroki: sprawdzenie poziomu witaminy D, jeśli istnieją wskazania, zadbanie o rozsądną ekspozycję na światło słoneczne oraz dostarczanie witaminy D z diety albo suplementów zgodnie z potrzebami organizmu. Przy chorobach przewlekłych, osteoporozie, ciąży, karmieniu piersią lub przyjmowaniu leków najlepiej ustalić dawkę z lekarzem.
