Jeszcze do niedawna zawał serca kojarzono wyłącznie z osobami starszymi, prowadzącymi niezdrowy tryb życia lub cierpiącymi na przewlekłe choroby. Tymczasem coraz częściej dochodzi do przypadków nagłego zatrzymania krążenia u młodych dorosłych, a nawet nastolatków. U podstaw mogą leżeć nierozpoznane wady serca, zaburzenia rytmu, a czasem – jedno uderzenie piłką w klatkę piersiową. Objawy bywają niespecyficzne i łatwe do zignorowania, a pierwszym sygnałem problemu bywa dopiero tragiczny finał.
Zawał serca w młodym wieku: realne zagrożenie przed trzydziestką
Choć statystycznie nagłe zatrzymanie krążenia najczęściej występuje u osób starszych, przypadki nagłej śmierci sercowej wśród młodych dorosłych i nastolatków budzą coraz większe zaniepokojenie. Według danych Mayo Clinic, najczęstszą przyczyną nagłego zgonu sercowego w tej grupie wiekowej są nierozpoznane wcześniej choroby serca, w tym kardiomiopatia przerostowa oraz zespół długiego QT. Te zaburzenia mogą nie dawać żadnych objawów aż do momentu krytycznego — często podczas wysiłku fizycznego lub bezpośrednio po nim. Problemem jest również fakt, że część młodych osób nawet nie podejrzewa u siebie ryzyka, szczególnie jeśli nie mają zdiagnozowanej choroby lub nie występują u nich dolegliwości bólowe.
Objawy zawału u młodych często mylone z innymi dolegliwościami
Zawał serca u młodych może mieć nietypowy przebieg, przez co bywa ignorowany. Objawy takie jak nagłe osłabienie, uczucie kołatania serca, omdlenia podczas aktywności fizycznej, duszność czy nieokreślony ból w klatce piersiowej mogą być błędnie przypisywane zmęczeniu, stresowi lub nawet nerwicy. Dlatego każda utrata przytomności, szczególnie u osoby młodej i aktywnej fizycznie, powinna być powodem do wykonania podstawowej diagnostyki kardiologicznej. Ryzyko wzrasta zwłaszcza w przypadku występowania w rodzinie przypadków nagłej śmierci sercowej lub zgonów o nieznanej przyczynie. Eksperci podkreślają, że badania przesiewowe — szczególnie EKG i echo serca — mogą uratować życie, nawet jeśli nie są obowiązkowe.
Choroby serca u młodych osób często pozostają nierozpoznane
Najczęściej odpowiedzialne za nagłą śmierć sercową są zaburzenia rytmu serca, takie jak migotanie komór, które w przypadku nieudzielenia natychmiastowej pomocy prowadzą do zgonu w ciągu kilku minut. Jednym z najgroźniejszych mechanizmów jest tzw. commotio cordis, czyli zatrzymanie akcji serca spowodowane uderzeniem w klatkę piersiową w krytycznym momencie cyklu elektrycznego serca. Często dotyczy to sportowców — zwłaszcza grających w baseball, hokej czy piłkę nożną. Inną grupą ryzyka są osoby z nierozpoznanymi wrodzonymi wadami serca, które przez całe życie funkcjonują bez objawów. W przypadku podejrzenia takiej wady możliwe jest zastosowanie odpowiedniego leczenia farmakologicznego, a w niektórych przypadkach wszczepienie defibrylatora ICD.
Jak chronić młodych przed zawałem serca i nagłą śmiercią sercową
Zapobieganie zawałom serca wśród młodych wymaga czujności — zarówno ze strony rodziców, jak i trenerów, lekarzy oraz samych zainteresowanych. Każde niewyjaśnione omdlenie, duszność przy wysiłku, ból w klatce lub nagłe uczucie zmęczenia powinny być powodem do wizyty u lekarza. Chociaż American Heart Association nie zaleca obowiązkowego screeningu wszystkich młodych osób, zaleca się diagnostykę u tych, którzy mają niepokojące objawy lub wywiad rodzinny obciążony chorobami serca. W centrach treningowych coraz częściej obecne są defibrylatory AED, które mogą uratować życie w krytycznym momencie. Jednak najważniejsze pozostaje wczesne wykrycie ukrytej choroby serca — zanim stanie się ona przyczyną tragedii.
