- Ból w zapaleniu osierdzia ma charakter kłujący i może promieniować w stronę szyi lub łopatki
- Dolegliwości zazwyczaj nasilają się podczas głębokiego oddychania, kaszlu, przełykania lub leżenia płasko na plecach
- European Society of Cardiology wskazuje, że typowe zmiany w badaniu EKG występują u 60 proc. chorych
- Leczenie polega głównie na stosowaniu leków przeciwzapalnych oraz oszczędnym trybie życia i odpoczynku
Zapalenie osierdzia: co to jest i skąd bierze się ból w klatce piersiowej
Zapalenie osierdzia to stan zapalny osierdzia, czyli cienkiego „worka”, który otacza serce. Gdy dochodzi do infekcji lub podrażnienia, jego warstwy zaczynają o siebie ocierać, co daje ból w klatce piersiowej. Według informacji Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego choroba może przebiegać z gromadzeniem się płynu wokół serca albo bez niego.
Zapalenie osierdzia najczęściej dotyczy dorosłych, zwykle po 40. roku życia. Objawy potrafią być gwałtowne, ale w wielu przypadkach leczenie przynosi szybką poprawę. Ważne jest jednak odróżnienie tej przyczyny bólu od innych chorób serca, bo ból w klatce piersiowej zawsze wymaga ostrożności.
Objawy zapalenia osierdzia: jak wygląda ból i kiedy się nasila
Najczęstszym objawem zapalenia osierdzia jest ból w klatce piersiowej, zwykle ostry i kłujący. Może promieniować do szyi, ramion lub lewej łopatki. Typowe jest to, że ból zmienia się w zależności od pozycji ciała i nasila się przy oddychaniu.
W zapaleniu osierdzia ból często nasila się w określonych sytuacjach. W ostrym zapaleniu osierdzia zwykle staje się silniejszy podczas:
- głębokiego wdechu
- kasłania
- przełykania pokarmów
- leżenia płasko na plecach
Ważna wskazówka: ból często łagodnieje w pozycji siedzącej, po pochyleniu się do przodu. Mogą też wystąpić objawy infekcji, takie jak gorączka, dreszcze, osłabienie i suchy kaszel. Według Merck Manual w badaniu lekarz może usłyszeć tarcie osierdziowe, czyli charakterystyczny dźwięk przypominający chrobotanie.
Zapalenie osierdzia a zawał: różnice w bólu w klatce piersiowej
Ból w klatce piersiowej nie zawsze oznacza zawał, bo podobne dolegliwości może dawać zapalenie osierdzia. W zawale ból jest zwykle opisywany jako ucisk, ciężar albo gniotące pieczenie za mostkiem. Zazwyczaj nie zależy od pozycji ciała i często narasta stopniowo w ciągu kilku minut.
W zapaleniu osierdzia ból zwykle nasila się przy wdechu i podczas leżenia płasko na plecach, co jest mniej typowe dla zawału. Według wytycznych American Heart Association oraz American College of Cardiology zawałowi częściej towarzyszą też inne objawy:
- zimne poty
- nudności lub wymioty
- uczucie silnego lęku
- zawroty głowy lub omdlenia
- zgaga niezwiązana z jedzeniem
Nawet jeśli ból pasuje do opisu zapalenia osierdzia, nagły ból w klatce piersiowej wymaga pilnej konsultacji lekarskiej lub oceny na szpitalnym oddziale ratunkowym.
Rozpoznanie zapalenia osierdzia: EKG, echo serca i badania krwi
Rozpoznanie zapalenia osierdzia opiera się na kilku badaniach. Jednym z najważniejszych jest EKG, które rejestruje pracę serca. European Society of Cardiology podaje, że typowe zmiany w EKG występują u około 60 proc. chorych i rozwijają się w czterech etapach, zaczynając od uniesienia odcinka ST.
Kolejnym ważnym badaniem jest echokardiografia, potocznie nazywana „echem serca”. To badanie obrazowe, które pozwala ocenić, czy wokół serca zebrał się płyn. Według wytycznych Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego obecność płynu jest jednym z głównych kryteriów rozpoznania.
W diagnostyce uwzględnia się także badania krwi, które mogą pokazać podwyższone parametry stanu zapalnego. Zestawienie wyników z EKG i echa serca pomaga odróżnić zapalenie osierdzia od zawału. Na tej podstawie dobiera się leczenie, które ma zmniejszyć stan zapalny i ból.
Leczenie zapalenia osierdzia: leki przeciwzapalne, odpoczynek i dalsze postępowanie
Leczenie zapalenia osierdzia polega przede wszystkim na zmniejszeniu stanu zapalnego i bólu. Stosuje się leki przeciwzapalne, na przykład kwas acetylosalicylowy lub inne niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ). Aby zmniejszyć ryzyko nawrotu, często dołącza się kolchicynę. American Family Physician podaje, że takie połączenie jest najbardziej skuteczne jako leczenie pierwszego rzutu.
Przy dłuższym stosowaniu silnych leków przeciwzapalnych lekarz może zalecić także leki osłonowe na żołądek. W rzadszych sytuacjach, gdy standardowych leków nie da się zastosować, włącza się sterydy. W praktyce duże znaczenie ma też oszczędny tryb życia i odpoczynek w czasie infekcji.
Po rozpoznaniu ważne jest ścisłe przestrzeganie zaleceń dotyczących dawkowania i czasu leczenia. Nie należy samodzielnie przerywać kuracji, nawet jeśli objawy ustąpią, bo nagłe odstawienie leków może sprzyjać nawrotowi zapalenia. Narastająca duszność lub ponowny silny ból w trakcie leczenia wymagają pilnego kontaktu z lekarzem.
8
Źródła:
