- Nadciśnienie białego fartucha to wysoki wynik badania wyłącznie w gabinecie przy zachowaniu normy w domu
- Według badaczy z Uniwersytetu Jagiellońskiego ten problem może dotyczyć około 10 proc. nieleczonych pacjentów
- Za nagły wzrost parametrów odpowiada wyrzut hormonów stresu wywołany przez kontakt z personelem medycznym
- Analizy serwisu PubMed Central wskazują na nieco wyższe ryzyko chorób krążenia u osób z tą przypadłością
Nadciśnienie białego fartucha: co to jest i jak je rozpoznać
Nadciśnienie białego fartucha to sytuacja, w której ciśnienie jest podwyższone w gabinecie, ale poza przychodnią pozostaje w normie. Dotyczy osób, które nie są jeszcze leczone lekami na nadciśnienie, a ich organizm reaguje stresem na samą wizytę lub pomiar. Tę różnicę widać zwykle wtedy, gdy porównasz wynik z gabinetu z pomiarami w domu albo z całodobowym badaniem ABPM.
European Society of Hypertension (ESH) opisuje nadciśnienie białego fartucha jako sytuację, w której w gabinecie ciśnienie wynosi co najmniej 140/90 mmHg. Żeby potwierdzić, że problem dotyczy tylko wizyty, pomiary poza przychodnią muszą pozostawać w normie. Za punkt odniesienia przyjmuje się między innymi poniższe progi.
- średnie ciśnienie mierzone samodzielnie w domu: poniżej 135/85 mmHg
- średnie ciśnienie z 24-godzinnego monitoringu (ABPM): poniżej 130/80 mmHg
- średnie ciśnienie w ciągu dnia (w czasie aktywności): poniżej 135/85 mmHg
- średnie ciśnienie w nocy (podczas snu): poniżej 120/70 mmHg
Jeśli widzisz takie rozbieżności, potraktuj je jako sygnał do spokojnej obserwacji. Badacze z Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego opisali, że nadciśnienie białego fartucha może dotyczyć około 10 proc. nieleczonych pacjentów. To oznacza, że problem nie należy do rzadkości.
Dlaczego ciśnienie rośnie u lekarza? Reakcja stresowa organizmu
Skok ciśnienia w gabinecie najczęściej wynika z tak zwanej reakcji alarmowej na sam pomiar. Dla części osób kontakt z personelem medycznym lub sama procedura jest stresująca, a organizm reaguje natychmiast. Wytyczne ESC/ESH z 2018 roku opisują to jako efekt pobudzenia układu współczulnego, który uruchamia reakcję „walcz albo uciekaj”.
W praktyce oznacza to wyrzut hormonów stresu, na przykład adrenaliny. Serce zaczyna bić szybciej, a naczynia krwionośne się zwężają, więc wynik na ciśnieniomierzu rośnie. Taki efekt bywa słabszy, gdy pomiar odbywa się bez bezpośredniego udziału lekarza, na przykład automatycznym urządzeniem w osobnym pokoju.
Czy nadciśnienie białego fartucha jest groźne?
Naturalne pytanie brzmi, czy chwilowe skoki ciśnienia w gabinecie mogą zwiększać ryzyko zawału albo udaru. Analizy dostępne w serwisie PubMed Central, obejmujące dane z ośmiu badań, wskazują na nieco wyższe ryzyko sercowo-naczyniowe u osób z nadciśnieniem białego fartucha niż u osób z prawidłowym ciśnieniem. W tych analizach było ono wyższe o około 18 proc., ale autorzy podkreślają, że nie w każdym badaniu wynik był statystycznie istotny.
Nadciśnienie białego fartucha zwykle nie wiąże się z tak dużym ryzykiem jak utrwalone nadciśnienie tętnicze. Nie jest jednak stanem całkowicie obojętnym, bo może wskazywać na silną reakcję organizmu na stres. Dlatego zaleca się regularnie kontrolować, czy z czasem nie dochodzi do utrwalenia podwyższonych wartości.
Co robić przy nadciśnieniu białego fartucha? Monitorowanie i styl życia
Postępowanie w nadciśnieniu białego fartucha różni się od leczenia utrwalonego nadciśnienia tętniczego. W publikacji w „High Blood Pressure & Cardiovascular Prevention” opisano, że lekarze zwykle nie włączają od razu leków obniżających ciśnienie. Farmakoterapię rozważa się głównie wtedy, gdy są już obecne uszkodzenia narządów (na przykład serca lub nerek) albo gdy pacjent ma wysokie ryzyko wynikające z innych chorób.
Podstawą postępowania jest zmiana stylu życia i częstsze kontrolowanie ciśnienia niż u osób bez takiego problemu. Duże znaczenie ma regularna aktywność fizyczna i dieta, które wspierają kondycję naczyń krwionośnych. Pomaga też dzienniczek pomiarów domowych, bo dla lekarza jest zwykle bardziej miarodajny niż pojedynczy wynik z gabinetu.
W domu mierz ciśnienie w spokojnych warunkach, po co najmniej 5 minutach odpoczynku. Jeśli w domu wyniki są prawidłowe, a w gabinecie wyraźnie wyższe, powiedz o tym lekarzowi jeszcze przed pomiarem. To ułatwia dobranie dalszej diagnostyki, na przykład 24-godzinnego monitorowania ciśnienia (ABPM), które pomaga ocenić, czy podwyższone wartości pojawiają się tylko w gabinecie.
8
Źródła:
