- Głównym sygnałem atopowego zapalenia skóry jest silny świąd oraz występowanie czerwonych i łuszczących się plam
- Z badania opublikowanego w „Clinical and Experimental Dermatology” wynika, że AZS dotyczy ok. 8,7 proc. Polaków powyżej 16. roku życia
- U najmłodszych dzieci zmiany występują zazwyczaj na twarzy, natomiast u dorosłych w zgięciach łokci i kolan
- Drapanie swędzącej skóry prowadzi do powstawania otwartych ran, co sprzyja rozwojowi groźnych infekcji bakteryjnych
- Codzienna pielęgnacja powinna opierać się na intensywnym nawilżaniu naskórka oraz unikaniu gorących kąpieli
Co to jest atopowe zapalenie skóry (AZS) i kogo dotyczy najczęściej?
Atopowe zapalenie skóry (AZS) to przewlekła choroba zapalna skóry. Powoduje zaczerwienienie, podrażnienie i nawracające zmiany, które wymagają stałej pielęgnacji. To nie jest wysypka, która „przechodzi sama” po kilku dniach, AZS zwykle ma charakter długotrwały i może wracać.
Z danych opublikowanych w „Clinical and Experimental Dermatology” wynika, że AZS dotyczy ok. 8,7 proc. Polaków powyżej 16. roku życia. Badanie z początku 2023 roku wskazuje też różnice między płciami: u kobiet odsetek przekracza 11 proc., a u mężczyzn wynosi ok. 6 proc. AZS może zacząć się w dzieciństwie, ale zdarzają się też nawroty albo pierwsze objawy w dorosłości.
AZS u niemowląt: pierwsze objawy i gdzie pojawiają się zmiany
U niemowląt i małych dzieci AZS potrafi zacząć się nagle. Typowym sygnałem są bardzo swędzące miejsca na skórze, które pojawiają się z dnia na dzień. Dziecko bywa niespokojne i pociera skórę o pościel albo ubranie, co sprzyja powstawaniu grudek i strupów. American Academy of Dermatology wymienia m.in. takie objawy:
- suche i łuszczące się fragmenty skóry
- czerwona wysypka widoczna głównie na jasnej karnacji
- małe i szorstkie grudki, które częściej występują u dzieci o ciemniejszej skórze
- pęcherze i wysypki, z których może sączyć się przezroczysty płyn
- zmiany skórne pojawiające się głównie na policzkach, czole oraz skórze głowy
Z wiekiem lokalizacja zmian może się zmieniać. U starszych maluchów swędzące, łuszczące się plamy częściej widać w okolicy łokci, kolan i kostek. Warto zwracać uwagę, czy skóra w tych miejscach nie twardnieje, bo częste pocieranie i drapanie zaostrza stan zapalny.
AZS u dorosłych i nastolatków: objawy i typowe miejsca na skórze
U nastolatków i dorosłych AZS często wygląda inaczej niż u niemowląt, ale zwykle dominuje silny świąd. Drapanie daje krótką ulgę, a potem nasila problem, bo prowadzi do pękania skóry, obrzęku i krwawienia. National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases opisuje typowe zmiany jako czerwone lub ciemnobrązowe, łuszczące się plamy. Najczęściej pojawiają się w takich miejscach:
- zgięcia łokci i kolan
- okolice szyi i dłoni
- skóra wokół oczu
- kostki oraz stopy
Z czasem skóra w miejscach zmian może pogrubieć i stwardnieć, co wiąże się z przewlekłym stanem zapalnym. U osób z ciemniejszą karnacją ślady po zagojeniu bywają jaśniejsze albo ciemniejsze niż reszta skóry. Takie przebarwienia mogą utrzymywać się przez wiele miesięcy.
Drapanie w AZS: co grozi skórze i dlaczego świąd się nasila
Powstrzymanie się od drapania w AZS jest trudne, ale ma duże znaczenie dla stanu skóry. Paznokcie uszkadzają naskórek, powstają pęknięcia i otwarte rany, przez które łatwiej dochodzi do zakażeń. Mayo Clinic podaje, że infekcje skóry mogą szybko się rozprzestrzeniać, a w skrajnych przypadkach zagrażać całemu organizmowi. Długotrwałe drapanie sprzyja też neurodermatozie, gdy skóra staje się pogrubiała, twarda i może trwale zmienić kolor.
Przy AZS łatwiej też o inne podrażnienia, na przykład alergiczne kontaktowe zapalenie skóry. Pojawia się po kontakcie z substancją uczulającą i powoduje dodatkową, swędzącą wysypkę. Ostrożność powinny zachować zwłaszcza osoby, które w pracy często mają kontakt z wodą, mydłami lub detergentami, bo dłonie są wtedy bardziej narażone na irytacyjne zapalenie skóry.
Pielęgnacja skóry przy AZS na co dzień: nawilżanie, mycie, czego unikać
Jeśli objawy sugerują AZS, warto skonsultować się z lekarzem, który dobierze leczenie. W domu podstawą pielęgnacji jest regularne nawilżanie preparatami wspierającymi barierę ochronną skóry. Lepiej unikać gorących kąpieli, bo nasilają suchość, i wybierać delikatne środki myjące zamiast zwykłego mydła. Pomaga też konsekwencja i ograniczanie czynników drażniących, takich jak szorstkie tkaniny czy silne detergenty.
4
Źródła:
