Cichy złodziej wzroku. Retinopatia cukrzycowa rozwija się w ukryciu
Oko jest niezwykle wrażliwym barometrem poziomu glukozy w organizmie. Niestety, zmiany chorobowe wywołane przez cukrzycę mogą postępować przez lata, nie powodując żadnego bólu ani wyraźnego dyskomfortu. Jak podkreśla lek. Małgorzata Laskowicz, okulistka z kliniki Oko-Test w Nowym Targu, regularna kontrola okulistyczna powinna być integralnym elementem opieki diabetologicznej.
Retinopatia cukrzycowa, będąca efektem uszkodzenia drobnych naczyń krwionośnych siatkówki, to jedno z najczęstszych powikłań tej choroby. Co najbardziej niepokojące, proces ten może rozpocząć się na długo przed postawieniem oficjalnej diagnozy cukrzycy.
– Na co dzień zajmuję się diagnostyką i leczeniem pacjentów z cukrzycą. To temat bardzo aktualny, a liczba chorych stale rośnie. Niestety świadomość powikłań w obrębie narządu wzroku wciąż jest zbyt niska. Każdy pacjent z rozpoznaną cukrzycą, powinien być skierowany na badanie dna oka. Często cukrzyca trwa wiele lat przed rozpoznaniem, dlatego już w chwili wykrycia choroby możemy obserwować zmiany w siatkówce – wyjaśnia lek. Małgorzata Laskowicz.
Te objawy to alarm. Nie odkładaj wizyty u lekarza
Wczesne stadia zmian w siatkówce są zazwyczaj nieodczuwalne. Brak kontroli może mieć jednak tragiczne skutki. Jak ostrzega ekspertka: – Nieleczona retinopatia prowadzi do utraty ostrości wzroku, a nawet do całkowitej ślepoty. Dlatego kluczowe jest wychwycenie zmian na bardzo wczesnym etapie.
Istnieje grupa sygnałów, których pacjent z cukrzycą nigdy nie powinien ignorować. Jeśli zauważysz u siebie poniższe symptomy, konieczna jest pilna konsultacja:
- przymglenie widzenia,
- zniekształcenie obrazu (falowanie, nienaturalne powiększenie lub pomniejszenie przedmiotów),
- mroczki pojawiające się w polu widzenia,
- trudności z dostrzeżeniem drobnych szczegółów,
- nagłe, gwałtowne pogorszenie ostrości widzenia.
– Każde zaburzenie widzenia u pacjenta z cukrzycą jest objawem alarmującym i wymaga diagnostyki. Nie można tego odkładać na później – podkreśla lekarka.
Diagnostyka u okulisty: od dna oka po nowoczesną tomografię
Podstawą nowoczesnej profilaktyki jest badanie dna oka. To prosta, a zarazem niezastąpiona metoda pozwalająca ocenić stan naczyń krwionośnych. – Na ten moment nie mamy innego przesiewowego badania, które zastąpiłoby ocenę dna oka. To właśnie okulista ocenia, czy doszło do uszkodzeń i czy konieczna jest dalsza diagnostyka – mówi lek. Małgorzata Laskowicz.
Harmonogram wizyt kontrolnych zależy od stopnia zaawansowania choroby:
- Brak zmian: rutynowa kontrola raz w roku.
- Wykrycie pierwszych nieprawidłowości: kontrole co kilka miesięcy.
- Bardzo dobrze wyrównana cukrzyca: częstotliwość ustalana indywidualnie przez specjalistę.
W pogłębionej diagnostyce stosuje się także tomografię OCT siatkówki (bezbolesne obrazowanie jej centralnej części) oraz angiografię fluoresceinową. To ostatnie badanie, choć inwazyjne (wymaga dożylnego podania kontrastu), pozwala na niezwykle precyzyjną ocenę naczyń.
– Angiografia jest bardzo szczegółowym badaniem jednak u niektórych pacjentów nie może być wykonana. Przeciwwskazaniami do takiego badania jest niewydolność nerek czy alergie na kontrast - w takich przypadkach ocena stopnia zaawansowania retinopatii oparta jest na badaniach nieinwazyjnych – tłumaczy specjalistka.
Warto pamiętać, że stabilny poziom cukru nie zdejmuje z nas obowiązku badań. Wahania glikemii mogą wystąpić w dowolnym momencie życia, przyspieszając degradację wzroku.
Nowoczesne metody leczenia: laser i iniekcje
Jeśli dojdzie do uszkodzeń, współczesna medycyna dysponuje narzędziami zdolnymi zahamować chorobę. Złotym standardem jest laseroterapia.
– Podczas zabiegu wiązka lasera niszczy patologiczne naczynia lub ogniska niedokrwienia. Zabieg może powodować chwilowy dyskomfort i przejściowe pogorszenie widzenia, ale jest bezpieczny i dobrze tolerowany. Wykonywany jest w trybie ambulatoryjnym, po podaniu kropli znieczulających i rozszerzających źrenicę. Zwykle pacjent potrzebuje kilku sesji – tłumaczy lek. Małgorzata Laskowicz.
W przypadku cukrzycowego obrzęku plamki (DME) stosuje się iniekcje doszklistkowe. Choć wizja zastrzyku w oko budzi lęk, ich skuteczność jest bardzo wysoka, zwłaszcza gdy są łączone z laseroterapią.
Niestety, czas gra na niekorzyść pacjenta. – W zaawansowanych przypadkach pozostaje tylko leczenie operacyjne. Niestety na tym etapie rokowanie dla ostrości wzroku jest dużo gorsze – ostrzega okulistka. – Prewencja jest absolutnie najważniejsza. Każdy pacjent z cukrzycą powinien być kierowany przez diabetologa na badanie dna oka i nie wolno tego bagatelizować. Pamiętajmy, im wcześniej wykryjemy zmiany, tym większe mamy możliwości leczenia. – podsumowuje ekspertka.
