- Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych to poważny stan zapalny tkanek otaczających mózg i rdzeń kręgowy
- Do charakterystycznych objawów należą wysoka gorączka, sztywność karku, światłowstręt oraz nagła dezorientacja
- Według danych PZH bakteryjne zapalenie opon mózgowych w 2023 roku spowodowało 126 zgonów
- Sygnałem alarmowym wymagającym wezwania pomocy jest wysypka, która nie znika pod naciskiem szklanki
Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych: co to jest?
Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych to stan zapalny opon, czyli tkanek otaczających mózg i rdzeń kręgowy. Gdy dochodzi do zakażenia, opony mogą puchnąć i uciskać struktury układu nerwowego, co szybko pogarsza stan chorego. Przyczyną bywają wirusy, bakterie, a rzadziej grzyby. Dlatego zwlekanie z leczeniem jest ryzykowne i liczy się czas.
Objawy zapalenia opon a grypa: dlaczego łatwo je pomylić?
Początek choroby często przypomina przeziębienie albo infekcję wirusową, dlatego łatwo go zbagatelizować. Jak podaje Mayo Clinic, pierwsze dolegliwości mogą pojawić się nagle w ciągu kilku godzin albo narastać do 2 dni. Zwykle zaczyna się od wysokiej gorączki i silnego bólu głowy, które wielu osobom kojarzą się z sezonową infekcją. Są jednak objawy, które powinny skłonić do pilnej reakcji:
- nagła i bardzo wysoka gorączka
- sztywność karku, która utrudnia dotknięcie brodą do klatki piersiowej
- nudności połączone z wymiotami
- nadwrażliwość na światło, czyli tak zwany światłowstręt
- brak chęci do jedzenia i picia
- uczucie dezorientacji i trudności z koncentracją.
Zapalenie opon bez gorączki i sztywnego karku: czy to możliwe?
Brak sztywności karku nie zawsze oznacza, że sytuacja jest bezpieczna. Cleveland Clinic podkreśla, że nie u każdego chorego występują jednocześnie wszystkie klasyczne objawy. Jeśli osoba chora jest wyjątkowo słaba i senna, trudno ją dobudzić lub sprawia wrażenie zdezorientowanej, to może wskazywać na zajęcie układu nerwowego. W takich sytuacjach na pierwszy plan może wysuwać się zmieniony stan psychiczny i utrudniony kontakt z otoczeniem.
Wirusowe i bakteryjne zapalenie opon: różnice i statystyki w Polsce
Na podstawie samych objawów zwykle nie da się pewnie odróżnić rodzaju zakażenia, do tego potrzebne są badania szpitalne. Publikacja dostępna w PubMed Central wskazuje, że wirusowe zapalenie opon częściej kończy się samoistnym powrotem do zdrowia, a bakteryjne może stanowić bezpośrednie zagrożenie życia. Dane Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH pokazują, że w 2024 roku w Polsce odnotowano 985 przypadków wirusowego zapalenia opon i 121 przypadków postaci bakteryjnej. Te różnice widać też w danych o zgonach: w 2023 roku z powodu bakteryjnego zapalenia opon zmarło 126 osób, a w przebiegu wirusowego 6 osób.
Kiedy wezwać pomoc przy podejrzeniu zapalenia opon?
Jeśli pojawia się połączenie wysokiej gorączki, silnego bólu głowy i dezorientacji, nie czekaj do następnego dnia na wizytę u lekarza rodzinnego. CDC (Centers for Disease Control and Prevention) podkreśla, że szybka pomoc medyczna zmniejsza ryzyko trwałych powikłań, w tym uszkodzenia mózgu lub utraty słuchu. Szczególnym sygnałem alarmowym jest wysypka, która nie znika pod naciskiem szklanki, co może sugerować zakażenie meningokokami. W takiej sytuacji jak najszybciej zadzwoń pod 112 lub jedź na najbliższy Szpitalny Oddział Ratunkowy.
2
Źródła:
