- Rezygnacja z jazdy na rowerze i współżycia na 48 godzin przed pobraniem krwi
- Unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz długiego siedzenia na twardym podłożu przed badaniem
- Niektóre leki na przerost prostaty mogą sztucznie obniżać uzyskany wynik poziomu antygenu PSA
- Według NFZ bezpłatne badanie jest dostępne w ramach programu profilaktycznego po wypełnieniu ankiety
Badanie PSA: co to jest i kiedy się je robi
Badanie PSA to test z krwi, który pomaga ocenić stan prostaty (gruczołu krokowego). Oznacza poziom swoistego antygenu sterczowego (PSA), czyli białka wytwarzanego przez komórki prostaty, zarówno zdrowe, jak i zmienione chorobowo. National Cancer Institute podaje, że PSA bywa wykorzystywane w badaniach przesiewowych w kierunku raka prostaty, także u mężczyzn bez objawów.
Podwyższony poziom PSA nie oznacza automatycznie nowotworu. Może rosnąć także przy zapaleniu prostaty albo przy jej łagodnym rozroście (BPH). Dlatego dla lekarza wynik jest przede wszystkim sygnałem, że prostatę trzeba ocenić dokładniej.
Czego unikać przed badaniem PSA przez 48 godzin
Niektóre codzienne aktywności mogą krótkotrwale podnieść PSA i utrudnić interpretację wyniku. Dlatego przed badaniem warto wprowadzić proste ograniczenia. National Cancer Institute podkreśla, że przygotowanie najlepiej zacząć co najmniej 2 dni przed pobraniem krwi.
Przez 48 godzin przed testem najlepiej unikać działań, które mogą podrażniać prostatę. Najczęściej chodzi o:
- intensywnego wysiłku fizycznego
- jazdy na rowerze (ucisk w okolicy krocza)
- ejakulacji (po współżyciu lub masturbacji)
- długiego siedzenia na twardym podłożu
Wynik może zależeć także od niedawnych problemów zdrowotnych i zabiegów. Jeśli w ciągu ostatnich 1 lub 2 miesięcy miałeś biopsję prostaty albo infekcję układu moczowego, PSA może utrzymywać się na podwyższonym poziomie dłużej. W takiej sytuacji skonsultuj termin badania z lekarzem, który oceni, czy warto je przełożyć.
Leki a wynik PSA: co może go zaniżać
Jeśli przyjmujesz leki na stałe, powiedz o tym lekarzowi przy omawianiu wyniku. Część preparatów stosowanych przy problemach z oddawaniem moczu może zaniżać PSA we krwi. National Cancer Institute wymienia tu m.in. finasteryd i dutasteryd, zwykle stosowane przy łagodnym przeroście prostaty.
Przy tych lekach wynik PSA może wyglądać na prawidłowy, mimo że jest sztucznie zaniżony. Lekarz może wtedy zastosować odpowiednie przeliczniki albo przyjąć inny próg, który uzna za nieprawidłowy. Nie odstawiaj leków samodzielnie, zamiast tego podaj ich nazwy w punkcie pobrań lub w gabinecie, żeby wynik dało się właściwie ocenić.
Badanie PSA na NFZ: jak skorzystać z programu „Moje Zdrowie”
W Polsce można wykonać bezpłatne badanie PSA w programie profilaktycznym „Moje Zdrowie”. Narodowy Fundusz Zdrowia informuje, że badanie jest dostępne w placówkach Podstawowej Opieki Zdrowotnej (POZ) i nie wymaga tradycyjnego skierowania. Zaczyna się od ankiety zdrowotnej w Internetowym Koncie Pacjenta albo wypełnianej w przychodni.
Program jest dla osób ubezpieczonych po 20. roku życia, a badanie PSA bywa elementem pakietu rozszerzonego dla mężczyzn po 50. roku życia. Po wypełnieniu ankiety przychodnia ma 30 dni na wystawienie zlecenia na badania laboratoryjne. Gdy wyniki będą gotowe, przychodnia zaprosi cię na wizytę podsumowującą, żeby omówić wyniki i ewentualnie zaplanować dalszą diagnostykę.
Wynik PSA: jak go rozumieć i kiedy iść do lekarza
Po odebraniu wyniku PSA nie porównuj go samodzielnie z normami z internetu. Interpretacja zależy m.in. od wieku, wielkości prostaty i wcześniejszych chorób. Z wynikiem idź do urologa albo lekarza rodzinnego, który oceni go w kontekście twojej historii zdrowia. Jeśli wykonujesz badania profilaktyczne raz w roku, łatwiej wychwycić zmiany i spokojniej podejść do wyniku.
Ważne badania mężczyzn 40+. Potrzebujesz przeglądu przynajmniej raz w roku GALERIA
9
Źródła:
