Poranne pobranie krwi i odkładanie śniadania na później to dla wielu osób standard. Zalecenie, by nie jeść przez 8–12 godzin, od dawna stosuje się przede wszystkim przy oznaczaniu glukozy i lipidów. Z czasem zaczęto jednak wymagać tego także przy wielu innych badaniach. Naukowcy z Korei Południowej sprawdzili, czy rzeczywiście ma to uzasadnienie. Przeanalizowali dane 101 148 dorosłych z 670 szpitali. Łącznie ocenili niemal 10 mln wyników oraz 121 rutynowych badań laboratoryjnych.
Czy przed badaniem krwi trzeba być na czczo? Przy większości badań różnice były niewielkie
Pacjentów podzielono na trzy grupy w zależności od tego, ile czasu minęło od ostatniego posiłku: mniej niż 8 godzin, 8–12 godzin oraz ponad 12 godzin.Przy większości badanych parametrów różnice były tak małe, że nie miały znaczenia przy interpretacji wyniku. Dotyczyło to m.in. morfologii, wskaźników pracy nerek, elektrolitów oraz większości enzymów wątrobowych.
Badacze porównali też wyniki tych samych osób z różnych wizyt, kiedy przerwa od jedzenia była inna. Dzięki temu mogli lepiej ocenić, czy zmiany rzeczywiście miały związek z czasem od posiłku, a nie po prostu ze stanem zdrowia różnych pacjentów.
Spośród 121 analizowanych badań tylko 10 zmieniało się na tyle wyraźnie, by mogło to mieć znaczenie kliniczne.
Czy można jeść przed badaniem krwi?
W przypadku kilku parametrów różnice były jednak duże. Jeśli od ostatniego posiłku minęło mniej niż 8 godzin, stężenie glukozy było średnio o 10,8 proc. wyższe. Trójglicerydy były wyższe o 20,1 proc.
Największą zmianę odnotowano przy lipazie, enzymie produkowanym głównie przez trzustkę. Jej poziom był wyższy o 36,4 proc. Na czas od ostatniego posiłku reagowała również gamma-glutamylotransferaza, czyli GGTP.
W przypadku glukozy zależność była szczególnie wyraźna. Z każdą kolejną godziną bez jedzenia jej stężenie spadało średnio o około 4,3 mg/dl.
To oznacza, że przy części badań informacja o ostatnim posiłku nadal ma duże znaczenie. Nie warto więc samodzielnie rezygnować z przygotowania zaleconego przez lekarza lub laboratorium.
Ile godzin trzeba być na czczo przed badaniem krwi? Dłużej nie znaczy lepiej
Naukowcy sprawdzili również, czy post trwający ponad 12 godzin daje dokładniejsze wyniki niż standardowe 8–12 godzin. Nie znaleźli takiej korzyści.
Wyniki po 8–12 godzinach bez jedzenia nie różniły się w istotny sposób od tych uzyskanych po jeszcze dłuższej przerwie. Wydłużanie postu nie poprawiało więc jakości badania, a jedynie oznaczało dłuższy czas bez jedzenia.
Ma to również znaczenie praktyczne. Wymóg przychodzenia rano na czczo powoduje większy ruch w punktach pobrań. Część pacjentów nie może też wykonać badania od razu po otrzymaniu skierowania i musi wrócić kolejnego dnia.
Badanie krwi bez bycia na czczo? Wszystko zależy od tego, co badamy
Jedzenie rzeczywiście może wpływać na wyniki krwi, dlatego przez lata przyjęto prostą i wygodną zasadę: przed pobraniem lepiej nic nie jeść. Problem w tym, że wcześniejsze badania koncentrowały się głównie na glukozie, cholesterolu i trójglicerydach. Dla wielu innych rutynowych oznaczeń danych było znacznie mniej.
Nowa analiza pokazuje, że jedna zasada stosowana do wszystkich badań może być zbyt szeroka. Przy części parametrów czas od ostatniego posiłku ma duże znaczenie, przy innych wpływ jest minimalny.
Nie oznacza to jednak, że można zjeść śniadanie przed każdym pobraniem krwi. Glukoza, trójglicerydy, lipaza i kilka innych parametrów wyraźnie zmieniały się w zależności od tego, kiedy pacjent ostatnio jadł.
Naukowcy przeanalizowali wyniki wykonane wcześniej u pacjentów w szpitalach w Korei Południowej. Nie był to eksperyment, w którym wszystkim uczestnikom narzucono taki sam sposób przygotowania. Dlatego zanim zmienią się powszechne zalecenia, potrzebne będą jeszcze podobne analizy w innych krajach i w bardziej zróżnicowanych grupach pacjentów. Wyniki opublikowano w „JAMA Internal Medicine”.
11
9
medicalxpress.com
