Profil kostny - badania oceniające kondycję kości i nie tylko

Profil kostny - badania oceniające kondycję kości i nie tylko
Autor: Thinkstockphotos.com Profil kostny to badania krwi, które pozwalają ocenić kondycję kości. Jakie są wskazania do wykonania profilu kostnego? Jakie są normy? Jak interpretować wyniki badań?

Profil kostny to badania krwi, które pozwalają ocenić kondycję kości, choć nie tylko. Badania wchodzące w skład profilu kostnego wykonuje się także m.in. u osób z przewlekłymi chorobami nerek. Jakie są wskazania do wykonania profilu kostnego? Jakie są normy? Jak interpretować wyniki badań?

Spis treści

  1. Profil kostny - wskazania do badania
  2. Profil kostny - normy

Profil kostny to badania krwi, które pozwalają na ocenę gospodarki wapniowo-fosforanowej organizmu, takie jak ocena stężenia wapnia, fosforu i fosfatazy alkalicznej. Są one podstawą każdego profilu kostnego. Niektóre laboratoria oceniają także poziom albuminy, białka całkowitego, witaminy D i/lub parathormonu i kalcytoniny we krwi.

Profil kostny - wskazania do badania

Profil kostny wykonuje się głównie w celu oceny kondycji układu kostnego, a więc m.in. u osób z przewlekłymi chorobami kości. Może on być wykonany także u osób z przewlekłymi chorobami nerek i układu nerwowego. W zależności od tego, jakie jeszcze - oprócz oceny stężenia wapnia, fosforu i fosfatazy alkalicznej - badania składają się na profil kostny, mogą być wykryte również choroby tarczycy i niewyrównana cukrzyca.

1. Wapń

Razem z fosforem bierze udział w mineralizacji kości - umożliwia im wzrost i zapewnia odpowiednią gęstość, a przez to wytrzymałość. Podwyższony poziom wapnia (hiperkalcemia) może sugerować nowotwory złośliwe, przerzuty nowotworów złośliwych do tkanki kostnych, przedawkowanie witaminy D czy nadczynność przytarczyc. Spadek stężenia wapnia we krwi (hipokalcemia) może być spowodowany m.in. niedoborem witaminy D lub nadmiernym gromadzeniem się wapnia w tkankach.

2. Fosfor

Ponad 80 proc. tego pierwiastka znajduje się w kościach i zębach, z związku z tym bez niego układ kostny nie może funkcjonować prawidłowo. Przyczyną jego nadmiaru mogą być m.in. choroby nerek. Z kolei za spadek jego stężenia we krwi może odpowiadać upośledzone wchłanianie fosforanów z przewodu pokarmowego.

3. Fosfataza zasadowa

Fosfataza zasadowa to enzym występujący głównie w kościach. Wzrost jej stężenia może oznaczać choroby kości, np. krzywicę lub osteomalacja (rozmiękanie kości z powodu utraty wapnia i fosforu), a także niedobór witaminy D, niedobór wapnia i fosforu w diecie czy wtórną nadczynność przytarczyc związaną z zaburzonym metabolizmem witaminy D. Z kolei obniżenie jej poziomu może sugerować m.in. brak prawidłowego odkładania się wapnia w kościach.

Poradnik Zdrowie: kości

4. Parathormon (PTH)

Parathormon to hormon produkowany w przytarczycach. Jego rolą jest regulacja hormonalnej gospodarki wapniowo-fosforanowej w organizmie. PTH podnosi poziom wapnia we krwi jeśli jest za niski, uwalniając go z kości i zębów. Wpływa też na wytwarzanie aktywnej formy witaminy D (kalcytriolu).

Wzrost poziomu PTH i jednoczesny wzrost stężenia wapnia w surowicy może oznaczać m.in. pierwotną nadczynność przytarczyc. Z kolei spadek stężenia PTH i wzrost poziomu wapnia wynikiem m.in. nadczynności tarczycy. Natomiast obniżone poziomy zarówno PTH i wapnia wskazują na niedoczynność przytarczyc.

5. Kalcytonina

Kalcytonina produkowana jest głównie w komórkach C tarczycy. Obniża ona poziom wapnia we krwi, wiążąc jego nadmiar w kościach i ograniczając jego wchłanianie w jelicie cienkim. Reguluje też zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej, wpływając na metabolizm kości. Jej podwyższone stężenie może sugerować przedawkowanie witaminy D, pierwotną nadczynność przytarczyc lub niewydolność nerek.

6. Witamina D

Witamina D w swej aktywnej postaci (1,25-OH cholecalcyferol) ma wpływ na wchłanianie wapnia i fosforu, a tym samym na utrzymanie równowagi wapniowo-fosforowej organizmu, a także na mineralizację kości. Ponadto witamina D wzmaga wydzielanie parathormonu (PTH).

Profil kostny - normy

  • wapń - 2,1-2,6 mmol/l (8,5-10,5 mg/dl)
  • fosfor - 0,81-1,62 mmol/l u dorosłych oraz 1,3-2,26 mmol/l u dzieci
  • fosfataza alkaliczna (zasadowa, ALP) - dorośli: 20-70 U/l, dzieci: 20-150 U/l
  • białko całkowite - 60-80 g/l (6,0-8,0 g/dl)
  • albumina - 35-50 g/l (3,5-5,0 g/dl) - stanowi ok. 60 proc. białka całkowitego
  • parathormon - 1,1 - 6,7 pmol/l (10 - 60 pg/ml)
  • kalcytonina - mniej niż 2,9 pmol/l (poniżej 10 ng/l)
  • witamina D (1.25-OH-D) – od 30 do 50 ng/ml
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.