Antybiogram przed leczeniem antybiotykiem. Jak wygląda antybiogram i jak czytać jego wyniki?

Monika Majewska

Antybiogram wykonuje się przed leczeniem antybiotykiem po to, by antybiotykoterapia była skuteczna. Leczenie powinno bowiem uwzględniać wrażliwość danej bakterii na antybiotyk. A tempo, w jakim pojawiają się odporne szczepy bakteryjne sprawia, że coraz mniej antybiotyków jest w stanie zwalczyć infekcję. Jak wygląda antybiogram? Ile trwa badanie? Jak interpretować wyniki antybiogramu?

Antybiogram to badanie mikrobiologiczne, mające na celu określenie, na które antybiotyki bakterie są oporne, a na które wrażliwe. W oparciu o wyniki antybiogramu można podać pacjentowi konkretny rodzaj antybiotyku zwalczającego bakterię, która jest przyczyną zakażenia, a co za tym idzie - maksymalnie zwiększyć skuteczność antybiotykoterapii.

Kiedy wykonuje się antybiogram? Wskazania do wykonania antybiogramu

Obecnie obserwuje się niezdrową tendencję do często niepotrzebnego przyjmowania przez pacjentów dużej ilości antybiotyków, czego skutkiem jest uodpornienie się coraz większej ilości szczepów bakterii na tego typu leki. Dlatego antybiogramy wykonuje się głównie przy ciężkich lub nawracających infekcjach, gdzie nie wiadomo dokładnie jakie bakterie zaatakowały organizm oraz na jakie leki są oporne. Aby nie podawać pacjentowi nieskutecznych antybiotyków, które tylko przyczynią się do osłabienia układu immunologicznego chorego, należy wykonać antybiogram. Antybiogram wykonuje się również wtedy, gdy wiadomo, że dany patogen jest mało wrażliwy na antybiotyki.

Antybiogram - jak się przygotować do badania?

Gdy pobiera się krew lub oddaje mocz, wskazane jest, aby pacjent był na czczo. Jeśli wymaz ma być pobrany z gardła, na kilka dni przed badaniem nie powinno stosować się leków działających miejscowo, ponieważ mogą one zmienić wynik badania.

Jak wygląda antybiogram?

Pierwszym etapem badania jest pobranie od pacjenta próbki wydzieliny, np. krwi lub plwociny, z której robi się posiew na podłożu bakteriologicznym, tzn. hoduje się pobrane bakterie na specjalnych pożywkach. Po kilkunastu godzinach, jeśli w wydzielinie pacjenta znajdowała się bakteria, wyrośnie ona na podłożu. Cechami charakterystycznymi danej bakterii są kolor, kształt i inne właściwości.

Drugim etapem antybiogramu jest badanie wzrostu wyhodowanych bakterii w obecności kilku- kilkunastu bawełnianych krążków, z których każdy jest nasączony innym antybiotykiem. Po 18–24-godzinnej inkubacji w temperaturze 37 °C można zobaczyć, które krążki antybiotykowe najlepiej zwalczyły bakterię zgromadzoną wokół siebie. Wokół każdego krążka powstaje bowiem strefa zahamowania wzrostu bakterii. Im jest ona większa, tym większa jest wrażliwość szczepu na dany antybiotyk, a im mniejsza, tym większa jest oporność szczepu. W ten sposób otrzymuje się informację, które antybiotyki są skuteczne w walce z daną bakterią. Jest to najczęstszy rodzaj antybiogramu, tzw. antybiogram wykonywany metodą dyfuzji z krążka na agarze.

W laboratoriach można jeszcze wykonać antybiogram metodą rozcieńczeń w podłożu płynnym lub stałym albo metodą automatyczną -  automaty same nakładają próbkę bakteryjną na płytki zawierające antybiotyki w różnych stężeniach. Wyniki tych badań są opracowywane i opatrywane komentarzem przez system komputerowy.

Jak odczytywać wynik antybiogramu?

Po otrzymaniu wyników badań, które zostały przeprowadzone metodą krążkową, lekarz może określić szczep bakteryjny jako wrażliwy, średniowrażliwy, lub oporny. Ostateczny typ ustala się poprzez porównanie średnicy strefy zahamowania do średnic granicznych, które zostały ustalone przez Comité de l’Antibiogramme de la Societé Française de Microbiologie (Komitet ds. Oznaczania Wrażliwości Drobnoustrojów Francuskiego Towarzystwa Mikrobiologicznego).

  • szczep wrażliwy - można podać pacjentowi antybiotyki w tradycyjnych dawkach
  • szczep średniowrażliwy poddaje się leczeniu antybiotykami, ale dopiero, gdy podaje się zwiększone dawki leku
  • szczep oporny nie reaguje na leczenie bez względu na sposób leczenia i zastosowane dawki

Czy antybiogram jest skuteczny?

Antybiogram nie daje stuprocentowej pewności, na jaki rodzaj antybiotyku jest wrażliwa dana bakteria. Wątpliwości pojawiają się szczególnie przy wymazie z gardła. Drobnoustroje są organizmami bardzo wrażliwymi na stosowane przez chorego środki lecznicze, np. aerozole, płukanki do gardła, tabletki, które mogą miejscowo zahamować ich rozwój. Wówczas z pobranego do wymazu materiału trudno wyhodować bakterie, mimo że infekcja w organizmie wciąż się toczy.

Ważne

Jeżeli pacjent chce uniknąć leczenia nietrafionym i niekiedy drogim antybiotykiem, a lekarz nie chce dać skierowania na badanie, może sam udać się do laboratorium bakteriologicznego. Badanie to jest odpłatne i kosztuje 50 zł.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 12/2019 "Zdrowia" wszystko o fizjoterapii, operacja "przez dziurkę", leczenie raka trzustki, kim jest asystent zdrowienia, zielone biuro, antyrakowe menu, idealna koloryzacja. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 12/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
beznadziejny kraj
|

W Polsce Antybiogram to fikcja. Nikt tego nie stosuje. Przepisują antybiotyki na pałę, typu może pomoże, a może nie...

anty
|

Leczenie antybiotykami powinno być ostatecznością. Wielu lekarzy !!! leczy w ciemno, na dodatek antybiotykami próbując leczyć infekcje wirusowe !!! Już w podstawówce uczą o tym, ze antybiotyki rozprawiają się z bakteriami a nie z wirusami. Co więcej, antybiotyki zabijają wszystkie bakterie - nawet te dla naszego organizmu dobre - potem czeka nas lata leczenia za ciężkie pieniądze u immunologa i kompletny brak odporności ... ja cierpnę na samo słowo antybiotyk i nie wyrażam zgofdy na jego stosowanie. Wielu lekarzy to dziwi ... tylko dlaczego??? Nie potrafią już leczyć bez zntybiotyków? Musza pogarszać nimi mój stan zdrowia? Już nie wspomnę o tym,z e zawsze podają antybiotyki w ciemno. Kiedyś leczono mnie przez pół roku antybiotykami - okazało się, ze mam pałeczkę ropy błękitnej i tylko na jeden antybiotyk to poszło - ale badanie na jaki zrobiłam sobie sama z własnej inicjatywy ... pół roku zwolnień i leków i zniszczony układ immunologiczny a można było zrobić badanie za kilkadziesiąt złotych lub kazać mi je zrobić choćby na własny koszt. Przecież to nie ja jestem lekarzem po medycynie ... na szczęście inne studia skończyłam i chyba dzięki temu nie ufam lekarzom

ddd
|

Nie powiedziałabym, że lęk przed antybiotykami jest sztuczny. Niestety, ale znajdujemy sie w erze po-antybiotykowej, a ludzie z powrotem zaczynają umierać na zakażenia bakteryjne.

ccc
|

jakoś nikomu nie przeszkadza że konsumenci przyjmują wielokrotnie większe dawki antybiotyków z mięsem i przetworami; a ta sztuczna fobia przed antybiotykami ma na celu napędzanie koncernom farmaceutycznym i parafarmaceutycznym dochodów ze sprzedaży pastylek, i innych superleków zanim chory wróci po antybiotyk