- Według badań profesor Maryny Krawczuk-Rybak aż 88 procent pacjentów zgłasza objawy dysfunkcji narządów po zakończeniu terapii
- Uszkodzenia serca po chemioterapii i radioterapii należą do najczęstszych powikłań ujawniających się u chorych po latach
- Przewlekłe zmęczenie i zaburzenia pamięci to bardzo powszechne skutki uboczne leczenia zgłaszane w gabinetach lekarskich
Dlaczego skutki uboczne raka pojawiają się po latach?
Zakończenie leczenia onkologicznego to ogromny sukces, ale twój organizm może odczuwać skutki terapii przez bardzo długi czas. Tzw. późne powikłania po chemioterapii czy radioterapii mogą ujawnić się miesiące, a nawet wiele lat po wyjściu ze szpitala. Jest to całkowicie naturalne zjawisko, które wynika z uszkodzeń zdrowych tkanek podczas intensywnej walki z nowotworem.
Zrozumienie skali tego problemu ułatwiają polskie badania kierowane przez profesor Marynę Krawczuk-Rybak, w których wzięło udział niemal dwa tysiące młodych pacjentów po leczeniu:
- aż 88 proc. badanych zgłosiło co najmniej jeden objaw sugerujący dysfunkcję narządów
- najczęściej pojawiały się problemy z układem krążenia
- często obserwowano również otyłość oraz zaburzenia pracy gruczołów płciowych
Ta statystyka pokazuje, że regularne monitorowanie zdrowia po raku jest absolutnie niezbędne do wczesnego wykrywania problemów. Dlatego nie powinieneś rezygnować z wizyt kontrolnych, nawet jeśli od zakończenia terapii minęła już dekada. Opracowanie z lekarzem indywidualnego planu badań pomoże ci uniknąć wielu poważnych komplikacji.
Jakie powikłania po chemioterapii i radioterapii są najczęstsze?
Zmęczenie związane z chorobą nowotworową to najpowszechniejszy problem, z którym pacjenci zmagają się przez długie miesiące po zakończeniu leczenia. Równie często pojawiają się uszkodzenia serca, które mogą ujawnić się dopiero po latach u osób przyjmujących określone leki lub poddawanych radioterapii klatki piersiowej. Dodatkowo niektóre formy chemioterapii silnie wpływają na układ nerwowy i powodują drętwienie, pieczenie lub osłabienie dłoni oraz stóp.
Oprócz tego terapie onkologiczne mogą negatywnie wpływać na wiele innych aspektów twojego funkcjonowania:
- zmiany w pamięci i koncentracji po naświetlaniu mózgu
- poważne problemy z oddawaniem moczu lub nietrzymanie stolca
- ubytki słuchu oraz zwiększone ryzyko zaćmy i jaskry
- osłabienie kości i zwiększona podatność na złamania
- niedoczynność tarczycy prowadząca do wahań wagi
Świadomość tych zagrożeń daje ci ogromną przewagę w dbaniu o własne zdrowie. Pamiętaj, że wczesne zgłoszenie specjaliście jakichkolwiek problemów ze wzrokiem, słuchem czy funkcjonowaniem jelit pozwala na szybkie wdrożenie skutecznego leczenia. Nigdy nie lekceważ nowych dolegliwości, zrzucając je po prostu na karb starzenia się organizmu.
O czym musisz powiedzieć lekarzowi na wizycie kontrolnej?
Podczas każdej wizyty w poradni powinieneś dokładnie opisać lekarzowi wszystkie nowe objawy, nawet jeśli wydają ci się one mało istotne. Profesor Patricia A. Ganz, amerykańska ekspertka zajmująca się pacjentami onkologicznymi, podkreśla wagę otwartej komunikacji o codziennych trudnościach. Lekarz musi wiedzieć, czy masz problemy ze snem, odczuwasz ból utrudniający funkcjonowanie, czy zauważyłeś u siebie niepokojący spadek wagi.
Twoją szczególną uwagę powinny zwrócić konkretne sygnały wysyłane przez organizm:
- obrzęki i zaczerwienienia rąk lub nóg sugerujące infekcję
- duszności i problemy z oddychaniem podczas wysiłku
- ból o niespotykanym dotąd nasileniu
- kłopoty w sferze seksualnej
Opisując ból, zawsze używaj skali od zera do dziesięciu, gdzie dziesiątka oznacza najgorsze wyobrażalne cierpienie. Taki prosty system ułatwi zespołowi medycznemu ocenę twojego stanu i podjęcie decyzji o ewentualnym poszerzeniu diagnostyki. Zapisuj sobie wszystkie dolegliwości w notatniku przed wejściem do gabinetu, aby o niczym nie zapomnieć pod wpływem stresu.
Jak chronić organizm przed późnymi powikłaniami po raku?
Twoje codzienne wybory mają potężny wpływ na obniżenie ryzyka wystąpienia wielu odległych skutków ubocznych leczenia nowotworu. Utrzymywanie prawidłowego ciśnienia krwi, wagi i poziomu cukru jest kluczowe dla ochrony serca, które mogło zostać osłabione przez chemioterapię. Regularna aktywność fizyczna jest zazwyczaj bardzo bezpieczna i wręcz zalecana, chyba że kardiolog wskaże ci konkretne ograniczenia.
Aby mądrze wspierać swój organizm po zakończonej terapii, musisz wprowadzić na stałe kilka ważnych zasad:
- całkowita rezygnacja z palenia papierosów i e-papierosów
- unikanie biernego palenia w swoim otoczeniu
- ograniczenie spożycia czerwonego mięsa na rzecz ryb i drobiu
- unikanie potraw smażonych na korzyść gotowanych i pieczonych
- wyjątkowo staranna ochrona skóry przed promieniowaniem słonecznym
Zdrowy tryb życia znacząco wspomaga regenerację uszkodzonych narządów i pozwala na szybszy powrót do pełnej sprawności. Pamiętaj też o regularnych szczepieniach przeciwko grypie i pneumokokom, ponieważ twój układ odpornościowy może być wciąż obciążony przebytą walką z rakiem. Traktuj profilaktykę jako integralną część swojego planu powrotu do zdrowia, a szybko odczujesz zauważalną poprawę.
5
Źródła:
- American Cancer Society
- National Cancer Institute (NCI) — "Facing Forward: Life After Cancer Treatment"
- Children’s Oncology Group — Long-Term Follow-Up Guidelines for Survivors of Childhood, Adolescent, and Young Adult Cancers, Version 6.0
- European Journal of Pediatrics — "Health status of Polish children and adolescents after cancer treatment"
