- Badacze odkryli ponad 1200 wariantów genetycznych, które w zaskakujący sposób kształtują naszą osobowość
- Okazuje się, że te same geny wpływają nie tylko na nasz charakter, ale też na zdrowie, karierę zawodową, a nawet długość życia
- Najnowsze badania ukazują, jak złożona jest sieć interakcji między naszymi genami a środowiskiem, która czyni nas tym, kim jesteśmy
Genetyczny kod osobowości - odkrycie, które zmienia spojrzenie na życie
Nasza osobowość to coś więcej niż tylko zbiór cech, które czynią nas unikalnymi. Jak pokazują najnowsze badania opublikowane w prestiżowym czasopiśmie "Nature", genetyczne warianty odpowiedzialne za kształtowanie naszego charakteru są zaskakująco mocno powiązane z wieloma kluczowymi aspektami naszego życia. Mowa tu o zdrowiu fizycznym i psychicznym, poziomie wykształcenia, wyborach zawodowych, a nawet o tym, jak postrzegają nas bliscy.
To przełomowe odkrycie zawdzięczamy naukowcom z konsorcjum Revived Genomics of Personality, które skupia się na badaniach nad genami wpływającymi na osobowość. Przeanalizowali oni dane pochodzące od ponad 600 tysięcy do przeszło 1,14 miliona osób z 46 różnych grup badawczych z całego świata.
Uczestnicy, głównie pochodzenia europejskiego lub afrykańskiego, przekazali swoje próbki DNA do analizy i wypełnili specjalistyczne kwestionariusze, mierzące cechy osobowości w oparciu o tak zwany model "Wielkiej Piątki".
Czym jest "Wielka Piątka" i jak ją badano?
Model "Wielkiej Piątki" to powszechnie uznany system opisu osobowości, który wyróżnia pięć fundamentalnych cech:
- Otwartość na doświadczenia (gotowość do nowych pomysłów i przeżyć),
- Sumienność (skrupulatność, odpowiedzialność, zdyscyplinowanie),
- Ekstrawersja (towarzyskość, asertywność, poszukiwanie stymulacji),
- Ugodowość (skłonność do współpracy, empatii, życzliwości),
- Neurotyczność (niestabilność emocjonalna, skłonność do lęku i negatywnych emocji).
Cechy te odzwierciedlają stosunkowo trwałe i typowe różnice w sposobie myślenia, odczuwania i działania ludzi.
Po zebraniu danych genetycznych i osobowościowych, naukowcy porównali je, aby znaleźć zależności.
Żaden pojedynczy gen nie decyduje o osobowości
Wyniki były imponujące. Badacze doszli do wniosku, że z cechami osobowości z modelu "Wielkiej Piątki" powiązanych jest ponad 1200 różnych wariantów genetycznych. Co więcej, wpływ tych wariantów okazał się znacznie istotniejszy, niż początkowo przypuszczano.
Na przykład, te same warianty genetyczne, które wiązały się z ekstrawersją u młodych dorosłych w Holandii, pozwoliły z powodzeniem przewidzieć ten sam poziom ekstrawersji u emerytów w Stanach Zjednoczonych. Główny autor badania, Ted Schwaba z Michigan State University (USA), podkreśla: "Nie istnieje jeden 'gen osobowości'. Cechy osobowości są powiązane z wieloma wariantami genetycznymi, przy czym wpływ poszczególnych wariantów - nawet tych o największym znaczeniu - pozostaje bardzo niewielki". Dodał jednak, że mimo iż pojedynczy wariant ma znikomy wpływ, to łączne oddziaływanie wielu takich wariantów może być już znacznie bardziej znaczące.
Związki wykraczające poza oczekiwania: zdrowie, kariera i codzienne nawyki
Co najbardziej zaskakujące, okazało się, że warianty genetyczne, które pozwalają przewidywać cechy osobowości, są również w pewnym stopniu związane z wieloma innymi aspektami życia. Dotyczy to między innymi zdrowia psychicznego i fizycznego, długości życia, wykształcenia, przebiegu kariery zawodowej, osiągnięć, a nawet tego, jak jesteśmy postrzegani przez bliskich.
Naukowcy podali konkretne przykłady:
- Warianty genetyczne powiązane z sumiennością korelowały z większą aktywnością w ciągu dnia, mniejszym używaniem substancji psychoaktywnych, częstszym uprawianiem sportu, preferencjami wobec żywności niskokalorycznej, a także z rzadszymi hospitalizacjami, zdrowszym starzeniem się i niższym wskaźnikiem masy ciała.
- Z kolei warianty związane z otwartością na doświadczenia i ekstrawersją były powiązane z tendencją do prowadzenia nocnego trybu życia.
- Warianty genetyczne związane z neurotycznością skorelowano z mniej zdrowym starzeniem się.
- Co więcej, czynniki genetyczne związane z neurotycznością oraz mniejszą ugodowością wykazywały związki z takimi zachowaniami jak zawieszenie w prawach ucznia, ucieczki z domu czy przypadki wygrażania innym osobom nożem lub bronią palną.
Geny i środowisko: wzajemne oddziaływanie w kształtowaniu nas
Analiza potwierdziła również, że środowisko, w którym żyjemy, odgrywa równie ważną rolę w kształtowaniu osobowości. Badacze ocenili, że czynniki genetyczne i środowiskowe oddziałują wzajemnie. Przykładowo, genetyczna predyspozycja do otwartości na doświadczenia może sprawić, że ktoś przeprowadzi się do bardziej kosmopolitycznej okolicy.
Z kolei życie w takim miejscu może wzmacniać i dalej rozwijać tę samą cechę, tworząc złożoną pętlę wzajemnych wpływów. "Wydaje się, że osobowość odgrywa istotną rolę niemal w każdej dziedzinie życia. Mamy nadzieję, że niniejsze badanie zachęci wielu innych naukowców do uwzględniania cech osobowości w pracach badawczych" - podsumował Ted Schwaba.
To odkrycie otwiera nowe drogi dla zrozumienia nie tylko tego, kim jesteśmy, ale i jak nasze geny wpływają na naszą życiową drogę.
Zobacz galerię: Kiedy do psychologa?
10
