Zwierzęce komórki z DNA glonów. Eksperyment może zmienić oblicze medycyny

Komórki ssaków i glony dzieli ogromna przepaść ewolucyjna. Japońscy naukowcy zdołali jednak połączyć ich materiał genetyczny w laboratorium. Stworzone hybrydy zachowały obce DNA przez 155 pokoleń. Odkrycie może w przyszłości pomóc nadać komórkom zwierzęcym zupełnie nowe funkcje, a nawet przybliżyć naukę do eksperymentów z fotosyntezą.

Dłonie osoby w białych rękawiczkach trzymają szalkę z komórkami pod mikroskopem. O planimalach przeczytasz na Poradnik Zdrowie.
Autor: AI/ Wygenerowane przez AI AI wygenerowany obraz do artykułu
  • Naukowcy stworzyli unikalne komórki zwierzęce, które zawierają prawie cały genom glonu i nazwali je "planimalami".
  • Te hybrydowe komórki przetrwały ponad 150 pokoleń, co jest bezprecedensowym osiągnięciem w badaniach nad transferem genów.
  • Odkrycie otwiera nowe perspektywy w zrozumieniu ewolucji i może w przyszłości prowadzić do stworzenia zwierzęcych komórek zdolnych do fotosyntezy.

Geny w podróży: jak materiał genetyczny zmienia gatunki?

Naukowcy z Uniwersytetu Tokijskiego dokonali przełomu, tworząc w laboratorium zwierzęce komórki, które zawierają niemal kompletny genom glonu. Nazwane przez nich "planimalami", te niezwykłe hybrydy przetrwały ponad 150 pokoleń, co całkowicie zmienia nasze rozumienie możliwości transferu genów między ewolucyjnie odległymi gatunkami.

To odkrycie nie tylko dostarcza kluczowych informacji o mechanizmach ewolucji, ale również otwiera drogę do stworzenia zupełnie nowych funkcji biologicznych, takich jak zwierzęce komórki zdolne do fotosyntezy. Większość materiału genetycznego jest przekazywana z rodziców na potomstwo w procesie zwanym dziedziczeniem pionowym. Istnieje jednak inna, bardziej zagadkowa forma transferu, znana jako poziome przekazywanie genów.

Polega ono na tym, że organizmy mogą pozyskiwać DNA od innych gatunków, niezależnie od typowego rozmnażania. Bakterie od dawna znane są z tego, że wymieniają materiał genetyczny, co często prowadzi do rozprzestrzeniania się genów oporności na antybiotyki. Poziomy transfer genów może zachodzić również w bardziej złożonych komórkach, takich jak te u zwierząt i roślin, które posiadają jądro.

Dotychczas przypadki transferu DNA na skalę całego genomu między bardzo odległymi ewolucyjnie organizmami były jednak niezwykle rzadko dokumentowane.

Poradnik Zdrowie: Gadaj Zdrów o budowaniu odporności na infekcje
Materiał sponsorowany

Wskazówki z przeszłości: historia chloroplastów

Naukowcy przypominają, że natura już ponad 1,5 miliarda lat temu pokazała nam, jak spektakularny może być poziomy transfer genów. Wtedy to pradawna komórka eukariotyczna wchłonęła sinicę - rodzaj bakterii zdolnej do fotosyntezy. Z biegiem czasu pochłonięta sinica przekształciła się w chloroplasty, czyli struktury, w których zachodzi fotosynteza, pozwalająca roślinom na wykorzystywanie energii światła.

Co więcej, wiele genów sinicy zostało przeniesionych do jądrowego genomu komórki gospodarza, tworząc zintegrowany system biologiczny. To wydarzenie dało początek przodkom współczesnych roślin i glonów, pokazując, jak transfer materiału genetycznego między gatunkami może prowadzić do powstawania zupełnie nowych funkcji komórkowych.

Narodziny "planimali": przełomowe badania z Japonii

Zainspirowani tą ewolucyjną lekcją, naukowcy z Uniwersytetu Tokijskiego, we współpracy z badaczami z innych ośrodków, postanowili zbadać poziome przekazywanie genów w komórkach eukariotycznych.

Ich celem było sprawdzenie, czy całe chromosomy mogą pokonać ogromną przepaść ewolucyjną między glonami a zwierzętami i czy komórki zwierzęce są w stanie trwale utrzymać tak obcy materiał genetyczny, przekazując go potomnym pokoleniom. - Chcieliśmy zrozumieć, czy ogromną przepaść ewolucyjną dzielącą glony i zwierzęta mogą pokonać całe chromosomy oraz czy komórki zwierzęce są w stanie trwale utrzymywać tego rodzaju obcy materiał genetyczny i przekazywać go komórkom potomnym - wyjaśnia profesor Sachihiro Matsunaga z Laboratorium Biologii Zintegrowanej Uniwersytetu Tokijskiego, główny autor badania opublikowanego w magazynie "Nature Communications". - Zamierzaliśmy również dowiedzieć się, w jaki sposób komórki zwierzęce radzą sobie z DNA pochodzącym od tak odmiennego organizmu bez utraty zdolności do przeżycia i dalszych podziałów.

Pytania te mają fundamentalne znaczenie dla zrozumienia, w jaki sposób materiał genetyczny może być przenoszony między gatunkami i przyczyniać się do ewolucji. W swoich eksperymentach badacze łączyli komórki fotosyntetyzujących glonów z komórkami ssaków pochodzącymi od chomika. Okazało się, że fuzja komórek była znacznie skuteczniejsza w tworzeniu stabilnych komórek hybrydowych niż samo wchłanianie glonów.

Wyniki przerosły oczekiwania: w jednej z linii komórkowych chomika zachowało się około 16,3 miliona par zasad jądrowego DNA glonów, w tym całe chromosomy oraz fragmenty pochodzące ze wszystkich 20 chromosomów glonów.

Co najważniejsze, DNA glonów pozostało wykrywalne przez 155 pokoleń komórek, a znaczna jego część utrzymywała się przez 95 pokoleń nawet bez specjalnej selekcji z użyciem antybiotyków, powszechnie stosowanej do stabilizacji zmienionych genetycznie komórek. - Rośliny i zwierzęta nie mogą się wspólnie rozmnażać, dlatego ich chromosomy nigdy nie łączą się w wyniku krzyżowania.

Nam jednak udało się stworzyć chromosomy hybrydowe zawierające materiał genetyczny zarówno glonu, jak i ssaka oraz wykazać, że taki materiał może być stabilnie przekazywany komórkom potomnym podczas kolejnych komórkowych podziałów - podkreśla profesor Matsunaga. - Co niezwykłe, nasze komórki typu planimal zachowały niemal cały genom glonu przez wiele pokoleń.

Pokazuje to, że nawet potężną przepaść ewolucyjną między roślinami i zwierzętami można pokonać na poziomie chromosomów, bez udziału rozmnażania.

Tajemnica wyciszenia genów: jak obce DNA jest tolerowane?

Co ciekawe, większość przeniesionych genów glonów pozostawała nieaktywna, a obce DNA ulegało procesom zwanym wyciszaniem aktywności genów, czyli zmianom epigenetycznym. Aby potwierdzić rolę tych mechanizmów, zespół powtórzył eksperyment z użyciem komórek chomika pozbawionych enzymu uczestniczącego we wprowadzaniu takich zmian.

W efekcie powstało mniej stabilnych kolonii komórek hybrydowych, a uzyskane komórki zachowywały mniejsze ilości DNA glonów. Te wyniki jasno sugerują, że mechanizmy regulujące aktywność genów, zwane epigenetycznymi, pomagają komórkom ssaków tolerować duże ilości obcego materiału genetycznego, jednocześnie utrzymując większość przeniesionych genów w stanie nieaktywnym.

To kluczowe dla przetrwania komórek, które nie są przygotowane na nagłe "włączenie" setek obcych funkcji.

Przyszłość fotosyntezujących zwierząt: rewolucja w medycynie?

Mimo że aż 96 procent genów glonu odpowiedzialnych za produkcję białek było nieaktywnych, badacze widzą w tym ogromny potencjał.

Ich kolejnym wyzwaniem jest selektywne aktywowanie potrzebnych genów. - Naszym kolejnym wyzwaniem będzie selektywne aktywowanie potrzebnych nam genów i sprawienie, aby działały w zwierzęcych komórkach - mówi profesor Matsunaga. - Wykorzystywany przez nas krasnorost ma wyjątkowo zwarty genom zawierający geny odpowiedzialne za funkcje metaboliczne, których komórki zwierzęce nie posiadają.

Naszym ostatecznym celem jest uruchomienie tych szlaków metabolicznych i nadanie komórkom zwierzęcym niektórych wyjątkowych zdolności roślin i glonów. Wyobraźmy sobie komórki zwierzęce, które mogłyby przez długi czas prowadzić fotosyntezę, wytwarzając tlen i wykorzystując dwutlenek węgla do produkcji użytecznych związków organicznych.

Ta wizja fotosyntezujących komórek zwierzęcych otwiera drzwi do rewolucyjnych zastosowań, od nowych metod leczenia chorób po innowacyjne sposoby produkcji substancji w medycynie czy przemyśle. Badania nad "planimalami" to dopiero początek drogi, która może na nowo zdefiniować granice życia i możliwości inżynierii genetycznej.

W samo południe
L4 jeśli poczujemy się wypaleni zawodowo. To poważna choroba, która może powodować depresje