Rząd przyjął projekt ustawy wprowadzający rewolucję w L4. Od 2026 roku podczas zwolnienia lekarskiego będzie można odebrać telefon od szefa, odpisać na maila, a nawet pracować u innego pracodawcy i pobierać jednocześnie zasiłek chorobowy i 100 proc. wynagrodzenia. Sprawdź, co dokładnie zmieni nowe prawo.
Rewolucja w L4 – rząd przyjął projekt zmian w prawie pracy 2025
W dniu 14 października 2025 roku Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (nr UD114). Dokument przygotowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej precyzuje, co wolno, a czego nie wolno pracownikowi podczas zwolnienia lekarskiego. Po latach niejasności dotyczących „aktywności niezgodnych z celem zwolnienia”, ustawodawca zdecydował się wreszcie doprecyzować przepisy. Zmiany obejmą definicję pracy zarobkowej, aktywności codziennej, możliwość pracy u innego pracodawcy, a także zasady kontroli ZUS. Rząd uzasadnia, że nowe prawo „usprawni i ujednolici sposób orzekania przez lekarzy oraz kontrolę zwolnień”, co ma ograniczyć nadużycia i ułatwić funkcjonowanie systemu świadczeń.
Co wolno pracownikowi na zwolnieniu lekarskim – definicja pracy zarobkowej i nowe wyjątki
Dotąd każda forma aktywności zawodowej podczas L4 mogła skutkować utratą prawa do zasiłku. Po zmianach, sporadyczne, incydentalne czynności – jak odebranie telefonu od przełożonego czy podpisanie faktury – nie będą już traktowane jako praca zarobkowa. Projekt nowego art. 17 ust. 1a wskazuje, że pracą zarobkową jest każda czynność mająca charakter zarobkowy, niezależnie od podstawy prawnej, lecz nie obejmuje działań wymuszonych istotnymi okolicznościami. Jak tłumaczy MRPiPS, oznacza to, że „podjęcie czynności, której zaniechanie mogłoby prowadzić do znacznych strat finansowych dla pracodawcy lub kontrahenta, nie pozbawi pracownika świadczenia z ubezpieczenia społecznego”. Jednocześnie zastrzeżono, że sama wola pracodawcy nie może stanowić takiej „istotnej okoliczności”. Ustawodawca chciał tym samym uchronić zatrudnionych przed presją ze strony przełożonych, którzy mogliby wymuszać aktywność zawodową podczas choroby.
Aktywności niezgodne z celem zwolnienia – zakupy i spacer tak, ale wakacje nie
Projekt doprecyzowuje także drugą przesłankę utraty prawa do świadczenia, czyli „wykorzystywanie zwolnienia w sposób niezgodny z jego celem”. Zgodnie z nowym brzmieniem ustawy, utratę zasiłku spowodują wyłącznie czynności utrudniające lub wydłużające proces leczenia. Nadal więc zabronione będzie wykonywanie remontów, praca fizyczna czy wyjazdy rekreacyjne. Natomiast wyjście na zakupy, do apteki, lekarza lub krótki spacer – nie będzie stanowiło naruszenia przepisów. Projektowane przepisy powielają praktykę orzeczniczą sądów, które od lat uznają takie czynności za zgodne z celem zwolnienia. Rząd zrezygnował natomiast z pierwotnego pomysłu wprowadzenia sankcji za przebywanie pod innym adresem niż wskazany w zwolnieniu. Nadal więc możliwe będzie tymczasowe opuszczenie miejsca pobytu, o ile jest to uzasadnione koniecznością leczenia lub codziennymi potrzebami. Resort pracy potwierdza, że nie będzie też zakazu czasowego pobytu za granicą – dopuszczalne pozostanie wskazanie adresu w innym państwie, pod warunkiem że ZUS może tam przeprowadzić kontrolę.
Praca na dwóch etatach i 100 proc. wynagrodzenia – nowe zasady zasiłku chorobowego 2026
Jedna z najbardziej przełomowych zmian dotyczy możliwości pracy w czasie zwolnienia. Jeśli pracownik jest zatrudniony u dwóch pracodawców, a charakter drugiej pracy pozwala na jej wykonywanie mimo choroby, będzie mógł ją kontynuować, pobierając jednocześnie 100 procent wynagrodzenia oraz 100 procent zasiłku chorobowego z innego tytułu. Nowe przepisy znajdą się w art. 17 ust. 1c i 1d ustawy i mają rozwiązać problem osób, które do tej pory traciły świadczenie, mimo że ich druga praca nie była sprzeczna z leczeniem. Przykładowo chirurg ze złamanym palcem będzie mógł prowadzić zajęcia dydaktyczne na uczelni, a dziennikarz z chrypką – pisać teksty zamiast występować przed kamerą. Ubezpieczony będzie jedynie zobowiązany do poinformowania drugiego pracodawcy o okresie zwolnienia. To odejście od dotychczasowej restrykcyjnej interpretacji ZUS, według której każda praca w czasie L4 oznaczała utratę prawa do zasiłku.
Wejście w życie i nowe zasady kontroli zwolnień – co oznacza rewolucja w L4 dla pracowników
Rządowy projekt przewiduje wejście w życie większości przepisów 1 stycznia 2026 roku. Część regulacji – zwłaszcza ta dotycząca pracy w dwóch miejscach – zacznie obowiązywać po roku od ogłoszenia ustawy. Nowelizacja przewiduje również reformę systemu orzecznictwa ZUS. Lekarze orzecznicy będą mogli pracować na umowach o pracę lub o świadczenie usług, ich wynagrodzenia wzrosną o około 25 procent, a czas oczekiwania na orzeczenie zostanie skrócony do 30 dni. ZUS zyska większy nadzór nad jakością orzeczeń i kontrolą zwolnień. Nowe przepisy mają ujednolicić praktykę i zapewnić przejrzystość – zarówno dla pacjentów, jak i dla lekarzy. Rząd przekonuje, że zmiany mają charakter deregulacyjny i „realizują działania usprawniające system ubezpieczeń społecznych”. Dla pracowników to jednak początek nowej ery, w której granica między chorobą a pracą stanie się znacznie bardziej elastyczna.
