Postrzelony w rękę policjant z Krakowa prawdopodobnie próbował sam założyć stazę taktyczną, zanim osunął się na chodnik. Taka opaska może zatrzymać masywny krwotok, gdy każda minuta decyduje o przeżyciu. Nie trzeba jednak znaleźć się w środku strzelaniny, żeby jej potrzebować – wystarczy poważny wypadek samochodowy albo głęboka rana podczas pracy w ogrodzie. Kiedy staza ratuje życie i jak jej prawidłowo użyć?
Nagrania z interwencji policjantów w Krakowie wywołały ogromne poruszenie. Szczególną uwagę zwróciło zachowanie jednego z rannych funkcjonariuszy. Według medialnych relacji policjant postrzelony w prawą rękę, mimo obrażeń, kontynuował działania wobec uzbrojonego napastnika. Następnie prawdopodobnie próbował samodzielnie założyć opaskę uciskową. Chwilę później osunął się na chodnik.
Na filmie nie widać jednak na tyle wyraźnie wszystkich czynności, aby jednoznacznie potwierdzić użycie stazy. Podczas interwencji ranni zostali starszy posterunkowy Jakub Kulik i starszy posterunkowy Artur Morański.
Co to jest staza taktyczna i jak zatrzymuje masywny krwotok?
Staza taktyczna, nazywana również opaską uciskową lub tourniquetem, służy do zatrzymywania masywnych krwotoków z rąk i nóg. W przypadku uszkodzenia dużego naczynia krwionośnego człowiek może w krótkim czasie stracić niebezpieczną ilość krwi. Jeśli krwawienia nie uda się opanować, może dojść do wstrząsu krwotocznego, a nawet śmierci.
Opaska działa poprzez silny ucisk na kończynę powyżej miejsca zranienia. Ogranicza w ten sposób przepływ krwi przez uszkodzone naczynia. Jednym z modeli stosowanych przez służby mundurowe jest C-A-T (Combat Application Tourniquet), wyposażony w specjalny mechanizm pozwalający zwiększać siłę ucisku.
Prawidłowe założenie stazy może być bardzo bolesne. Opaska uciska bowiem nie tylko naczynia krwionośne, ale również otaczające je mięśnie i nerwy. Ból nie jest jednak miarą skuteczności – najważniejsze, aby krwawienie ustało.
Nie wolno samodzielnie luzować skutecznie założonej opaski tylko dlatego, że poszkodowany odczuwa silne dolegliwości. Może to doprowadzić do ponownego krwotoku.
Kiedy zakłada się stazę taktyczną? Nie tylko po postrzale
Masywny krwotok może wystąpić również podczas codziennych czynności. Głębokie skaleczenie piłą mechaniczną, zmiażdżenie kończyny w wypadku samochodowym czy poważny uraz podczas pracy w ogrodzie mogą prowadzić do zagrażającej życiu utraty krwi.
Nie każda krwawiąca rana wymaga jednak stazy. Zgodnie z polskojęzycznymi wytycznymi resuscytacji z 2025 roku w pierwszej kolejności należy zastosować silny, bezpośredni ucisk na miejsce zranienia. Jeżeli krwotok z ręki lub nogi zagraża życiu i nie udaje się go w ten sposób opanować, należy jak najszybciej użyć opaski uciskowej.
Na szczególnie niebezpieczne krwawienie wskazują między innymi bardzo szybka utrata krwi, przesiąkanie opatrunków i gromadzenie się krwi wokół poszkodowanego. Mogą również pojawić się bladość, zimne poty, osłabienie i zaburzenia świadomości. W takiej sytuacji trzeba niezwłocznie wezwać pomoc pod numerem 112.
Stazę można mieć w samochodzie, plecaku lub domowej apteczce. Sam zakup nie oznacza jednak, że będziemy potrafili użyć jej w sytuacji zagrożenia życia.
Szkoła Policji w Pile prowadzi szkolenia dotyczące wykorzystania opasek uciskowych. Podczas jednych z zajęć nadkom. Marcin Kolasiński, wykładowca i ratownik medyczny z wykształcenia, omawiał zasady ich stosowania zarówno w służbie policyjnej, jak i ratownictwie cywilnym.
W materiałach szkoleniowych podkreślono zasadę: „każda osoba wyposażona w opaskę uciskową powinna przejść odpowiednie szkolenie z zakresu ich stosowania”.
Jak założyć stazę taktyczną? Najważniejsze zasady pierwszej pomocy
W przypadku masywnego krwotoku z kończyny, którego nie można opanować bezpośrednim uciskiem, opaskę zakłada się powyżej miejsca zranienia, w kierunku tułowia. Zwykle jest to około 5–7 cm od rany. Nie należy umieszczać jej bezpośrednio na stawie ani na uszkodzonym miejscu.
Po założeniu opaski trzeba mocno dociągnąć taśmę, a następnie zaciskać mechanizm do momentu zatrzymania krwawienia. W przypadku stazy C-A-T służy do tego specjalny krępulec, który po odpowiednim dokręceniu należy zabezpieczyć.
Ważne jest również zapisanie godziny założenia stazy. Informacja ta będzie potrzebna ratownikom, ponieważ długotrwałe odcięcie dopływu krwi do kończyny może powodować uszkodzenie tkanek. Raz skutecznie założonej opaski nie należy samodzielnie zdejmować ani okresowo poluzowywać. Decyzję o jej zwolnieniu podejmuje personel medyczny.
Niektóre modele staz umożliwiają samodzielne założenie opaski jedną ręką. W praktyce jest to jednak trudne, szczególnie gdy poszkodowany odczuwa ból, jest osłabiony i działa pod wpływem silnego stresu.
Dlatego warto nauczyć się obsługi opaski podczas kursu pierwszej pomocy. W przypadku ciężkiego urazu sama obecność stazy w apteczce może nie wystarczyć. Liczy się również umiejętność szybkiego i prawidłowego jej zastosowania.
6
Źródła:
- Polska Rada Resuscytacji
- Gazeta Policyjna – Ranny policjant, pierwsza pomoc w krwotoku zewnętrznym
- Szkoła Policji w Pile – Staza taktyczna w służbie policjanta
- Gov.pl – Pierwsza pomoc
- se.pl
- eska.pl
