W ostatnich tygodniach w polskich szkołach doszło do serii brutalnych ataków i innych groźnych zdarzeń. Zginęła pracownica jednej ze szkół, kilkanaście osób zostało rannych, a policja zatrzymała także nastolatków podejrzewanych o przygotowywanie kolejnych ataków. Dr n. med. Bogusława Bukowska, dyrektor Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (KCPU), przestrzega przed pochopnym wskazywaniem przyczyn tych zdarzeń. Dane dotyczące przemocy i zdrowia psychicznego młodzieży są jednak niepokojące.
Przemoc w polskich szkołach. W kilka tygodni doszło do serii poważnych zdarzeń
7 października w Ostrołęce 19-latek zaatakował kilka osób na terenie szkoły, a następnie dwie kolejne poza nią. Łącznie rannych zostało dziewięć osób. W placówce znaleziono również improwizowany ładunek wybuchowy. Napastnik usłyszał dziewięć zarzutów, w tym dotyczące usiłowania zabójstwa. Grozi mu dożywocie.
Dzień później w Leszczydole-Nowinach 15-letni były wychowanek szkoły zaatakował jej pracowników. 37-letnia woźna zmarła, a nauczyciel i dyrektor zostali ranni. Nastolatek został zatrzymany, a jego sprawą zajmuje się sąd rodzinny.
Do niebezpiecznych zdarzeń dochodziło także we wrześniu. W Ptakach koło Kolna 11-latek zaatakował toporkiem o rok młodszą dziewczynkę. W Książkach zatrzymano 13-latka podejrzewanego o przygotowywanie ataku na szkołę. W jego plecaku znaleziono duży nóż, a w domu tasak. Z kolei w Sierpcu 17-latek miał powiedzieć rówieśnikom, że zamierza „zrobić coś złego w szkole”. Policjanci znaleźli przy nim dwa noże.
Były również przypadki, w których do napaści nie doszło. W Pępowie 13-latek przyniósł do szkoły nóż, a w Mieszkowicach 8-latek miał przy sobie scyzoryk. 9 października w Warszawie zatrzymano natomiast 14-latka z nożem i petardami hukowymi oraz 16-latka z nożem typu balisong. We wrześniu służby interweniowały też wobec nastolatków z Sosnowca, Będzina i Siemianowic Śląskich w związku z podejrzeniami o przygotowywanie aktów przemocy.
„Ostatnie tragiczne wydarzenia w polskich szkołach skłaniają do refleksji nad bezpieczeństwem uczniów, ich zdrowiem psychicznym oraz skalą przemocy, z jaką mierzą się młodzi ludzie. Nie powinniśmy pochopnie przesądzać o przyczynach konkretnych zdarzeń, jednak nie możemy ignorować niepokojących sygnałów dotyczących kondycji psychicznej młodzieży.” – mówi dr n. med. Bogusława Bukowska, dyrektor Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom.
Ponad połowa młodych ludzi doświadczyła przemocy w szkole
O skali problemu wiele mówią wyniki raportu „Młodzież 2025”, przygotowanego przez CBOS na zlecenie Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom. Badanie przeprowadzono jesienią 2025 roku wśród 1506 osób z ostatnich klas 65 szkół ponadpodstawowych.
„Wyniki raportu „Młodzież 2025”, przygotowanego na zlecenie Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom przez CBOS, pokazują, że ponad połowa badanych uczniów doświadczyła przynajmniej jednej z analizowanych form przemocy szkolnej, takich jak wykluczanie przez rówieśników, cyberprzemoc, przemoc fizyczna czy wymuszenia. Najczęściej wskazywano wykluczenie lub odtrącenie przez grupę rówieśniczą (37 proc.). Co więcej, 42 proc. wykazuje co najmniej umiarkowane objawy depresji.” – podkreśla dr Bogusława Bukowska.
Szczegółowe dane pokazują, że 20 proc. ankietowanych w ciągu ostatniego roku otrzymało obraźliwego SMS-a lub wiadomość w komunikatorze internetowym od kogoś ze swojej szkoły. 15 proc. padło ofiarą kradzieży, 10 proc. zostało uderzonych lub pobitych, a kolejne 10 proc. zetknęło się z publikacją w internecie informacji, zdjęć lub filmów, których nie chciało ujawniać. Po 6 proc. badanych wskazało wymuszanie pieniędzy lub innych rzeczy oraz napastowanie seksualne.
W porównaniu z poprzednim badaniem sytuacja się pogorszyła. Odsetek osób, które doświadczyły wykluczenia lub odtrącenia przez rówieśników, wzrósł o 11 punktów procentowych w stosunku do 2021 roku.
Hejt i wykluczenie wiążą się z gorszym samopoczuciem młodzieży
Z raportu wynika również, że doświadczenie przemocy szkolnej wiąże się z kondycją psychiczną młodych ludzi. Wśród osób, które nie zetknęły się z żadną z analizowanych form przemocy, silne objawy depresyjne występowały u 4 proc. badanych. W grupie mającej za sobą doświadczenie trzech lub więcej jej rodzajów odsetek ten wynosił już 16 proc.
„Badanie wskazuje również, że doświadczanie przemocy wiąże się z gorszym samopoczuciem psychicznym i większym nasileniem objawów depresyjnych. Wykluczanie, poniżanie czy hejt w internecie nie mogą być bagatelizowane ani traktowane jako naturalny element dorastania.” – zaznacza dr Bogusława Bukowska.
Niepokojąco wyglądają również dane dotyczące stresu w szkole. Na siedmiopunktowej skali jego średni poziom wyniósł 4,60 i był najwyższy w historii tych pomiarów. W przypadku dziewcząt średnia sięgnęła 5,26, natomiast wśród chłopców 3,91.
Do oceny objawów depresyjnych wykorzystano skalę PHQ-8. Uzyskany w niej wynik nie jest równoznaczny z diagnozą depresji, pozwala natomiast określić nasilenie jej symptomów. U 21 proc. ankietowanych stwierdzono objawy umiarkowane, u 13 proc. umiarkowanie nasilone, a u 8 proc. silne.
Bezpieczeństwo w szkole to także szybka reakcja na kryzys
Problem bezpieczeństwa nie ogranicza się do najbardziej dramatycznych sytuacji, w których dochodzi do fizycznego ataku lub pojawia się niebezpieczne narzędzie. Istotne są również zachowania mniej widoczne dla dorosłych: wykluczanie z grupy, poniżanie czy przemoc w internecie. Równie ważne jest dostrzeganie sygnałów świadczących o tym, że młody człowiek znalazł się w kryzysie i potrzebuje pomocy.
„Każdy młody człowiek powinien mieć poczucie bezpieczeństwa i wiedzieć, że w sytuacji kryzysu może liczyć na pomoc dorosłych. Dlatego tak ważne jest wczesne rozpoznawanie niepokojących sygnałów, reagowanie na wszelkie przejawy przemocy oraz zapewnienie uczniom dostępu do wsparcia psychologicznego. Bezpieczeństwo w szkole to nie tylko ochrona przed przemocą fizyczną, ale również troska o dobrostan psychiczny i relacje między uczniami.” – podkreśla dr n. med. Bogusława Bukowska.
- Raport "Młodzież 2025"
- Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom
- Ministerstwo Zdrowia
- gov.pl
