- Nokturia to kliniczny problem pojawiający się przy konieczności oddawania moczu częściej niż dwa razy w nocy
- Badania Collegium Medicum UJ wskazują, że problem ten dotyczy ponad 36 proc. Polaków powyżej 40 lat
- Przyczynami mogą być infekcje dróg moczowych, cukrzyca, leki moczopędne lub łagodny rozrost prostaty u mężczyzn
- Obecność krwi w moczu, gorączka oraz ból podbrzusza wymagają niezwłocznej konsultacji z lekarzem specjalistą
- Ograniczenie płynów na około 3 godziny przed snem może skutecznie zmniejszyć liczbę nocnych wybudzeń
Nokturia - co to jest i jak często dotyczy Polaków po 40. roku życia?
Wybudzanie się w nocy do toalety ma swoją nazwę medyczną. Nokturia oznacza konieczność wybudzenia się ze snu, żeby oddać mocz. Jednorazowe wstanie w nocy może się zdarzyć, ale według informacji dostępnych w bazie PubMed za próg istotny klinicznie uznaje się sytuację, gdy budzisz się w tym celu częściej niż dwa razy w ciągu jednej nocy.
Dane zebrane przez badaczy z Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego pokazują, że problem jest częsty. W badaniu osób powyżej 40. roku życia 73,7 proc. miało co najmniej jeden epizod nokturii. Jednocześnie ponad 36 proc. badanych budziło się do toalety co najmniej dwa razy w ciągu nocy, co może pogarszać sen i codzienne funkcjonowanie.
Jeśli taka potrzeba pojawia się regularnie, nie warto sprowadzać jej wyłącznie do „gorszego snu”. Nokturia bywa objawem problemów w układzie moczowym, ale też innych chorób, dlatego czasem wymaga diagnostyki. Ustalenie przyczyny to pierwszy krok do poprawy komfortu życia i dobrania właściwego postępowania.
Dlaczego budzę się w nocy na siku? Najczęstsze przyczyny nokturii
Przyczyny częstego oddawania moczu w nocy są różne i często zależą od wieku oraz płci. Merck Manual wskazuje, że u kobiet i dzieci jedną z najczęstszych przyczyn są infekcje pęcherza, które nasilają parcie na mocz. W grę może też wchodzić nietrzymanie moczu albo kamica dróg moczowych, która utrudnia prawidłową pracę pęcherza.
U mężczyzn po 50. roku życia częstą przyczyną nocnego oddawania moczu są zmiany w obrębie gruczołu krokowego. Najczęściej chodzi o łagodny rozrost prostaty (BPH), który uciska cewkę moczową i utrudnia pełne opróżnienie pęcherza. W efekcie parcie na mocz szybciej wraca, także w nocy.
Znaczenie może mieć też poliuria, czyli nadmierna produkcja moczu. Może wynikać z czynników zewnętrznych albo chorób ogólnoustrojowych. Do najczęstszych przyczyn takiego stanu należą:
- niekontrolowana cukrzyca (jest to najczęstsza przyczyna poliurii)
- przyjmowanie leków moczopędnych
- picie dużej ilości płynów lub substancji drażniących pęcherz przed snem
- problemy z hormonem odpowiedzialnym za zagęszczanie moczu (wazopresyną)
Częste oddawanie moczu w nocy. Kiedy pilnie do lekarza?
Nokturia bywa uciążliwa, ale ważne są przede wszystkim objawy, które jej towarzyszą. Jeśli pojawią się objawy alarmowe, skontaktuj się z lekarzem bez zwlekania. Szczególnie niepokojące są nagłe zmiany w wyglądzie moczu oraz ból.
Według informacji Mayo Clinic, do najbardziej niepokojących objawów, które wymagają szybkiej oceny, należą:
- krew w moczu lub jego wyraźne przebarwienie
- gorączka towarzysząca problemom z pęcherzem
- ból w boku, dolnej części brzucha lub w pachwinie
- bolesne oddawanie moczu lub trudności z całkowitym opróżnieniem pęcherza
- utrata kontroli nad trzymaniem moczu
Takie dolegliwości mogą wskazywać na infekcję, problemy z nerkami lub inne schorzenia dróg moczowych. Im szybciej zostaną ocenione, tym łatwiej uniknąć powikłań. Jeśli masz którykolwiek z tych objawów, umów się na konsultację i badania.
Badania przy nokturii: wywiad, dzienniczek mikcji i najczęstsze testy
Podczas wizyty lekarz zwykle zaczyna od wywiadu, żeby poznać objawy i codzienne nawyki. Często prosi też o dzienniczek pęcherza prowadzony przez kilka dni. Zapisujesz w nim, ile pijesz oraz jak często i w jakiej objętości oddajesz mocz, co ułatwia ocenę skali problemu.
Cleveland Clinic podaje, że w diagnostyce lekarz zwykle zleca serię podstawowych badań. Mają one pomóc wykluczyć infekcję, ocenić pracę nerek i sprawdzić układ moczowy. Do najczęściej zlecanych należą:
- ogólne badanie moczu (szuka się w nim śladów infekcji lub białka)
- badania krwi (aby sprawdzić, jak pracują twoje nerki)
- badania obrazowe (np. USG, które pokaże, czy pęcherz opróżnia się do końca)
- cystoskopia (badanie wnętrza pęcherza za pomocą specjalnej kamery)
Celem jest ustalenie, co dokładnie powoduje nocne wybudzanie się do toalety. Dopiero wtedy można dobrać postępowanie, od zmiany nawyków po leczenie farmakologiczne. Jeśli przyczyną jest choroba podstawowa, na przykład cukrzyca albo przerost prostaty, kluczowe jest leczenie właśnie jej.
Co pomaga na nocne oddawanie moczu? Proste sposoby przed wizytą u lekarza
W oczekiwaniu na wizytę możesz wprowadzić proste zmiany, które zmniejszają liczbę nocnych pobudek. Najważniejsze jest to, co i kiedy pijesz: ogranicz płyny na około 2 do 3 godzin przed snem. Uważaj zwłaszcza na kofeinę i alkohol, bo działają moczopędnie i mogą nasilać parcie na mocz w nocy.
Jeśli przyjmujesz leki moczopędne, w tym część leków na nadciśnienie, zwróć uwagę na porę ich stosowania. Zapytaj lekarza, czy w twoim przypadku możliwe jest przyjmowanie ich rano, a nie wieczorem. Ponieważ nokturia bywa objawem innych chorób, warto wykonać podstawowe badania kontrolne, takie jak pomiar poziomu cukru we krwi i badanie ogólne moczu.
8
Źródła:
