Można mieć prawidłowe BMI i nie wiedzieć o zagrożeniu. Liczy się obwód talii

• Tradycyjne metody diagnozowania otyłości, opierające się wyłącznie na wskaźniku BMI, okazały się niewystarczające do oceny faktycznego zagrożenia zdrowia.
• Naukowcy zaproponowali nową definicję otyłości, która uwzględnia pomiar talii i pracę narządów, co pozwala na dokładniejsze rozpoznanie.
• Przełomowe badanie blisko miliona osób potwierdza, że nowe podejście do diagnozy otyłości precyzyjniej ocenia ryzyko śmierci i wskazuje właściwą ścieżkę leczenia.

BMI to za mało. Dlaczego dotychczasowe metody diagnozy otyłości były mylne?

To nowe podejście do otyłości jest prawdziwą rewolucją. Okazuje się, że poleganie wyłącznie na wskaźniku masy ciała (BMI) często prowadzi do błędnych diagnoz. Można bowiem mieć prawidłowe BMI, a mimo to cierpieć na nadmierną ilość tkanki tłuszczowej zagrażającą zdrowiu, lub z drugiej strony - wysokie BMI, ale bez poważnych zaburzeń w funkcjonowaniu organizmu.

Przełomowe badanie, które objęło blisko 850 tysięcy osób z różnych krajów, pokazało, że dopiero połączenie BMI z pomiarem talii oraz oceną funkcjonowania narządów wewnętrznych pozwala precyzyjnie ocenić ryzyko śmierci związane z nadmiarem kilogramów.

To odkrycie, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie "Nature", może zmienić sposób, w jaki postrzegamy i diagnozujemy otyłość, która przestaje być traktowana jako jednorodna jednostka chorobowa. Nowe kryteria diagnostyczne, formalnie zaproponowane już w styczniu 2025 roku przez międzynarodową komisję ekspertów z "The Lancet Diabetes & Endocrinology", wprowadzają rozróżnienie na otyłość kliniczną i przedkliniczną.

Ma to bezpośrednie przełożenie na to, jak pacjenci będą diagnozowani i jakie leczenie otrzymają.

Stary wskaźnik, nowe problemy. Co BMI pomija?

Od lat podstawowym narzędziem do wykrywania nadwagi i otyłości był wskaźnik masy ciała (BMI), który oblicza się na podstawie wzrostu i wagi. Zgodnie z powszechnie stosowaną klasyfikacją, o otyłości mówi się, gdy BMI wynosi co najmniej 30. Problem polega na tym, że ten wskaźnik nie bierze pod uwagę ani faktycznej ilości tkanki tłuszczowej, ani jej rozłożenia w ciele.

Nie pokazuje też, czy nadmiar tłuszczu zdążył już negatywnie wpłynąć na pracę narządów. W rezultacie dwie osoby z identycznym BMI mogą mieć zupełnie inny stan zdrowia, co prowadziło do błędnych ocen i niewłaściwych zaleceń.

Nowa definicja otyłości: liczy się nie tylko waga, ale i to, co w środku

Aby rozwiązać ten problem, międzynarodowa komisja ekspertów zaproponowała nową definicję otyłości. Zakłada ona, że do postawienia diagnozy nie wystarczy polegać wyłącznie na BMI. Należy również wziąć pod uwagę dodatkowe pomiary, takie jak obwód talii i jego stosunek do wzrostu, a następnie ocenić, czy nadmiar tłuszczu wpływa na to, jak funkcjonuje organizm.

Na tej podstawie eksperci zaproponowali rozróżnienie dwóch stanów, które mają ogromne znaczenie dla dalszego leczenia.

Otyłość kliniczna czy przedkliniczna? Rozumienie kluczowych różnic

Nowa definicja pozwala na dokładniejsze sklasyfikowanie nadwagi. Wyróżnia się:

• Otyłość kliniczną, która oznacza, że nadmiar tkanki tłuszczowej już zaburza pracę narządów lub utrudnia codzienne funkcjonowanie. Może się to objawiać problemami z sercem i układem krążenia, oddychaniem, nerkami czy stawami.

  Jest to aktywna choroba, która wymaga odpowiedniego i często intensywnego leczenia.

• Otyłość przedkliniczną, która występuje wtedy, gdy ilość tkanki tłuszczowej jest zbyt duża, ale narządy nadal funkcjonują prawidłowo. Taki stan zwiększa ryzyko wystąpienia problemów zdrowotnych w przyszłości, lecz nie oznacza, że dana osoba już choruje.

Badanie na ogromną skalę. Co wykazało porównanie metod diagnozy?

Aby sprawdzić, czy zaproponowana klasyfikacja rzeczywiście działa lepiej, naukowcy przeanalizowali dane ponad 844 tysięcy dorosłych z Chin, Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych i Hiszpanii. Porównali diagnozy oparte wyłącznie na BMI z tymi uzyskanymi po uwzględnieniu dodatkowych pomiarów i informacji o stanie zdrowia. Okazało się, że samo BMI prowadziło do błędnych rozpoznań w obie strony.

U 5,2 do 8,6 procent badanych nie wykrywało otyłości, choć dodatkowe pomiary ją potwierdzały. Z kolei u 1,2 do 3,1 procent osób wskazywało na otyłość, choć nie potwierdzał jej obwód talii. Jak podkreślili autorzy badania, dopiero połączenie wskaźnika masy ciała z informacją o obwodzie talii pozwoliło precyzyjnie wyodrębnić tę grupę osób, w której otyłość wiązała się ze zwiększonym ryzykiem śmierci.

Ryzyko śmierci i przyszłość leczenia otyłości

Badacze ustalili również, że otyłość kliniczna stanowiła od 23 do 31 procent wszystkich zdiagnozowanych przypadków otyłości. U osób z tą postacią ryzyko zgonu z jakiejkolwiek przyczyny było o aż 69 procent wyższe niż u osób bez otyłości i zaburzeń funkcjonowania narządów. Z kolei w przypadku otyłości przedklinicznej odnotowano wzrost ryzyka śmierci o 19 procent.

Co ciekawe, od 77 do 91 procent osób z tej grupy nie rozwinęło otyłości klinicznej w ciągu dziesięciu lat obserwacji. Zdaniem autorów oznacza to, że nie każda osoba z nadmiarem tkanki tłuszczowej wymaga takiego samego leczenia.

U części pacjentów konieczna jest farmakoterapia, u innych wystarczy zmiana stylu życia i odpowiednie wsparcie. - Sam wskaźnik BMI nie powie nam, czy ktoś już choruje, czy dopiero jest zagrożony chorobą, ani jakiej opieki potrzebuje. To naraża ludzi zarówno na niedostateczne, jak i nadmierne leczenie - zaznaczył profesor Francesco Rubino, jeden z autorów publikacji.