Rak żołądka długo przypomina zwykłe problemy trawienne
Raka żołądka rozpoznaje się w Polsce u około 5 tys. osób rocznie. Ponad 4 tys. pacjentów umiera z powodu tej choroby, a pięć lat od diagnozy przeżywa zaledwie co czwarty chory.
Jednym z największych problemów jest późne wykrywanie nowotworu. Na wczesnym etapie choroba często nie daje charakterystycznych objawów. Mogą pojawić się ból lub dyskomfort w górnej części brzucha, uczucie sytości już po niewielkim posiłku, nudności albo utrata apetytu, które łatwo pomylić ze zwykłymi problemami z trawieniem. Dlatego część chorych zgłasza się do lekarza dopiero, gdy choroba jest już zaawansowana, a możliwości skutecznego leczenia są mniejsze.
Rak żołądka najczęściej rozpoznaje się u osób po 60. roku życia. Nie oznacza to jednak, że młodsi nie są narażeni na tę chorobę. Około 2 proc. zachorowań dotyczy osób przed 40. rokiem życia.
Dolegliwości pokarmowych, zwłaszcza takich, które trwają od pewnego czasu, nie należy lekceważyć. Podstawowym badaniem, które pozwala rozpoznać raka żołądka jest gastroskopia. Dzięki niej lekarz może obejrzeć wnętrze przełyku, żołądka i początkowej części dwunastnicy.
Znaczenie wczesnego rozpoznania podkreślała Iga Rawicka, prezes Fundacji EuropaColon Polska podczas konferencji zorganizowanej w ramach obchodzonego w listopadzie Miesiąca Świadomości Raka Żołądka.
- Ostatnie lata przyniosły poprawę w dostępności do nowoczesnego leczenia raka żołądka, co znajduje odzwierciedlenie również w najnowszych wynikach Oncoindexu Alivia. To bardzo ważny i pozytywny sygnał. Warto jednak pamiętać, że poprawa dotyczy przede wszystkim terapii stosowanych na zaawansowanych etapach choroby, kiedy u chorego występują przerzuty odległe. Tymczasem pacjenci potrzebują dostępu do najskuteczniejszych metod leczenia również wtedy, gdy nowotwór pozostaje jeszcze chorobą uleczalną. To właśnie w tym momencie odpowiednia diagnostyka, właściwa kwalifikacja do leczenia oraz skuteczna terapia mogą przesądzić o szansie na trwałe pokonanie choroby - mówiła Iga Rawicka.
Co zmienia się w leczeniu raka żołądka?
Leczenie raka żołądka nie polega już wyłącznie na operacji. Coraz większe znaczenie mają metody stosowane jeszcze przed zabiegiem, w tym połączenie chemioterapii z immunoterapią. Ważne jest również odpowiednie przygotowanie pacjenta do leczenia, wsparcie żywieniowe i rehabilitacja.
Wielu chorych wymaga dziś kompleksowego leczenia, które obejmuje kilka etapów: terapię przed operacją, sam zabieg i dalsze leczenie po jego zakończeniu.
Takie postępowanie stosuje się u pacjentów z tzw. resekcyjnym rakiem żołądka, czyli takim, który można usunąć podczas operacji. Sam zabieg nie daje jednak gwarancji trwałego wyleczenia. U znacznej części chorych nowotwór z czasem powraca lub nadal się rozwija.
Jak wyjaśniał lek. Maciej Kawecki, onkolog z Kliniki Onkologii i Radioterapii Narodowego Instytutu Onkologii im. M. Skłodowskiej-Curie, Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie, bardzo ważne jest przeprowadzenie pełnych badań i zakwalifikowanie pacjenta do leczenia we właściwym momencie. Dzięki temu można rozpocząć terapię, gdy nowotwór nadal nadaje się do usunięcia podczas operacji.
– Kilka dekad temu leczenie operacyjne było postrzegane jako najważniejszy element terapii raka żołądka. Dziś wiemy, że najlepsze wyniki osiągamy dzięki leczeniu wielodyscyplinarnemu. Kluczowe jest zgranie w czasie pełnej diagnostyki i kwalifikacji do leczenia – pozwala to na wykorzystanie momentu, w którym choroba pozostaje resekcyjna (operacyjna) i możliwe jest wdrożenie kompleksowego leczenia okołooperacyjnego. Dostępne dane pokazują, że wykorzystanie chemioterapii okołooperacyjnej pozwoliło wyraźnie poprawić wyniki leczenia pacjentów z rakiem żołądka. Obecnie idziemy jednak o krok dalej – potrafimy wykorzystać w ramach leczenia przedoperacyjnego skojarzenie chemioterapii z immunoterapią, co dodatkowo poprawia wyniki leczenia, zmniejsza ryzyko nawrotu lub progresji choroby i zwiększa szanse pacjentów na długotrwałe przeżycie – mówił lek. Maciej Kawecki.
Europejskie zalecenia wskazują na połączenie chemioterapii z immunoterapią
Jednym z ważnych kierunków rozwoju leczenia raka żołądka jest połączenie chemioterapii i immunoterapii przed operacją. W swoich najnowszych zaleceniach uwzględniło je Europejskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej (ESMO).
Rekomendacja dotyczy pacjentów z miejscowo zaawansowanym rakiem żołądka lub połączenia żołądka z przełykiem, który nadal można usunąć podczas operacji. W tej grupie chorych połączenie obu metod leczenia uznano za preferowane rozwiązanie, jeśli jest dostępne.
Rozwijanie terapii stosowanych na wcześniejszym etapie choroby jest również zgodne z kierunkiem zmian wskazywanym przez Ministerstwo Zdrowia. Chodzi o to, by wykorzystywać metody, które mogą zwiększyć skuteczność leczenia, zanim nowotwór przestanie nadawać się do operacji lub pojawią się przerzuty do odległych narządów. Dzięki temu część pacjentów może zyskać szansę na wyleczenie.
O powodzeniu terapii nie decyduje jednak wyłącznie dobór odpowiednich leków. Duże znaczenie ma także ogólny stan pacjenta, w tym jego stan odżywienia.
Niedożywienie może utrudniać leczenie onkologiczne
W przebiegu terapii niezwykle ważny jest stan odżywienia chorego, o czym w trakcie konferencji mówiła mgr Ewelina Choromańska, specjalistka ds. żywienia klinicznego z Działu Żywienia Klinicznego Narodowego Instytutu Onkologii im. M. Skłodowskiej-Curie, Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie.
– Rak żołądka i jego leczenie mogą istotnie ograniczać możliwość prawidłowego przyjmowania pokarmów. Konsekwencją jest utrata masy ciała, osłabienie organizmu i pogorszenie tolerancji terapii. Dlatego ocena stanu odżywienia oraz odpowiednio wcześnie wdrożone leczenie żywieniowe powinny być integralnym elementem terapii już od momentu postawienia diagnozy i ewaluowane na kolejnych etapach – mówi mgr Ewelina Choromańska.
Szczególnym wyzwaniem jest sytuacja pacjentów, którym z powodu nowotworu trzeba całkowicie usunąć żołądek. Po takiej operacji zmienia się sposób przyjmowania i przetwarzania pokarmów. Organizm potrzebuje więc czasu, by przyzwyczaić się do nowych warunków.
Można żyć bez żołądka i wrócić do codziennych aktywności, ale wymaga to odpowiedniego sposobu odżywiania. Posiłki powinny być dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta i dostarczać mu niezbędnych składników odżywczych. Ważne jest również jedzenie mniejszych porcji, ale częściej.
W tym czasie szczególnie istotna jest opieka zespołu specjalistów, który może zadbać o różne potrzeby chorego. Żywienie kliniczne jest ważną częścią leczenia. Odpowiedni stan odżywienia może pomóc lepiej znosić terapię, zmniejszyć ryzyko powikłań i wspierać powrót do sprawności po operacji.
Prehabilitacja pomaga przygotować pacjenta do operacji
Jak podkreślali eksperci, w terapii raka żołądka bardzo ważna jest też prehabilitacja, czyli kompleksowe przygotowanie pacjenta do operacji i dalszego leczenia. Jej celem jest jak najlepsze wykorzystanie czasu przed zabiegiem, aby chory przystępował do niego w możliwie dobrej kondycji.
Przygotowanie powinno rozpocząć się odpowiednio wcześnie. Może obejmować kilka elementów:
- ocenę stanu odżywienia i dobranie wsparcia żywieniowego do potrzeb pacjenta,
- indywidualnie dobraną aktywność fizyczną,
- wsparcie psychologiczne,
- ograniczenie czynników ryzyka, które mogą wpływać na przebieg leczenia.
Prehabilitacja ma również znaczenie dla samopoczucia pacjenta. Daje mu poczucie, że może aktywnie uczestniczyć w przygotowaniach do leczenia i zrobić coś, by wzmocnić organizm przed operacją. Wszystkie takie działania powinien jednak uzgadniać z zespołem medycznym.
– Współczesne leczenie okołooperacyjne to znacznie więcej niż sama terapia i operacja. Coraz lepiej rozumiemy, jak duże znaczenie dla efektów leczenia ma odpowiednie przygotowanie pacjenta jeszcze przed zabiegiem. Prehabilitacja, obejmująca m.in. wsparcie żywieniowe, aktywność fizyczną i poprawę ogólnej sprawności organizmu, pomaga lepiej przygotować pacjenta do planowanego leczenia. Może ograniczać ryzyko powikłań, wspierać szybszy powrót do sprawności i ułatwiać przejście chorego przez kolejne etapy leczenia – mówił lek. Maciej Kawecki.
W przypadku raka żołądka rozpoznanego na wczesnym etapie na skuteczność leczenia może wpływać także kondycja pacjenta w chwili diagnozy i podczas całego leczenia okołooperacyjnego. Dlatego przygotowanie do operacji powinno być traktowane nie jako dodatkowy element opieki, ale jako część całego procesu leczenia.
Rehabilitacja pomaga wrócić do codzienności
Po operacji raka żołądka pacjent potrzebuje czasu, by odzyskać siły i przystosować się do zmian w funkcjonowaniu organizmu. Ważnym elementem tego procesu jest rehabilitacja, która pomaga stopniowo wracać do codziennych aktywności.
Odpowiednio zaplanowane ćwiczenia i wsparcie specjalistów mogą ułatwić odzyskiwanie sprawności oraz poprawić komfort życia po zabiegu.
Mgr Ewelina Choromańska zwracała uwagę na znaczenie rehabilitacji w dalszym leczeniu pacjentów.
– Warto pamiętać, że opieka nad pacjentem nie kończy się na odpowiednim przygotowaniu do leczenia. Równie istotne jest wsparcie po operacji, gdyż leczenie systemowe powinno być prowadzone także po zabiegu. Rehabilitacja pooperacyjna pozwala na szybsze rozpoczęcie leczenia pooperacyjnego, odzyskanie sprawności, powrót do codziennych aktywności i poprawę komfortu funkcjonowania – mówiła mgr Ewelina Choromańska.
O powodzeniu terapii decyduje cały proces opieki
Postęp w leczeniu raka żołądka daje pacjentom nowe możliwości. Dostęp do nowoczesnych leków nie wystarczy jednak, by rozwiązać wszystkie problemy związane z terapią. Równie ważne jest szybkie rozpoznanie choroby, dobra organizacja opieki, właściwy dobór leczenia i wsparcie na każdym jego etapie.
Potrzebna jest także większa świadomość społeczna dotycząca czynników ryzyka i objawów raka żołądka. Im wcześniej choroba zostanie wykryta, tym większa jest szansa na zastosowanie leczenia, które może doprowadzić do wyleczenia. Dlatego ważne jest, aby pacjenci mieli dostęp do odpowiednich badań i terapii, gdy nowotwór można jeszcze usunąć podczas operacji.
Iga Rawicka podkreślała, że skuteczna opieka nad chorym wymaga połączenia wielu działań. Dla pacjenta liczy się nie tylko dostęp do najskuteczniejszych metod leczenia, ale także kompleksowe wsparcie, które pomaga przejść przez kolejne etapy terapii i wrócić do codziennego życia.
– Z perspektywy pacjentów najważniejsze jest, aby jak najwcześniej mogli skorzystać z leczenia, które daje nadzieję na wyleczenie. Warto jednak pamiętać, że na powodzenie terapii wpływa wiele innych czynników. Równie ważne są szybkie rozpoznanie choroby, sprawna organizacja opieki, odpowiednie wsparcie żywieniowe oraz prehabilitacja i rehabilitacja. Dopiero połączenie wszystkich tych elementów sprawia, że pacjent otrzymuje opiekę odpowiadającą jego potrzebom i ma największą szansę na powrót do normalnego życia – podsumowała Iga Rawicka.
Źródło: Materiały prasowe
