- Ciemny i smolisty kał często wynika z obecności przetrawionej krwi z górnego odcinka układu pokarmowego
- Przyczyną zmiany barwy bywają jagody, kaszanka, suplementy żelaza, węgiel aktywny lub leki z bizmutem
- Za wewnętrzne krwawienie mogą odpowiadać wrzody żołądka, silne stany zapalne, żylaki przełyku lub nowotwory
- Według NFZ krwawienie z przewodu pokarmowego z towarzyszącym osłabieniem wymaga natychmiastowego zgłoszenia się na SOR
- Diagnostyka problemu obejmuje najczęściej wywiad lekarski, badania krwi oraz endoskopię, czyli gastroskopię lub kolonoskopię
Czarny stolec. Co oznacza i skąd się bierze?
Bardzo ciemny lub czarny stolec często budzi niepokój, ale nie zawsze oznacza chorobę. Czarne, smoliste stolce o bardzo nieprzyjemnym zapachu lekarze nazywają meleną. Najczęściej taki wygląd wynika z obecności krwi, która została strawiona w przewodzie pokarmowym.
Krew ciemnieje, bo w przewodzie pokarmowym miesza się z kwasem żołądkowym i enzymami. Dlatego czarny, smolisty stolec częściej sugeruje problem w górnym odcinku przewodu pokarmowego: w przełyku, żołądku albo na początku jelita cienkiego. Z kolei przy krwawieniu z końcowego odcinka jelit krew zwykle ma kolor jasnoczerwony, bo nie zdąży się strawić.
Co barwi stolec na czarno? Jedzenie, suplementy i leki
W pierwszej kolejności przypomnij sobie, co jadłeś w czasie ostatnich 24–48 godzin. Niektóre produkty i preparaty mogą zabarwić stolec na bardzo ciemny, a to bywa zjawiskiem niegroźnym. Winowajcami mogą być m.in.:
- borówki i czarne jagody,
- czarna lukrecja,
- kaszanka,
- produkty z dużą ilością ciemnych barwników.
Na kolor stolca wpływają też preparaty z apteki, zarówno bez recepty, jak i na receptę. Żelazo (np. przy anemii), węgiel aktywny (np. przy biegunce) oraz leki z bizmutem (na dolegliwości żołądkowe) mogą wyraźnie przyciemniać stolec. Jeśli są wątpliwości, lekarz może wykonać prosty test, żeby sprawdzić, czy w próbce jest krew, czy tylko barwnik z diety lub leków.
Czarny stolec może być oznaką krwawienia z przewodu pokarmowego
Gdy dieta i leki nie tłumaczą zmiany koloru, lekarz zwykle bierze pod uwagę krwawienie z przewodu pokarmowego. Częstą przyczyną są wrzody trawienne w żołądku lub dwunastnicy, które mogą podkrwawiać. Czarny stolec może też towarzyszyć silnemu zapaleniu żołądka, np. po lekach, alkoholu lub w przebiegu zakażenia bakteryjnego.
Są też rzadsze przyczyny, które zwykle wymagają diagnostyki u specjalisty. MedlinePlus podaje, że czarny stolec może wynikać m.in. z:
- żylaki przełyku lub żołądka, często związane z chorobami wątroby,
- pęknięcie błony śluzowej przełyku po gwałtownych wymiotach,
- nowotwory przełyku, żołądka lub dwunastnicy,
- obecność ciała obcego lub uraz mechaniczny układu pokarmowego,
- niedokrwienie części jelit.
Kiedy czarny stolec bywa powodem wizyty w szpitalu?
Są sytuacje, w których z czarnym stolcem nie warto czekać. Jeśli dołączają inne objawy, może to oznaczać krwawienie z przewodu pokarmowego i szybki ubytek krwi. Narodowy Fundusz Zdrowia wskazuje, że krwawienie z przewodu pokarmowego jest powodem do natychmiastowego zgłoszenia się na Szpitalny Oddział Ratunkowy (SOR).
Zwróć uwagę na objawy alarmowe: wymioty krwią, silne zawroty głowy, oszołomienie i nagłe osłabienie. W szpitalu osoby z takimi dolegliwościami są poddawane triażowi, czyli ocenie pilności pomocy. Jeśli ty lub ktoś bliski czujecie się bardzo źle i widzicie krew albo nagłą zmianę koloru stolca, nie czekajcie na wizytę u lekarza rodzinnego i wezwijcie zespół ratownictwa medycznego.
Jakie badania zleca lekarz na czarny stolec?
Na wizycie lekarz zbiera wywiad: pyta o choroby w rodzinie, przyjmowane leki (także bez recepty) i samopoczucie. Może też zbadać brzuch oraz wykonać badanie per rectum, czyli badanie palcem przez odbyt, aby szybko ocenić stolec. W diagnostyce ważne są badania krwi (m.in. w kierunku anemii) oraz badanie kału na krew utajoną.
Czasem potrzebna jest endoskopia, czyli badanie z kamerą: gastroskopia (przez przełyk) albo kolonoskopia (przez odbyt), żeby obejrzeć wnętrze przewodu pokarmowego. Jeśli zauważysz bardzo ciemny stolec, a nie przyjmujesz żelaza i nie jadłeś produktów, które barwią stolec, obserwuj się przez kolejne 2 dni. Gdy nie ma poprawy albo pojawia się ból, umów się do lekarza pierwszego kontaktu. Przy silnym osłabieniu szukaj pomocy doraźnej.
Zobacz też: Domowe sposoby na ból brzucha
6
Źródła:
