- Guzy neuroendokrynne rozwijają się z komórek, które uwalniają hormony do krwi w odpowiedzi na sygnały z układu nerwowego
- Typowe objawy to nagłe zaczerwienienie twarzy i szyi, uporczywa biegunka, świszczący oddech oraz przyspieszone bicie serca
- Z danych Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT) wynika, że częstość występowania szacuje się na około 2,5 na 100 000 osób
- Rozpoznanie opiera się na badaniach krwi i moczu oraz diagnostyce obrazowej, a leczenie często polega na chirurgicznym usunięciu zmiany
Co to jest guz neuroendokrynny i skąd się bierze?
Guz neuroendokrynny to zmiana, która powstaje z komórek uwalniających hormony do krwi. Komórki te reagują na sygnały z układu nerwowego, dlatego nazywa się je neuroendokrynnymi. Guz może rozwinąć się w różnych częściach organizmu i czasem produkuje więcej hormonów, niż potrzebuje organizm.
Nie każdy guz neuroendokrynny jest rakiem, ponieważ zdarzają się także zmiany łagodne. W tej grupie jest jednak wiele nowotworów, które różnią się miejscem występowania i stopniem złośliwości. National Cancer Institute wymienia wśród nich między innymi:
- rakowiaki
- guzy komórek wysp trzustkowych
- rak rdzeniasty tarczycy
- guzy chromochłonne
- rak neuroendokrynny skóry (rak komórek Merkela)
- drobnokomórkowy rak płuca.
Objawy zespołu rakowiaka: na co zwrócić uwagę?
U części osób z guzem neuroendokrynnym pojawiają się dolegliwości wynikające z nagłego uwalniania hormonów do krwi. Taki zestaw objawów lekarze określają jako zespół rakowiaka. Sygnały bywają na tyle charakterystyczne, że warto je zauważyć, szczególnie gdy wracają bez wyraźnej przyczyny.
National Cancer Institute wskazuje, że do najczęstszych objawów zespołu rakowiaka należą:
- nagłe zaczerwienienie twarzy i szyi
- uporczywa biegunka
- świszczący oddech, który może przypominać astmę
- przyspieszone bicie serca.
Jakie badania wykrywają guzy neuroendokrynne?
Rozpoznanie guza neuroendokrynnego opiera się na kilku badaniach. Zwykle zaczyna się od wywiadu i badania fizykalnego. Ważne są też badania krwi i moczu, które pozwalają ocenić poziom hormonów oraz innych substancji, w tym markerów nowotworowych.
National Cancer Institute opisuje kilka metod diagnostycznych, które pomagają zlokalizować zmianę i ocenić jej charakter:
- badania chemii krwi i testy markerów nowotworowych (np. chromograniny A)
- dobowa zbiórka moczu w celu zbadania poziomu serotoniny lub kwasu 5-HIAA
- badania obrazowe, takie jak tomografia komputerowa (CT), rezonans magnetyczny (MRI) oraz PET
- specjalistyczny skan MIBG służący do wykrywania guzów neuroendokrynnych
- endoskopia, gastroskopia lub kolonoskopia, które pozwalają obejrzeć wnętrze narządów
- biopsja, czyli pobranie fragmentu tkanki do badania pod mikroskopem.
Jak często występują guzy neuroendokrynne w Polsce?
W Polsce guzy neuroendokrynne układu pokarmowego i trzustki należą do rzadziej rozpoznawanych chorób. Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji szacuje ich częstość na około 2,5 na 100 000 osób. To oznacza, że dotyczą stosunkowo niewielkiej grupy pacjentów.
Dostępne dane wskazują też, że około 10 proc. rozpoznanych przypadków stanowią guzy umiejscowione w trzustce. Około jedna trzecia tych nowotworów jest oceniana jako złośliwa. Brakuje natomiast bardzo szczegółowych danych epidemiologicznych dla wszystkich podgrup chorych.
Leczenie guzów neuroendokrynnych: operacja, radio i chemioterapia, terapie celowane
Leczenie guzów neuroendokrynnych dobiera się indywidualnie, w zależności od lokalizacji zmiany i jej złośliwości. Często podstawą jest operacyjne usunięcie guza. Gdy operacja nie jest możliwa albo potrzebne jest leczenie uzupełniające, stosuje się radioterapię, chemioterapię lub terapie celowane.
National Cancer Institute podkreśla, że ważnym elementem opieki bywa także terapia hormonalna, która ogranicza nadmierną produkcję hormonów i łagodzi objawy. Wczesna diagnostyka i regularne badania kontrolne pomagają szybciej wykryć zmianę i lepiej kontrolować przebieg choroby. Dzięki temu łatwiej poprawić komfort życia.
7
Źródła:
