- Palpitacje to najczęściej dodatkowe uderzenia serca wywołane przez stres, używki lub zaburzenia hormonalne
- Pilnej pomocy wymagają duszności, omdlenia oraz ból w klatce piersiowej towarzyszący nierównemu biciu serca
- Lekarz rodzinny w ramach opieki koordynowanej może zlecić badanie EKG, ECHO serca oraz Holtera
- Monitorowanie objawów i prowadzenie dzienniczka pomaga specjaliście szybciej ustalić źródło problemów z rytmem serca
Co oznacza przeskakiwanie serca i czym są palpitacje?
Wrażenie, że serce na moment „stanęło”, zrobiło mocniejsze uderzenie albo pominęło rytm, lekarze określają jako palpitacje. Zwykle nie oznacza to zatrzymania pracy serca, tylko dodatkowe uderzenie, które na chwilę zaburza rytm. W takiej sytuacji mówi się o arytmii, czyli zaburzeniu pracy impulsów elektrycznych sterujących sercem.
Jak opisuje Mayo Clinic, dodatkowe uderzenia mogą pochodzić z różnych części serca. Gdy powstają w górnych jamach serca, mówi się o przedwczesnych skurczach przedsionkowych, a gdy w dolnych, o przedwczesnych skurczach komorowych. To właśnie te zaburzenia najczęściej stoją za uczuciem „przeskakiwania” serca u osób młodych.
U osób starszych przyczyny mogą być inne i częściej wiążą się z przyspieszoną pracą serca. W tej grupie wiekowej częściej rozpoznaje się migotanie przedsionków lub trzepotanie przedsionków. Niezależnie od wieku, takie epizody zwykle oznaczają, że rytm serca został na chwilę zaburzony przez dodatkowy impuls elektryczny.
Najczęstsze przyczyny kołatania i przeskakiwania serca
Przy przeskakiwaniu serca warto zacząć od codziennych nawyków, bo często to one wywołują objawy. Silnym wyzwalaczem bywa stres, lęk i napady paniki, które nasilają reakcję organizmu i mogą przyspieszać tętno. MedlinePlus Medical Encyclopedia podaje, że u niektórych osób podobne odczucia pojawiają się też po intensywnym wysiłku fizycznym.
Znaczenie mają też używki, bo pobudzają układ nerwowy. Duże ilości kawy, papierosy i częste picie alkoholu mogą nasilać uczucie nierównej pracy serca. Szczególnie niekorzystne bywa intensywne picie epizodyczne, czyli wypicie dużej ilości alkoholu w krótkim czasie, co może podrażniać mięsień sercowy. Nie zawsze chodzi o stres czy dietę, bo przeskakiwanie serca może mieć też tło hormonalne. Mayo Clinic podaje, że zmiany w organizmie kobiety w ciąży lub w okresie menopauzy mogą wpływać na rytm serca. Podobnie bywa przy zaburzeniach tarczycy, które mogą zmieniać tempo pracy serca.
Objawy alarmowe przy przeskakiwaniu serca. Kiedy wzywać pomoc?
Przeskakiwanie serca często ma łagodny przebieg i nie musi oznaczać nagłego zagrożenia. Są jednak objawy, których nie należy ignorować, bo mogą wskazywać na poważniejszy problem. Jeśli kołataniu serca towarzyszą dolegliwości z listy poniżej, trzeba działać szybko.
Mayo Clinic zaleca pilny kontakt z pomocą medyczną lub zgłoszenie się na szpitalny oddział ratunkowy, jeśli pojawi się:
- silny ból lub dyskomfort w klatce piersiowej
- omdlenie lub chwilowa utrata przytomności
- ciężka duszność i problemy ze złapaniem tchu
- bardzo silne zawroty głowy
Jeśli te objawy pojawiają się razem z nierównym biciem serca, nie warto czekać na wizytę u lekarza rodzinnego. Takie połączenie może oznaczać, że serce chwilowo nie pompuje krwi wystarczająco skutecznie. W takiej sytuacji liczy się szybka reakcja.
Badania przy przeskakiwaniu serca. EKG, Holter i ECHO
Jeśli objawy nie wymagają pilnej interwencji, diagnostyka zwykle zaczyna się od dokładnego wywiadu. Lekarz zapyta o to, kiedy pojawia się przeskakiwanie serca oraz o leki i używki. Podstawowym badaniem jest standardowe EKG spoczynkowe.
Standardowe EKG trwa krótko i nie zawsze uchwyci moment zaburzeń rytmu. American Family Physician opisuje, że pomocne bywa monitorowanie EKG nawet do 14 dni. Dzięki temu lekarz może ocenić pracę serca w trakcie codziennych aktywności, a nie tylko podczas badania w gabinecie.
W zależności od wyników lekarz może zlecić kolejne badania, żeby wykluczyć wady budowy serca lub chorobę wieńcową. Najczęściej są to:
- echokardiografia (ECHO serca), czyli badanie USG serca
- test wysiłkowy na bieżni
- badania laboratoryjne krwi (np. poziom hormonów tarczycy)
- badania elektrofizjologiczne w bardziej skomplikowanych przypadkach.
Przeskakiwanie serca w NFZ. Gdzie zacząć i jakie badania może zlecić lekarz POZ?
W polskim systemie ochrony zdrowia ścieżka pacjenta z podejrzeniem arytmii zwykle zaczyna się u lekarza rodzinnego, w ramach opieki koordynowanej. To ułatwienie, bo lekarz POZ ma dziś większe możliwości zlecania badań niż wcześniej. Dzięki temu nie zawsze trzeba najpierw czekać na wizytę w poradni specjalistycznej.
Według informacji Narodowego Funduszu Zdrowia lekarz rodzinny może wystawić skierowanie na EKG wysiłkowe, Holter EKG (na 24, 48 lub 72 godziny) oraz ECHO serca. To może skrócić diagnostykę i przyspieszyć decyzję o dalszym postępowaniu. Jeśli będzie taka potrzeba, lekarz może skonsultować przypadek z kardiologiem lub umówić wizytę u dietetyka.
Proces opiera się na Indywidualnym Planie Opieki Medycznej. W praktyce oznacza to, że lekarz prowadzący planuje terminy badań i konsultacji. Warto zgłaszać każde pogorszenie samopoczucia, bo w ramach opieki koordynowanej lekarz może szybciej dostosować dalsze postępowanie.
Co robić, gdy serce przeskakuje. Proste kroki i dzienniczek objawów
Gdy poczujesz nierówne bicie serca, spróbuj uspokoić oddech i na chwilę usiądź lub połóż się. Silny lęk może nasilać objawy, bo pobudza organizm i przyspiesza tętno. Pomaga spokojne, głębokie oddychanie, które może wyciszyć układ nerwowy.
Prowadź prosty dzienniczek objawów i zapisuj, kiedy wystąpiło przeskakiwanie serca oraz co wtedy robiłeś. Notuj też możliwe wyzwalacze, na przykład kawę, stresującą sytuację albo obfity posiłek. Taka lista pomaga lekarzowi szybciej ocenić, czy problem może być związany ze stylem życia, czy wymaga dalszej diagnostyki.
6
Źródła:
