- Przeskakiwanie żuchwy wynika najczęściej z przemieszczania się krążka stawowego podczas ruchu szczęki
- Częste żucie gumy, obgryzanie paznokci oraz zgrzytanie zębami to główne nawyki obciążające stawy
- Pilnej konsultacji lekarskiej wymaga ból, trzeszczenie w stawie lub trudności z pełnym otwarciem ust
- Według NIDCR leczenie warto zacząć od miękkiej diety, ciepłych okładów oraz profesjonalnej fizjoterapii
Przeskakiwanie żuchwy: skąd bierze się klikanie w stawie skroniowo-żuchwowym?
Przeskakiwanie żuchwy oznacza, że stawy skroniowo-żuchwowe nie pracują całkiem płynnie. Leżą tuż przed uszami i łączą dolną szczękę z czaszką, dzięki czemu możesz mówić i jeść. Kliknięcie zwykle pojawia się wtedy, gdy krążek stawowy przemieszcza się podczas ruchu żuchwy i nagle wraca na miejsce.
Jak opisuje to Merck Manual Professional Edition, takie dolegliwości zwykle mają kilka przyczyn naraz. Często chodzi o problem z mięśniami żucia albo z więzadłami stabilizującymi staw. U części osób znaczenie ma też nadmierna ruchomość stawów, potocznie nazywana „luźnością”.
Samo klikanie albo „strzelanie” w stawie, jeśli nie ma bólu, jest częste. National Institute of Dental and Craniofacial Research (NIDCR) podaje, że w takich sytuacjach zwykle nie potrzeba specjalistycznego leczenia. Jeśli jednak pojawia się dyskomfort, warto zacząć od sprawdzenia codziennych nawyków.
Dlaczego żuchwa przeskakuje? Urazy i nawyki, które przeciążają staw
Przeskakiwanie żuchwy czasem wiąże się z urazami, których nie łączysz od razu ze szczęką. Przykładem jest uraz zgięciowo-odgięciowy szyi (whiplash), do którego dochodzi m.in. w wypadkach samochodowych. Taki uraz może dawać ból rzutowany, odczuwany w okolicy twarzy i uszu podczas otwierania ust.
Często przeciążamy staw skroniowo-żuchwowy przez codzienne nawyki, które specjaliści nazywają parafunkcjami. Ryzyko rośnie, jeśli regularnie:
- zaciskasz lub zgrzytasz zębami w ciągu dnia lub podczas snu
- napięciowo wysuwasz lub wypychasz żuchwę do przodu
- uporczywie i długo żujesz gumę
- obgryzasz paznokcie lub inne twarde przedmioty
Rzadziej przyczyną są choroby ogólnoustrojowe, które zajmują stawy w całym organizmie, na przykład reumatoidalne zapalenie stawów, albo infekcje miejscowe. Merck Manual Professional Edition wskazuje też na ostre zaburzenia zgryzu, które mogą pojawić się po silnym uderzeniu w szczękę.
Kiedy klikanie w szczęce to powód do konsultacji? Objawy alarmowe
Stały ból w okolicy szczęki, zwłaszcza jeśli pojawił się nagle, to sygnał, którego nie warto ignorować. Niepokojące jest też nasilenie dolegliwości przy każdym ruchu ust. Mayo Clinic wskazuje, że utrzymująca się tkliwość żuchwy powinna skłonić do konsultacji medycznej.
Ważnym objawem jest też ograniczenie ruchomości, gdy nie możesz do końca otworzyć albo zamknąć ust. Może to wskazywać na zablokowanie stawu i wymaga pilnej konsultacji. Zwlekanie z wizytą może utrudnić późniejszy powrót do pełnej sprawności.
Zwróć uwagę na dźwięki przypominające tarcie lub trzeszczenie, nazywane crepitus. Jeśli przeskakiwanie zmienia się, a dolegliwości zaczynają promieniować w stronę ucha i skroni, lepiej umówić kontrolę. Szybka diagnoza może pomóc uniknąć trwałego uszkodzenia krążka stawowego i więzadeł.
Do jakiego lekarza z przeskakiwaniem żuchwy?
W Polsce nie ma jednej specjalizacji zajmującej się wyłącznie stawem skroniowo-żuchwowym. Jak wynika z materiałów udostępnionych w serwisie gov.pl, pomoc ma charakter interdyscyplinarny. W praktyce pacjent trafia m.in. do chirurga szczękowego, ortodonty lub protetyka, a w razie potrzeby także do neurologa albo fizjoterapeuty.
Podczas wizyty lekarz albo dentysta zbierze wywiad, pytając, kiedy pojawia się ból i co przynosi ulgę. Potem wykona badanie, oceniając staw palpacyjnie, a czasem także osłuchując go stetoskopem podczas otwierania ust. Sprawdzi również tkliwość mięśni oraz zakres otwarcia ust.
W diagnostyce często wykorzystuje się też badania obrazowe, które pozwalają ocenić tkanki wewnątrz stawu. Najczęściej zlecane są:
- pantomografia, czyli zdjęcie rentgenowskie wszystkich zębów i szczęki
- tomografia komputerowa (CT)
- rezonans magnetyczny (MRI), który najlepiej pokazuje krążek stawowy
- zdjęcia radiologiczne sumacyjne
Jak leczyć przeskakującą żuchwę? To możesz zrobić w domu
Przy przeskakiwaniu żuchwy zwykle zaczyna się od metod najmniej inwazyjnych. National Institute of Dental and Craniofacial Research (NIDCR) zaleca, by unikać zabiegów trwale zmieniających zgryz lub strukturę zębów, jeśli nie są konieczne. U wielu osób poprawę przynoszą proste zmiany w codziennych nawykach.
Najważniejsze jest odciążenie stawu i rozluźnienie mięśni twarzy. Pomocne są proste zasady:
- wybieraj miękkie pokarmy, które nie wymagają intensywnego gryzienia
- stosuj ciepłe lub zimne okłady na twarz w miejscach, gdzie czujesz napięcie
- unikaj szerokiego otwierania ust podczas ziewania (podpieraj wtedy brodę ręką)
- zrezygnuj z żucia gumy i obgryzania paznokci
Przy silniejszym bólu można rozważyć ogólnodostępne leki przeciwzapalne, na przykład ibuprofen, i stosować je zgodnie z ulotką. Pomocna bywa też fizjoterapia i terapia manualna, które rozluźniają napięte mięśnie i poprawiają ruch żuchwy. Jeśli przeskakiwanie nie powoduje dolegliwości, często wystarcza obserwacja i unikanie szkodliwych nawyków.
9
Źródła:
