- Częste potykanie się bywa związane z zaburzeniami neurologicznymi, takimi jak choroba Parkinsona, albo ze zmianami w obrębie kręgosłupa
- Szuranie stopami i trudność z unoszeniem przodostopia zwiększają ryzyko upadku i mogą wymagać diagnostyki w kierunku uszkodzenia nerwów
- Jeśli potknięciom towarzyszą nagłe zawroty głowy, bełkotliwa mowa albo utrata czucia, potrzebna jest pilna pomoc medyczna
- CDC i American Geriatrics Society zalecają, by osoby po 65. roku życia raz w roku oceniały ryzyko upadku
- Skierowanie od lekarza ubezpieczenia zdrowotnego pozwala skorzystać z bezpłatnej rehabilitacji w ramach NFZ
Częste potykanie się podczas chodzenia - przyczyny
Częste potykanie się oznacza powtarzające się problemy z równowagą albo z płynnym stawianiem kroków. Jednorazowe potknięcie o nierówność może zdarzyć się każdemu, ale gdy sytuacja wraca, warto szukać przyczyny. Najczęściej chodzi o problem ze stabilnością, pracą mięśni albo kontrolą ruchu.
Merck Manual (Consumer Version) wskazuje, że częste potykanie się najczęściej wiąże się z zaburzeniami neurologicznymi albo problemami układu ruchu. Wśród przyczyn wymienia się między innymi chorobę Parkinsona i różne formy otępienia. Potknięcia mogą też wynikać ze zmian w obrębie kręgosłupa, na przykład ze zwężenia kanału kręgowego, które wpływa na pracę nóg.
Czasem przyczyną jest osłabienie mięśni albo problem dotyczący kości. Wtedy chód staje się mniej pewny i łatwiej o upadek w codziennych sytuacjach. Jeśli potknięcia zdarzają się coraz częściej, zacznij notować, kiedy do nich dochodzi, na przykład przy wstawaniu, skręcaniu albo na schodach.
Szuranie stopami i opadająca stopa. Objawy, które zwiększają ryzyko upadku
Szuranie stopami bywa tłumaczone wiekiem, ale w medycynie traktuje się je jako objaw, który warto wyjaśnić. Taki sposób chodzenia zwiększa ryzyko potknięcia i upadku. Merck Manual podaje, że może się wiązać między innymi z chorobą Parkinsona albo z drętwieniem stóp wynikającym z uszkodzenia nerwów.
Innym częstym sygnałem jest tak zwana opadająca stopa, czyli trudność w unoszeniu przedniej części stopy. W czasie kroku palce mogą ocierać o podłoże, przez co łatwo zahaczyć o dywan, próg albo krawężnik. Wiele osób odruchowo zaczyna unosić nogę wyżej, co daje charakterystyczny, wysoki krok.
Opadająca stopa najczęściej wynika z dwóch głównych problemów:
- uszkodzenia nerwów sterujących mięśniami nogi
- ogólne osłabienie lub porażenie mięśni odpowiedzialnych za ruch stopy
Potykanie się i zawroty głowy. Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?
Jeśli potykaniu się towarzyszą nowe, nagłe objawy, nie czekaj z kontaktem z lekarzem. Szczególnie niepokojące są silne zawroty głowy albo uczucie wirowania. Mayo Clinic podkreśla, że takie połączenie może wymagać natychmiastowej oceny przez specjalistę.
Pilna pomoc medyczna jest niezbędna, jeśli potykaniu się lub trudnościom w chodzeniu towarzyszy którykolwiek z poniższych objawów:
- nagły i silny ból głowy lub ból w klatce piersiowej
- szybkie lub nieregularne bicie serca oraz problemy z oddychaniem
- utrata czucia w rękach, nogach lub na twarzy
- bełkotliwa mowa, zamieszanie lub omdlenia
- podwójne widzenie lub nagła zmiana słuchu
Takie objawy mogą oznaczać nagłą przyczynę problemu z chodzeniem i wymagać pilnej oceny w szpitalu. Jeśli bliska osoba nagle traci stabilność i mówi niewyraźnie, wezwij pomoc od razu. Szybka reakcja może ograniczyć ryzyko trwałych powikłań.
Ocena ryzyka upadku u lekarza. Jak wygląda wizyta i testy?
Gdy zgłosisz się do lekarza z częstym potykaniem, jednym z elementów wizyty może być ocena ryzyka upadku. CDC oraz American Geriatrics Society zalecają, aby u osób po 65. roku życia wykonywać ją raz w roku. Na początku zwykle padają pytania o wcześniejsze upadki i o to, czy pojawia się niepewność podczas stania.
Podczas wizyty lekarz może też wykonać proste testy sprawnościowe opisywane przez MedlinePlus. To między innymi pomiar czasu potrzebnego na wstanie z krzesła i przejście krótkiego odcinka oraz próby równowagi. Wyniki pomagają ocenić, czy trudności wynikają bardziej z osłabienia mięśni, czy z problemów z równowagą.
Ocena ryzyka upadku zwykle obejmuje też elementy dotyczące codziennego funkcjonowania i stanu zdrowia:
- sprawdzenie wzroku oraz kontrolę stóp i noszonego obuwia
- przegląd przyjmowanych leków, które mogą powodować zawroty głowy
- pomiar poziomu witaminy D w organizmie
- pomiar ciśnienia krwi w pozycji leżącej i stojącej
- wykonanie testów sprawdzających pamięć i koncentrację
Rehabilitacja na NFZ przy zaburzeniach chodu
Gdy potykanie się wynika z problemów z poruszaniem się, pomocna może być dobrze dobrana rehabilitacja. Pacjent.gov.pl wyjaśnia, że w polskim systemie ochrony zdrowia o rodzaju ćwiczeń decyduje lekarz. Aby skorzystać z bezpłatnych zabiegów w ramach NFZ, potrzebujesz skierowania od lekarza ubezpieczenia zdrowotnego.
Na pierwszej poradzie rehabilitacyjnej specjalista oceni chód i sposób poruszania się. W razie potrzeby może też zalecić dodatkowe badania lub konsultacje, żeby wykluczyć poważniejsze schorzenia. Potem trafisz pod opiekę fizjoterapeuty, który ułoży plan ćwiczeń dopasowany do twoich możliwości.
Wizyta u fizjoterapeuty zwykle zaczyna się od badania czynnościowego, czyli sprawdzenia, jak reagujesz na konkretne ruchy. Po zakończeniu serii ćwiczeń specjalista ponownie ocenia sprawność i to, czy potknięcia zdarzają się rzadziej. Wczesne rozpoczęcie pracy z fizjoterapeutą może pomóc poprawić bezpieczeństwo i samodzielność w codziennym chodzeniu.
6
Źródła:
