- Jesień to idealny moment, by dokładnie obejrzeć skórę i sprawdzić znamiona, które mogły zmienić się po intensywnym lecie i wystawieniu na promieniowanie słoneczne.
- Wczesne wykrycie czerniaka, jednego z najgroźniejszych nowotworów skóry, znacząco zwiększa szanse na pełne wyleczenie i może uratować życie.
- Wokół czerniaka krąży wiele mitów, które mogą prowadzić do zbagatelizowania niepokojących objawów, dlatego eksperci radzą, jak prawidłowo dbać o skórę.
Dlaczego jesień to najlepszy czas na kontrolę skóry?
Kiedy letnia opalenizna powoli zanika, skóra staje się najlepszym "lustrem" do oceny stanu naszych znamion. Eksperci podkreślają, że jesień to naturalny moment na zdrowotny "przegląd skóry", pozwalający zauważyć wszelkie niepokojące zmiany, które mogły pojawić się pod wpływem promieniowania UV.
Samodzielne badanie i konsultacja ze specjalistą w tym okresie mogą okazać się kluczowe dla wczesnego rozpoznania czerniaka. "Jesień to naturalny moment na zdrowotny 'przegląd skóry'. Gdy opalenizna zaczyna znikać, łatwiej zauważyć nowe znamiona lub zmiany, które pojawiły się w istniejących już zmianach barwnikowych.
Każde znamię, które zmienia kolor, kształt, wielkość lub zaczyna budzić nasz niepokój, powinno zostać ocenione przez specjalistę" - wyjaśnił prof. Piotr Rutkowski, specjalista chirurgii onkologicznej, kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków Narodowego Instytutu Onkologii. Właśnie dlatego tak ważne jest teraz wykonanie samobadania oraz skorzystanie z konsultacji lekarskiej.
Czym jest zasada ABCDE i jak pomaga w samobadaniu?
Aby ułatwić samodzielną ocenę znamion, przedstawiciele Stowarzyszenia Pomocy Chorym na Mięsaki i Czerniaki Sarcoma przypominają o prostej zasadzie ABCDE.
Pomaga ona zwrócić uwagę na cechy, które mogą wskazywać na potencjalnie niebezpieczną zmianę:
- A - asymetria: znamię jest nieregularne, niesymetryczne.
- B - brzegi nieregularne lub poszarpane, nierówne.
- C - kolor niejednolity, zmienny, z różnymi odcieniami (np. czarny, brązowy, czerwony, niebieski).
- D - duży rozmiar, zazwyczaj powyżej 6 milimetrów średnicy.
- E - ewolucja: znamię zmienia się w czasie - rośnie, zmienia kolor, kształt lub pojawiają się na nim nowe cechy, takie jak swędzenie czy krwawienie.
Wystąpienie jednej z tych cech nie oznacza automatycznie nowotworu, ale powinno być wyraźnym sygnałem do pilnej konsultacji z lekarzem.
Mity o czerniaku, które mogą kosztować zdrowie
Eksperci zajmujący się profilaktyką czerniaka od dawna zwalczają pewne powszechne mity na temat tej choroby. Jednym z nich jest przekonanie, że jeśli w wakacje nie doszło do oparzenia słonecznego, skóra jest bezpieczna. Tymczasem ryzyko uszkodzeń skóry wiąże się nie tylko z widocznym poparzeniem, ale także z długotrwałą ekspozycją na promieniowanie UV, której negatywne skutki kumulują się przez całe życie.
Często uważa się również, że czerniak zawsze rozwija się z istniejącego pieprzyka. W rzeczywistości w wielu przypadkach pojawia się jako zupełnie nowa zmiana na skórze. Nowotwór ten nie dotyczy wyłącznie osób intensywnie opalających się. Na nowotwory skóry może zachorować każdy, choć ryzyko jest większe u osób z jasną karnacją, licznymi znamionami czy dodatnim wywiadem rodzinnym.
Niezależnie od tych czynników, czujność powinniśmy zachowywać wszyscy. Kolejny mit to przekonanie, że jeśli znamię nie boli, nie trzeba go sprawdzać. Wczesny czerniak najczęściej nie powoduje bólu ani innych dolegliwości. Dlatego niepokój powinny wzbudzić przede wszystkim wszelkie zmiany w wyglądzie znamienia, a niekoniecznie odczuwane objawy.
Akcja profilaktyczna w Kielcach: profilaktyka ratuje życie
O tym, że warto badać swoją skórę, najlepiej świadczą wyniki akcji "Skóra pod lupą - znamiona pod kontrolą", zorganizowanej przez Miasto Kielce we współpracy ze Stowarzyszeniem Pomocy Chorym na Mięsaki i Czerniaki Sarcoma.
Podczas czterech weekendów edukacyjno-profilaktycznych blisko 900 mieszkańców skorzystało z dermokonsultacji, nauczyło się samobadania skóry oraz mogło porozmawiać z ekspertami o czynnikach ryzyka i zasadach skutecznej ochrony przeciwsłonecznej. Co dziesiąty uczestnik został skierowany do dalszej diagnostyki.
W akcji brały udział również osoby, u których dzięki konsultacjom z wcześniejszych edycji wykryto podejrzane zmiany wymagające dalszych badań, a część z nich przeszła już leczenie. "To pokazuje, że profilaktyka naprawdę działa. Kilkanaście minut poświęconych na obserwację skóry lub rozmowę z ekspertem może zdecydować o tym, czy choroba zostanie wykryta wcześnie, czy dopiero w zaawansowanym stadium.
Dlatego zachęcamy wszystkich, aby po lecie znaleźli czas na dokładne obejrzenie swojej skóry i nie lekceważyli niepokojących zmian" - podkreślili przedstawiciele Stowarzyszenia Sarcoma.
Wczesne wykrycie czerniaka to szansa na życie
Chociaż czerniak jest jednym z najbardziej agresywnych nowotworów skóry, to wykryty we wczesnym stadium daje bardzo duże szanse na pełne wyleczenie. Regularne samobadanie i wizyty u specjalisty to najlepsza inwestycja w zdrowie.
