Chęci są, niestety skala marnowania wciąż jest duża
Aż 92% respondentów deklaruje, że kwestia ograniczania marnowania żywności jest dla nich ważna lub bardzo ważna, zdecydowanie zdajemy sobie więc sprawę z wagi problemu. Schody zaczynają się jednak, gdy od teorii musimy przejść do praktyki. I tak:
- aż 41% z nas wyrzuca niezjedzoną żywność co najmniej raz w tygodniu, w tym 6% robi to codziennie;
- około ¼ z nas wyrzuca 250–499 g jedzenia w ciągu tygodnia, a mniej więcej ⅕ - aż ponad 0,5 kg żywności tygodniowo.
Przy skali rzędu ok. 500 g żywności wyrzucanej w tygodniu mówimy o średnio 2 kg jedzenia lądujących w kosza w ciągu miesiąca i… aż ok. 26 kg rocznie. To równowartość mniej więcej 50 bochenków chleba, 160 kubeczków jogurtu naturalnego czy ponad 500 jajek. Dopiero taka wizualizacja faktycznych ilości wyrzucanego jedzenia daje wyobrażenie skali. A ta nie jest mała.
Jakie produkty wyrzucamy najczęściej? W tej grupie dominują produkty łatwo psujące się, o krótkim terminie przydatności do spożycia, czyli warzywa, owoce i pieczywo, których częste wyrzucanie do kosza deklaruje prawie połowa ankietowanych. Dalej w rankingu znajdują się jeszcze mięso oraz mleko i produkty mleczne, które często wyrzuca około 20% z nas.
Dlaczego wyrzucamy żywność?
Wśród najczęstszych przyczyn wyrzucania jedzenia można wymienić:
- jej zepsucie (63% ankietowanych)
- utratę świeżości (42% ankietowanych)
- upływ terminu ważności (35% ankietowanych).
Dalsze miejsca zajmują z kolei kupowanie zbyt dużych ilości i przygotowywanie porcji, których nie jesteśmy w stanie zjeść.
Niestety głębsza przyczyna często leży w nieprawidłowym przechowywaniu żywności, co znacząco skraca jej przydatność do spożycia. Np. w przypadku pieczywa będą to miejsca narażone na wilgoć, sprzyjające rozwojowi pleśni. Nie można też zapominać, że poszczególne warzywa i owoce mają różne wymagania, jeśli chodzi o miejsca przechowywania. I tak np.:
- owoce jagodowe, brokuły, cukinię, paprykę czy warzywa liściaste należy przechowywać w lodówce, w dolnej szufladzie
- pomidory, czosnek czy owoce egzotyczne lubią temperaturę pokojową
- z kolei ziemniaki czy cebulę warto trzymać w miejscach bez dostępu światła.
Należy również pamiętać, by owoce i warzywa myć dopiero przed przygotowaniem, a nie zaraz po ich zakupie - w ten sposób zachowają bowiem świeżość przez dłuższy czas i są mniej narażone na rozwój pleśni.
Planowanie posiłków i świadome zakupy jako sposób na ograniczenie marnowania żywności?
Około ¾ badanych często lub zawsze sprawdza przed zakupami, jakie produkty ma już w domu, w tym ponad co trzeci (36%) robi to zawsze. Ważna jest również lista zakupów - a aż 65% respondentów używa jej zawsze lub często. To istotne elementy walki z marnowaniem jedzenia, bo dzięki uważnej kontroli zapasów w kuchni i robieniu listy zakupów jesteśmy w stanie zaplanować wyjście do sklepu tak, by przynieść z niego tylko to, czego faktycznie potrzebujemy. Oczywiście ważne są nie tylko zakupy, ale także planowanie posiłków - wyniki badania wskazują, że ⅔ z nas planuje swoje posiłki z wyprzedzeniem zawsze lub często. To dużo - wciąż jednak mamy pewne braki, co pokazuje skala ilości wyrzucanego do kosza jedzenia.
Dlaczego tak się dzieje?
Jak mówi mgr Aleksandra Kureń, dietetyczka i konsultantka merytoryczna Centrum Respo:
Choć wiele osób planuje posiłki i kontroluje stan swojej kuchni przed większością zakupów, wciąż nie każdy podejmuje takie działania, a efektem są spontaniczne zakupy, podczas których wrzucamy do koszyka produkty, które w danej chwili wydają nam się atrakcyjne, jednak z których w praktyce po prostu nie skorzystamy. Co więcej - nawet przy planowaniu posiłków często zdarza się, że przeceniamy swoje możliwości, jeśli chodzi o wielkość porcji i gotujemy po prostu zbyt dużo. A takie jedzenie najczęściej trafia potem do kosza
Jak zmniejszyć ilość wyrzucanego jedzenia?
Jak walczyć z problemem marnowania żywności? Niezwykle istotna jest tu świadomość działań, jakie możemy podjąć. A będą to m.in.:
- sprawdzanie stanu kuchni przed każdymi zakupami i tworzenie listy zakupów
- planowanie posiłków z wyprzedzeniem
- chodzenie na zakupy po posiłku (robienie zakupów na czczo sprzyja spontanicznym decyzjom i kupowaniu niepotrzebnych produktów)
- prawidłowe przechowywanie produktów - ustawienie odpowiedniej temperatury w lodówce, wiedza o tym, jakie warunki przechowywania są najlepsze dla poszczególnych produktów
- robienie częstszych, ale mniejszych zakupów
- mrożenie, tego, czego nie zjemy - np. wtedy, gdy ugotujemy lub kupimy zbyt dużo
- nakładanie na talerz mniejszych porcji - dzięki temu porcja, która została w garnku czy na patelni może być zjedzona przez innego domownika albo przez nas samych, kolejnego dnia
- utrzymywanie porządku w lodówce i w szafkach kuchennych, np. poprzez przesuwanie produktów z krótką datą do przodu, dzięki czemu będziemy pamiętać o ich wykorzystaniu
- wiedza o tym, że termin przydatności do spożycia i data minimalnej trwałości to nie to samo - bo choć ponad 70% badanych często sprawdza daty na opakowaniach produktów, to nie każdy wie, że produkty oznaczone słowami „najlepiej spożyć przed” wcale nie psują się od razu po przekroczeniu tej daty; warto zaufać swoim zmysłom i wizualnie oraz węchowo ocenić ich stan, często są bowiem dobre nawet długi czas po przekroczeniu daty na opakowaniu (inaczej wygląda postępowanie w przypadku produktów łatwo psujących się takich jak mięso czy nabiał i oznaczonych słowami „należy spożyć do” - przy tych powinniśmy zachować dużo większą ostrożność i zwracać większą uwagę na daty)
- wykorzystanie resztek po posiłku oraz niezużytych produktów - z czerstwego chleba można zrobić grzanki albo pudding, z warzyw z rosołu - pasztet, a z nadmiaru ziemniaków - kopytka albo pierogi; obecnie ponad 50% ankietowanych wykorzystuje resztki jedzenia często lub zawsze, wciąż mamy więc wiele do poprawy na tym polu.
Aplikacje dietetyczne - pomoc w ograniczaniu marnowania?
Wydaje się, że dobrą opcją pomagającą ograniczyć wyrzucanie jedzenia może być korzystanie z aplikacji dietetycznych. Nowoczesne, dobrze zaprogramowane aplikacji z tej kategorii pomagają bowiem w planowaniu posiłków oraz listy zakupów, ustalaniu jadłospisu bez nietypowych gramatur predysponujących do wyrzucania jedzenia, uwzględnianiu niewykorzystanych części produktów w kolejnych posiłkach czy bardziej ogólnie: po prostu w kreowaniu dobrych nawyków, co ogranicza podejmowanie nieprzemyślanych decyzji zakupowych pod wpływem emocji.
Świetnym dowodem na to, że aplikacje dietetyczne mogą wspomagać nas w ograniczaniu marnowania jedzenia jest aplikacja Centrum Respo. A to dlatego, że jadłospisy Podopiecznych Respo są tworzone bez absurdalnych gramatur i z dopasowaniem listy zakupów pod jadłospis. To jednak nie koniec: zupełnie nową funkcjonalnością aplikacji Respo jest opcja „Planuj bez marnowania”, która dopasowuje przepisy tak, by lepiej wykorzystywały te same składniki i zmniejszały ryzyko, że część produktów pozostanie niewykorzystana. Co więcej - na koniec pokazuje ona konkretny wynik optymalizacji planu, dzięki czemu użytkownik widzi, jak zmieniło się wykorzystanie składników.
Co daje ograniczenie marnowania jedzenia? Lepsze wykorzystanie zakupionych produktów i ugotowanych posiłków to przede wszystkim korzyści dla naszego portfela oraz środowiska. I brak moralnego „kaca”, który często pojawia się, gdy do kosza trafiają kilogramy jedzenia miesięcznie. Zdecydowanie warto więc podjąć działania w tym zakresie.
Raport dostępny jest na: https://centrumrespo.pl/badanie-marnowanie-zywnosci/.
