- Metformina poprawia wrażliwość na insulinę i hamuje nadmierne wytwarzanie glukozy przez wątrobę
- U ponad połowy pacjentów na początku kuracji pojawiają się przejściowe biegunki lub nudności
- Według danych DailyMed regularne przyjmowanie leku obniża wskaźnik HbA1c o około 1,4 proc
- Szczególną ostrożność muszą zachować seniorzy oraz osoby z chorobami nerek lub wątroby
Jak działa metformina na poziomie komórkowym?
Metformina to jeden z najczęściej stosowanych leków w cukrzycy typu 2, używany od lat na całym świecie. Jej działanie wiąże się między innymi z tym, jak komórki gospodarują energią. W badaniach opisanych na febs.onlinelibrary.wiley.com wskazano, że metformina wpływa na mitochondria, czyli „centra energetyczne” komórek. W praktyce komórki zaczynają efektywniej wykorzystywać dostępne zasoby energii. To jedna z dróg, przez które leczenie może poprawiać wyniki glikemii u pacjentów.
Jak metformina obniża glukozę we krwi?
Metformina działa na kilka mechanizmów jednocześnie. Ogranicza wytwarzanie glukozy w wątrobie i zmniejsza jej wchłanianie z przewodu pokarmowego. Zwiększa też wrażliwość komórek na insulinę, dzięki czemu łatwiej pobierają glukozę z krwi. Według danych z amerykańskiej bazy DailyMed glukoza na czczo może spaść średnio o 53 mg/dL, a HbA1c obniża się o około 1,4 proc. u osób stosujących metforminę.
Skutki uboczne metforminy ze strony żołądka i jelit
Metformina jest skuteczna, ale na początku terapii u części osób pojawiają się dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Najczęściej zgłaszanym objawem jest biegunka, która według danych DailyMed dotyczy 53 proc. pacjentów. Na początku leczenia mogą pojawić się też inne objawy:
- nudności oraz wymioty (u około 26 proc. chorych)
- wzdęcia i gazy (u około 12 proc. chorych)
- niestrawność oraz dyskomfort w nadbrzuszu
- uczucie ogólnego osłabienia organizmu
Te dolegliwości zwykle są najbardziej nasilone na początku przyjmowania leku. Z czasem organizm zwykle się adaptuje, a objawy ze strony przewodu pokarmowego łagodnieją lub ustępują.
Metformina: kto musi zachować szczególną ostrożność?
W niektórych sytuacjach stosowanie metforminy wymaga szczególnej ostrożności. Powodem jest ryzyko rzadkiego, ale poważnego powikłania, czyli kwasicy mleczanowej. Wyższe ryzyko dotyczy osób po 65. roku życia oraz pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby. Trzeba też unikać nadmiernego spożycia alkoholu, ponieważ może ono zwiększać ryzyko powikłań podczas terapii. DailyMed podaje także, że leczenie bywa czasowo przerywane przed planowanymi operacjami lub badaniami z użyciem kontrastu, aby zmniejszyć ryzyko problemów z nerkami.
Wytyczne PTD 2026: metformina i leczenie skojarzone w cukrzycy typu 2
W wytycznych Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD) na 2026 rok metformina nadal pozostaje podstawą leczenia cukrzycy typu 2. Coraz częściej zaleca się łączenie metforminy z innymi lekami już na początku terapii, szczególnie u osób z problemami kardiologicznymi lub nerkowymi.
Celem leczenia skojarzonego jest nie tylko obniżenie glukozy, ale też długoterminowa ochrona narządów narażonych na powikłania cukrzycy. Jeśli stosujesz metforminę, pamiętaj o regularnym kontrolowaniu pracy nerek i zgłaszaniu przedłużającego się gorszego samopoczucia.
9
Źródła:
