Zima i oblodzenia to realne zagrożenie dla zdrowia
Minusowe temperatury, oblodzone chodniki i nagłe zmiany pogody sprawiają, że sezon zimowy w przestrzeni miejskiej staje się jednym z najbardziej ryzykownych okresów dla układu ruchu. Każdego roku zimą rośnie liczba pacjentów zgłaszających się do szpitalnych oddziałów ratunkowych i poradni ortopedycznych z powodu urazów powstałych w wyniku poślizgnięć i upadków.
Jak podkreślają lekarze, do kontuzji dochodzi najczęściej nie podczas sportu czy rekreacji, lecz w trakcie zwykłych, codziennych czynności - w drodze do pracy, szkoły lub sklepu.
Najczęstsze urazy zimą w warunkach miejskich
Zdecydowana większość zimowych urazów ma związek z poślizgnięciem się na oblodzonej lub zaśnieżonej nawierzchni. Mechanizm urazu jest zwykle gwałtowny i trudny do kontrolowania, co zwiększa ryzyko złamań.
- Zimą w warunkach miejskich dominują urazy wynikające z upadków na lodzie lub ubitym śniegu – mówi dr n. med. Tomasz Kowalski, specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu ze Szpitala Carolina, Grupa LUX MED. – Najczęściej są to złamania kości promieniowej, urazy nadgarstków, kostek oraz skręcenia kolan. U osób starszych szczególnie niebezpieczne są złamania bliższego końca kości udowej, które często wymagają leczenia operacyjnego i długiej rehabilitacji.
Seniorzy w grupie najwyższego ryzyka
W przypadku osób starszych nawet pozornie niegroźny upadek może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, długotrwałej hospitalizacji oraz utraty samodzielności. Złamania biodra należą do najcięższych urazów ortopedycznych, które u seniorów wiążą się z wysokim ryzykiem powikłań. Unieruchomienie pacjenta w łóżku przyspiesza zanik tkanki mięśniowej, co często uniemożliwia powrót do pełnej sprawności sprzed wypadku. Dlatego tak kluczowe jest wzmacnianie gęstości kostnej oraz stabilizacji mięśniowej już na etapie profilaktyki. Sprawniejsze ciało to nie tylko mniejsza szansa na sam upadek, ale też większa zdolność organizmu do regeneracji.
Oblodzone chodniki i schody – problem, który wraca każdej zimy
Nieodśnieżone lub oblodzone chodniki, schody i przejścia dla pieszych pozostają jednym z głównych czynników ryzyka zimowych urazów w miastach. Nawet krótkotrwała utrata równowagi może skończyć się poważnym urazem.
- Upadek na twardą, śliską nawierzchnię często odbywa się bez możliwości reakcji, dlatego tak ważna jest zarówno profilaktyka, jak i świadomość, jak zachować się w momencie utraty równowagi – podkreśla ekspert.
Czy można upaść „bezpiecznie”? Technika upadku ma znaczenie
Choć może brzmieć to paradoksalnie, sposób upadania wpływa na skalę obrażeń. Odpowiednia reakcja organizmu może zmniejszyć siłę uderzenia i ograniczyć ryzyko złamań.
Specjaliści zalecają, aby podczas utraty równowagi:
- chronić głowę i twarz, chowając brodę do klatki piersiowej,
- unikać podpierania się wyprostowanymi rękami,
- amortyzować upadek ugiętymi kończynami lub pośladkami,
- starać się rozluźnić ciało, zamiast gwałtownie je napinać.
- Instynktowne wystawianie rąk do przodu często kończy się złamaniem nadgarstka. Warto uczyć się właściwych reakcji, szczególnie jeśli często poruszamy się po śliskich nawierzchniach - dodaje ortopeda.
Jak zmniejszyć ryzyko urazów zimą?
Ostrożność to podstawa, ale równie istotne jest odpowiednie przygotowanie organizmu i właściwe zachowanie w przestrzeni miejskiej.
Eksperci zalecają:
- noszenie stabilnego, antypoślizgowego obuwia, najlepiej z usztywnioną kostką,
- chodzenie wolniejszym tempem i stawianie krótszych kroków,
- unikanie noszenia ciężkich toreb zaburzających równowagę,
- regularną aktywność fizyczną wzmacniającą mięśnie i stawy,
- dbanie o prawidłowy poziom witaminy D i wapnia.
Sprawność fizyczna zmniejsza skutki upadków. Jak o nią zadbać?
Wysoka sprawność fizyczna pełni rolę naturalnego systemu bezpieczeństwa, który dzięki rozwiniętej propriocepcji (czuciu głębokiemu) pozwala organizmowi na błyskawiczną korektę postawy w momencie poślizgu. Dobrze wytrenowany układ mięśniowo-szkieletowy nie tylko skuteczniej zapobiega utracie równowagi, ale dzięki większej gęstości kości i elastyczności tkanek, minimalizuje ryzyko groźnych złamań, gdy dojdzie już do upadku.
– Sprawny układ mięśniowo-szkieletowy lepiej radzi sobie w sytuacjach nagłych, takich jak poślizg czy upadek. Nawet umiarkowana, regularna aktywność fizyczna znacząco zmniejsza ryzyko poważnych urazów – podsumowuje dr n. med. Tomasz Kowalski.
Nie musisz trenować do maratonu. Kluczem są trzy rodzaje aktywności:
- Ćwiczenia równoważne - stanie na jednej nodze, joga.
- Trening siłowy - nawet z lekkimi hantlami lub oporem własnego ciała.
- Rozciąganie - aby zachować mobilność stawów.
