- Nagłe powiększanie się dłoni i stóp u dorosłych wynika najczęściej z nadmiaru hormonu wzrostu
- Charakterystycznymi objawami są również wysunięta żuchwa, powiększony nos oraz szersze przerwy między zębami
- Za zmiany w wyglądzie i rozroście tkanek zazwyczaj odpowiada łagodny guz przysadki mózgowej
- Podstawowym badaniem w diagnostyce jest pomiar stężenia insulinopodobnego czynnika wzrostu 1 we krwi
- Nieleczona choroba prowadzi do powiększenia narządów wewnętrznych, jednak NFZ finansuje nowoczesne programy lekowe
Akromegalia: dlaczego u dorosłych rosną dłonie i stopy?
Akromegalia to rzadka choroba hormonalna spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu przez przysadkę mózgową. U dorosłych zwykle rozwija się między 20. a 40. rokiem życia, gdy kości nie rosną już na długość. Zamiast tego grubnieją, a tkanki miękkie się powiększają, co najłatwiej zauważyć po dłoniach i stopach.
Merck Manual podaje, że najczęstszą przyczyną akromegalii jest łagodny gruczolak przysadki. Nie jest to nowotwór złośliwy, ale może prowadzić do nadprodukcji hormonu wzrostu i zmian w całym organizmie. Rzadziej źródłem problemu bywają guzy w innych narządach, na przykład w trzustce lub płucach.
Zmiana rozmiaru buta i obrączki u dorosłych: wczesne objawy akromegalii
Wczesnym sygnałem bywa to, że trzeba zmienić rozmiar biżuterii lub obuwia. Pierścionki zaczynają uciskać, a buty mogą robić się zbyt wąskie lub za małe. Ponieważ zmiany narastają powoli, czasem szybciej zauważa je rodzina albo znajomi, którzy nie widzieli cię przez dłuższy czas.
Narodowy Instytut Cukrzycy oraz Chorób Układu Trawiennego i Nerek (NIDDK) opisuje, że z czasem zmieniają się także rysy twarzy. Najczęściej chodzi o:
- uwypuklenie łuków brwiowych i wyraźne wysunięcie żuchwy do przodu
- powiększenie nosa, ust oraz języka
- pojawienie się większych odstępów między zębami
- pogłębienie głosu, co wynika z powiększenia zatok i strun głosowych.
Drętwienie dłoni i ból stawów w akromegalii: skąd się biorą?
Drętwienie dłoni może wynikać z ucisku nerwów przez pogrubione tkanki miękkie. U części osób rozwija się wtedy zespół cieśni nadgarstka, z mrowieniem i osłabieniem rąk. Nadmiar hormonu wzrostu wpływa też na cały układ kostno stawowy, dlatego mogą pojawiać się bóle i stany zapalne stawów.
Nieleczona akromegalia może prowadzić do powiększania narządów wewnętrznych, w tym serca, i zwiększać ryzyko groźnych powikłań. U wielu osób skóra staje się grubsza, szorstka i bardziej tłusta, a na jej powierzchni mogą pojawiać się drobne narośla, czyli włókniaki. Dlatego ważne jest wczesne rozpoznanie objawów i rozpoczęcie diagnostyki.
Badania na akromegalię: IGF 1 i test obciążenia glukozą
Rozpoznanie opiera się na badaniach laboratoryjnych, które powinien ocenić lekarz. Wytyczne opublikowane w Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism wskazują, że podstawowym krokiem jest pomiar stężenia insulinopodobnego czynnika wzrostu 1 (IGF 1) we krwi. To badanie jest bardziej wiarygodne niż pojedynczy pomiar hormonu wzrostu, bo jego poziom w ciągu dnia naturalnie się waha.
Nie ocenia się akromegalii na podstawie jednego, przypadkowego pomiaru hormonu wzrostu, bo taki wynik może wprowadzać w błąd. Gdy IGF 1 jest podwyższony, lekarz zwykle zleca test doustnego obciążenia glukozą. U osoby zdrowej po wypiciu roztworu glukozy poziom hormonu wzrostu spada, a w akromegalii pozostaje wysoki.
Akromegalia na NFZ: diagnostyka, rezonans przysadki i program lekowy
W Polsce osoba z podejrzeniem akromegalii powinna trafić do endokrynologa. Narodowy Fundusz Zdrowia finansuje program lekowy o kodzie 03.0000.399.02, który daje dostęp do nowoczesnych terapii. W diagnostyce wykonywany jest rezonans magnetyczny przysadki mózgowej, aby zlokalizować ewentualnego gruczolaka.
Poza badaniami hormonalnymi w poradni endokrynologicznej lub w szpitalu wykonuje się też testy oceniające ogólny stan zdrowia. Zwykle są to:
- ocena czynności tarczycy i nadnerczy
- badanie poziomu glukozy oraz hemoglobiny glikowanej
- kontrola stężenia elektrolitów, takich jak sód, potas i magnez
- badania obrazowe i wydolnościowe, w tym EKG oraz USG.
Kiedy iść do lekarza z powiększającymi się dłońmi i stopami?
Jeśli zauważasz, że dłonie i stopy się powiększają, a rysy twarzy wyraźnie się zmieniają, warto skonsultować to z lekarzem. Zacznij od wizyty u lekarza rodzinnego, który po wywiadzie może wystawić skierowanie do endokrynologa. Akromegalia rozwija się powoli, ale wczesne wykrycie pomaga zatrzymać postęp zmian i zmniejszyć ryzyko powikłań, w tym kardiologicznych.
Leczenie może obejmować metody operacyjne i farmakologiczne, dobierane przez specjalistę do sytuacji pacjenta.
7 ważnych badań, które możesz zrobić na NFZ. Warto! GALERIA
7
Źródła:
