- Badanie polega na marszu na bieżni przy stałym monitorowaniu pracy serca oraz ciśnienia tętniczego
- Przed testem należy powstrzymać się od jedzenia, palenia tytoniu oraz picia kawy i herbaty
- Wskazaniem do wykonania próby są zawroty głowy, kołatanie serca oraz duszności występujące podczas ruchu
- Skierowanie na bezpłatne badanie w ramach NFZ może wystawić lekarz podstawowej opieki zdrowotnej
Na czym polega próba wysiłkowa serca i co ocenia badanie?
Próba wysiłkowa, nazywana też testem wysiłkowym, to badanie kardiologiczne, które ocenia, jak serce pracuje podczas wysiłku. Część zaburzeń krążenia nie daje objawów w spoczynku, dlatego zapis ocenia się wtedy, gdy rośnie zapotrzebowanie na tlen i krew. W trakcie badania idziesz po bieżni lub jedziesz na rowerze stacjonarnym, a aparatura na bieżąco rejestruje EKG i ciśnienie tętnicze.
Badanie najczęściej zleca się, aby ocenić ryzyko choroby tętnic wieńcowych i sprawdzić wydolność serca po zawale lub po zabiegach. American Heart Association podkreśla, że test pomaga ustalić przyczynę dolegliwości pojawiających się podczas ruchu. Próbę wysiłkową rozważa się m.in. przy objawach takich jak:
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- nasilającą się duszność
- częste zawroty głowy
- kołatanie serca podczas chodzenia.
Jak przygotować się do próby wysiłkowej, żeby wynik był miarodajny?
Przygotowanie do próby wysiłkowej wpływa na przebieg badania i na jakość pomiarów. Załóż wygodne buty sportowe i luźne ubranie, które nie ogranicza ruchów na bieżni lub rowerku. MedlinePlus podaje, że przed testem zwykle trzeba pozostać na czczo przez co najmniej kilka godzin, czyli nie jeść, nie pić i nie palić papierosów.
Na kilka godzin przed badaniem zrezygnuj też z kofeiny, czyli m.in. z kawy, herbaty i napojów typu cola. Jeśli na co dzień przyjmujesz leki lub suplementy, koniecznie zapytaj lekarza, czy powinieneś je zażyć w dniu testu. Nie odstawiaj leków samodzielnie bez wyraźnego zalecenia personelu medycznego. Jeśli chorujesz na astmę, weź ze sobą inhalator i poinformuj o tym osobę, która przeprowadza test.
Jak wygląda próba wysiłkowa krok po kroku?
Badanie zaczyna się od przygotowania klatki piersiowej i przyklejenia 10 elektrod. Elektrody podłącza się do aparatu, który pokazuje zapis EKG na bieżąco. Przed rozpoczęciem wysiłku personel mierzy też tętno i ciśnienie w spoczynku, aby mieć punkt odniesienia.
Gdy aparatura jest podłączona, wchodzisz na bieżnię albo siadasz na rowerze stacjonarnym i zaczynasz spokojny marsz lub pedałowanie. MedlinePlus podaje, że obciążenie rośnie zwykle co około 3 minuty, przez zwiększanie tempa i nachylenia bieżni. Test trwa do momentu osiągnięcia tętna docelowego, ale po zakończeniu wysiłku zostajesz jeszcze pod obserwacją. Przez kolejne 10–15 minut personel monitoruje parametry, aż tętno i ciśnienie wrócą do normy.
Przeciwwskazania do próby wysiłkowej. Kiedy badania się nie wykonuje?
Nie zawsze da się bezpiecznie wykonać próbę wysiłkową. Problemem może być sama niemożność ćwiczenia, np. brak możliwości marszu na bieżni. American Heart Association oraz American College of Cardiology wymieniają też stany chorobowe, które wykluczają to badanie.
Próby wysiłkowej nie wykonuje się m.in. przy ostrym zespole wieńcowym, czyli świeżym zawale, oraz przy dekompensowanej niewydolności serca. Przeciwwskazaniem są również inne poważne problemy zdrowotne, które mogłyby doprowadzić do zagrożenia życia podczas testu:
- bardzo wysokie, niekontrolowane nadciśnienie tętnicze (np. 200/110 mm Hg lub więcej)
- zapalenie mięśnia sercowego lub osierdzia
- zatorowość płucna
- ostre rozwarstwienie aorty
- ciężka arytmia serca.
Próba wysiłkowa na NFZ. Jak wygląda skierowanie i gdzie zrobić badanie?
Badanie możesz wykonać bezpłatnie w ramach NFZ, jeśli masz skierowanie. Zwykle zaczyna się od wizyty u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (POZ), który zbiera wywiad i ocenia objawy. Serwis pacjent.gov.pl wyjaśnia, że decyzja o skierowaniu zależy od wskazań medycznych, a nie od samej prośby pacjenta.
Skierowanie na EKG wysiłkowe możesz zrealizować w każdej placówce w Polsce, która ma umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia. Jeśli twój lekarz POZ bierze udział w programie opieki koordynowanej w dziedzinie kardiologii, proces ten może być jeszcze sprawniejszy. Na badanie zabierz aktualne skierowanie i dowód osobisty. Po otrzymaniu wyniku nie interpretuj go samodzielnie, tylko skonsultuj z lekarzem prowadzącym, który wyjaśni znaczenie parametrów i zaplanuje dalsze postępowanie.
8
Źródła:
