- Densytometria wykorzystuje niską dawkę promieniowania RTG do precyzyjnej oceny gęstości mineralnej kości kręgosłupa lub biodra
- Według International Society for Clinical Densitometry badaniu powinny poddać się wszystkie kobiety od 65. roku życia
- Przez co najmniej 24 godziny przed wizytą w gabinecie nie wolno przyjmować żadnych suplementów wapnia
- Wskaźnik T-score o wartości -2,5 lub niższy zazwyczaj wskazuje na występowanie u pacjenta osteoporozy
Densytometria (DXA, DEXA): na czym polega badanie gęstości kości?
Densytometria to badanie, które mierzy gęstość mineralną kości i pomaga ocenić ryzyko osteoporozy. Wykorzystuje promieniowanie RTG, ale w niewielkiej dawce, mniejszej niż w wielu standardowych badaniach rentgenowskich. Najczęściej ocenia się odcinek lędźwiowy kręgosłupa oraz szyjkę kości udowej, bo to miejsca szczególnie narażone na złamania.
Badanie jest bezbolesne i nieinwazyjne. Jak opisuje RadiologyInfo.org, w metodzie DXA (DEXA) aparat wykorzystuje dwie wiązki, co pozwala odróżnić kość od tkanek miękkich i wyliczyć wynik dla samej tkanki kostnej. W praktyce wygląda to jak wykonanie zdjęcia i zwykle trwa kilka minut.
Kto powinien zrobić densytometrię? Wskazania według ISCD
Densytometria nie jest badaniem dla każdego, ale w kilku sytuacjach jest szczególnie zalecana. Zgodnie z wytycznymi International Society for Clinical Densitometry (ISCD) duże znaczenie mają wiek i płeć, bo ryzyko spadku gęstości kości rośnie z wiekiem. Densytometrię warto rozważyć przede wszystkim w grupach poniżej:
- kobiety w wieku 65 lat i starsze
- mężczyźni, którzy ukończyli 70. rok życia
- kobiety po menopauzie poniżej 65. roku życia, jeśli mają dodatkowe czynniki ryzyka
- osoby z bardzo niską masą ciała
- dorośli, u których w przeszłości doszło do złamania kości po niewielkim urazie
Densytometrię rozważa się także u osób, które długotrwale przyjmują leki mogące osłabiać kości. Jeśli chorujesz na przewlekłe schorzenia związane z utratą masy kostnej, badanie bywa wykonywane wcześniej, żeby kontrolować zmiany w czasie. Wynik densytometrii jest też ważnym punktem wyjścia, gdy planuje się leczenie farmakologiczne osteoporozy.
Jak przygotować się do densytometrii? Najważniejsze zasady przed badaniem
Do densytometrii zwykle nie trzeba przygotowywać się w szczególny sposób. W dniu badania możesz jeść normalnie, nie musisz być na czczo. Jak podaje RadiologyInfo.org, przez co najmniej 24 godziny przed badaniem nie należy przyjmować suplementów wapnia, bo mogą zafałszować wynik.
Na badanie najlepiej przyjść w wygodnym ubraniu bez metalowych elementów. Zamki, paski, guziki czy haftki mogą przeszkadzać w wykonaniu pomiaru, dlatego personel może poprosić o założenie fartucha. Metal osłabia przechodzenie promieniowania RTG i może pogorszyć jakość obrazu.
Przed badaniem powiedz personelowi o swoim stanie zdrowia i o innych badaniach wykonanych w ostatnim czasie. Poinformuj lekarza lub technika, jeśli:
- jesteś w ciąży lub podejrzewasz, że możesz w niej być
- w ciągu ostatnich 10 do 14 dni miałeś podawany kontrast do tomografii komputerowej
- niedawno przechodziłeś badanie przewodu pokarmowego z użyciem barytu.
Wynik densytometrii: co oznacza T-score i Z-score?
Wynik densytometrii podaje się zwykle w dwóch wskaźnikach. Jak opisuje NIH Health, u osób starszych kluczowy jest T-score, czyli porównanie gęstości kości do wartości u zdrowej, młodej osoby. T-score -1 lub wyższy oznacza prawidłową gęstość, wynik od -1 do -2,5 wskazuje na osteopenię, a -2,5 lub mniej najczęściej sugeruje osteoporozę.
U osób przed 50. rokiem życia częściej interpretuje się Z-score. Ten wskaźnik porównuje wynik do osób w podobnym wieku i tej samej płci, a nie do młodych dorosłych. Z-score -2,0 lub mniej oznacza, że gęstość kości jest niższa, niż wynikałoby to z normy dla danego wieku, dlatego zwykle szuka się możliwej przyczyny medycznej, na przykład zaburzeń hormonalnych lub niedoborów żywieniowych.
Densytometria na NFZ i prywatnie: gdzie zrobić badanie i jakie są warunki refundacji?
W Polsce densytometrię można wykonać w ramach NFZ albo prywatnie. Jeśli badanie ma być refundowane, potrzebne jest skierowanie od lekarza specjalisty, na przykład ortopedy, reumatologa lub endokrynologa, i wykonanie badania w placówce z umową z NFZ. Jak podaje Gov.pl, placówki publiczne wymagają udokumentowanej potrzeby medycznej, a skierowanie od lekarza rodzinnego zwykle nie wystarcza.
Jeśli nie masz skierowania, a chcesz ocenić gęstość kości profilaktycznie, możesz wykonać densytometrię prywatnie w pracowni rentgenodiagnostyki. Wtedy badanie jest płatne i zwykle nie wymaga dodatkowych dokumentów. Wynik pomaga zaplanować dalsze działania, na przykład dietę, suplementację witaminą D3 lub leczenie ukierunkowane na zmniejszenie ryzyka złamań.
Osteoporoza - sprawdź, czy jesteś narażona GALERIA
11
Źródła:
