- W drugiej połowie października 2026 roku rusza ogólnopolski program bezpłatnych badań przesiewowych, który ma pomóc we wczesnym wykrywaniu raka płuca.
- Z nowej oferty skorzystają osoby w wieku od 50 do 74 lat, które mają historię palenia tytoniu lub nadal palą, dzięki finansowanej przez NFZ niskodawkowej tomografii komputerowej.
- Nowy program to realna szansa na zwiększenie skuteczności leczenia, gdyż rak płuca jest w Polsce najczęstszą przyczyną zgonów nowotworowych.
Walka z rakiem płuca: Przełomowy program już dostępny
W Polsce, według danych Krajowego Rejestru Nowotworów z 2022 roku, każdego roku diagnozuje się około 20,7 tysiąca nowych przypadków raka płuca. Z powodu tego nowotworu umiera rocznie około 26 tysięcy osób, co stanowi ponad jedną piątą wszystkich zgonów nowotworowych. Szacuje się, że do 2029 roku liczba zachorowań wzrośnie do około 32,5 tysiąca.
Główną przyczyną tak wysokiej śmiertelności jest zazwyczaj zbyt późne wykrycie choroby, a aż 85-90 procent zachorowań jest związanych z paleniem tytoniu. Aby odwrócić ten trend, Ministerstwo Zdrowia rozszerzyło listę programów profilaktycznych finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia o niskodawkową tomografię komputerową (NDTK) płuc.
To specjalistyczne, bezpieczne badanie rentgenowskie klatki piersiowej, które pozwala wykryć zmiany nowotworowe na bardzo wczesnym etapie. - Wczesne wykrycie zmian nowotworowych jest bardzo ważne, ponieważ znacznie zwiększa szanse na skuteczne leczenie. Po to właśnie resort zdrowia włączył niskodawkową tomografię komputerową do bezpłatnych programów profilaktycznych finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia - podkreśla lek. Michał Dzięgielewski z Centrali NFZ w Warszawie.
Pierwsze placówki medyczne, które będą realizować program, podpisały już umowy z Funduszem, a pierwsi pacjenci będą mogli zgłosić się na badania w drugiej połowie października 2026 roku.
Kto może skorzystać z bezpłatnych badań? Sprawdź kryteria
Program profilaktyki raka płuca skierowany jest do konkretnych grup ryzyka, dla których niskodawkowa tomografia komputerowa może przynieść największe korzyści.
Aby wziąć udział w badaniu, trzeba spełniać następujące warunki:
- Być w wieku 55-74 lata, mieć za sobą historię palenia tytoniu wynoszącą co najmniej tak zwane "20 paczkolat", a okres, w którym nie paliło się papierosów, nie może być dłuższy niż 15 lat.
Kryteria te obejmują zarówno osoby nadal palące, jak i byłych palaczy.
- Być w wieku 50-54 lata, z historią palenia tytoniu wynoszącą co najmniej "20 paczkolat", okresem abstynencji tytoniowej nie dłuższym niż 15 lat, a także z dodatkowymi czynnikami ryzyka.
Wskaźnik "paczkolat" to prosty sposób na określenie intensywności palenia. Oblicza się go, mnożąc liczbę wypalanych paczek papierosów dziennie przez lata palenia. Na przykład, jedna paczka (20 papierosów) dziennie przez 20 lat daje 20 paczkolat. Taki sam wynik osiąga osoba paląca dwie paczki dziennie przez 10 lat. Szczegółowe kryteria udziału w programie są opisane na stronie internetowej Narodowego Funduszu Zdrowia w zakładce "Dla Pacjenta" - "Profilaktyka na NFZ".
Gdzie i jak zgłosić się na bezpłatne badanie? Mapa dostępności programu
Nowy program jest całkowicie bezpłatny, a co najważniejsze, pacjent nie potrzebuje do niego skierowania. Wystarczy zgłosić się do placówki medycznej, która ma podpisany kontrakt z NFZ na realizację tych badań. Świadczenia w programie są nielimitowane, co oznacza, że Fundusz zapłaci za każde wykonane badanie spełniające kryteria.
Narodowy Fundusz Zdrowia ogłosił konkursy na realizatorów programu we wszystkich województwach i podpisał już pierwsze umowy. Dotyczy to między innymi województw świętokrzyskiego, małopolskiego i wielkopolskiego. Celem jest zapewnienie dostępu do badań w całej Polsce. - Każdy z realizatorów musi spełniać szereg warunków, w tym dysponować wykwalifikowaną kadrą medyczną i sprzętem, które są niezbędne do prawidłowego przeprowadzenia badania.
Warunki te zostały określone przez ekspertów, w tym przez konsultantkę krajową w dziedzinie radiologii i diagnostyki obrazowej, prof. Edytę Szurowską - wyjaśnia Paweł Florek, dyrektor Biura Komunikacji Społecznej i Promocji w Centrali NFZ. Fundusz dąży do zakontraktowania co najmniej 32 placówek, ale nie wyklucza, że będzie ich więcej.
W niektórych regionach, takich jak województwa dolnośląskie, opolskie i podlaskie, konieczne było ponowne ogłoszenie postępowań konkursowych. Oznacza to, że w tych województwach program ruszy prawdopodobnie w listopadzie 2026 roku. - Musimy powtórzyć całą procedurę i poczekać na nowe oferty - wskazuje Paweł Florek.
Aby znaleźć placówkę realizującą program profilaktyki raka płuca, warto skorzystać z wyszukiwarki NFZ "Gdzie się leczyć", która niebawem będzie zawierać aktualizowaną na bieżąco listę ośrodków w podziale na województwa.
Najczęstsze objawy raka płuc GALERIA
8
