- Badania nad receptorami TRPV1 ujawniają, dlaczego ostre jedzenie oszukuje układ nerwowy, wywołując katar po jedzeniu
- Kluczowa różnica między katarem smakowym a alergią pokarmową leży w objawach towarzyszących, takich jak swędzenie skóry czy pokrzywka
- Analizy z 2024 roku wskazują, że nieżyt nosa smakowy to problem, który może dotyczyć nawet kilku milionów Polaków
- Regularne spożywanie pikantnych potraw może prowadzić do desensytyzacji i z czasem osłabić uciążliwy katar po jedzeniu
Dlaczego po jedzeniu gorącej zupy leci ci z nosa? To nie musi być alergia
Cieknący nos tuż po zjedzeniu gorącej zupy lub pikantnego dania to dolegliwość, z którą boryka się zaskakująco wiele osób. Zjawisko to, znane jako nieżyt nosa smakowy (gustatory rhinitis), nie jest klasyczną alergią, lecz specyficzną reakcją organizmu. Na podstawie międzynarodowych danych, opublikowanych w „Worldwide Prevalence of Rhinitis” w 2024 roku, szacuje się, że problem z katarem po jedzeniu może w Polsce dotyczyć nawet 3-4 milionów osób.
Przyczyną nie jest reakcja układu odpornościowego, jak w przypadku alergii, ale podrażnienie zakończeń nerwowych w błonie śluzowej nosa. Impuls nerwowy jest wywoływany przez gorące potrawy lub składniki takie jak kapsaicyna, obecna w ostrych papryczkach. W rezultacie mózg otrzymuje sygnał do zwiększenia produkcji wydzieliny, co odczuwamy jako uciążliwy katar.
Katar smakowy a alergia pokarmowa. Jakie są kluczowe różnice w objawach?
Kluczem do rozróżnienia jest obserwacja objawów i czasu ich trwania. Nieżyt nosa smakowy objawia się głównie wodnistym katarem i ustępuje krótko po zakończeniu posiłku. W przeciwieństwie do niego, typowe objawy alergii pokarmowej wywołują szersze spektrum reakcji, takich jak swędzenie skóry, pokrzywka, nudności, a w ciężkich przypadkach nawet trudności w oddychaniu.
Jak podkreślają autorzy analizy „Capsaicin for Non-allergic Rhinitis” z 2024 roku, jeśli oprócz kataru pojawiają się inne niepokojące symptomy, jest to sygnał alarmowy, który warto skonsultować z lekarzem. To kluczowa różnica, pozwalająca odróżnić niegroźną dolegliwość od stanu wymagającego interwencji medycznej.
Jak ostre jedzenie oszukuje receptory w nosie i wywołuje katar?
Mechanizm tej reakcji opiera się na działaniu specjalnych receptorów TRPV1, które znajdują się w naszym nosie i reagują na bodźce termiczne oraz chemiczne. Kapsaicyna, czyli substancja odpowiedzialna za ostry smak, aktywuje te receptory w identyczny sposób, jak robi to wysoka temperatura. W efekcie nasz układ nerwowy otrzymuje fałszywy alarm, że błona śluzowa nosa jest narażona na poparzenie.
W odpowiedzi na ten sygnał, organizm uruchamia mechanizm obronny, gwałtownie zwiększając produkcję śluzu, aby schłodzić i ochronić tkanki. Co ciekawe, badania opublikowane przez ASCPT w 2025 roku sugerują, że kobiety i osoby młodsze mogą mieć większą wrażliwość tych receptorów. Tłumaczy to, dlaczego niektóre osoby reagują na pikantne dania znacznie intensywniej niż inne.
Co pomaga na katar po jedzeniu? Od desensytyzacji po leki na receptę
Choć nieżyt nosa smakowy nie jest groźny, bywa uciążliwy i wiele osób szuka sposobów na katar tego typu. Ciekawostką jest, że regularne jedzenie pikantnych potraw może prowadzić do zjawiska desensytyzacji, czyli „przyzwyczajenia” receptorów w nosie do kapsaicyny, co z czasem osłabia reakcję.
Dla osób, którym objawy mocno doskwierają, jednym z rozwiązań mogą być dostępne na receptę spraye do nosa z bromkiem ipratropium. Według badania opublikowanego w czasopiśmie medycznym „QJM” w 2024 roku, substancja ta pomaga blokować mechanizm odpowiedzialny za nadmierną produkcję wydzieliny, co może przynieść ulgę.
