- Nawet bardzo wolny bieg może w krótkiej perspektywie poprawiać nastrój i wspierać funkcje wykonawcze.
- W badaniu wystarczyło 10 minut lekkiego truchtu, by zaobserwować zmiany w aktywności kory przedczołowej oraz poprawę czasu reakcji.
- Wyniki sugerują, że korzyści dla nastroju i funkcji poznawczych mogą pojawiać się także przy niewielkim wysiłku.
Nie trzeba się forsować, żeby pobudzić mózg
Nie zawsze mamy energię na intensywny trening. Czasem tempo biegu jest tak wolne, że niemal stoimy w miejscu, a wysiłek zaczyna wydawać się bezcelowy. Nowe badania pokazują jednak, że nawet niewielka aktywność fizyczna, w tym bardzo wolny bieg, może przynosić zaskakujące korzyści dla mózgu.
Japońscy naukowcy jako pierwsi wykazali, że nawet spacerowe tempo biegu może wystarczyć, by poprawić nastrój i wspierać tzw. funkcje wykonawcze, czyli procesy poznawcze odpowiadające za planowanie, koncentrację i samokontrolę. Funkcje te są ściśle związane z korą przedczołową mózgu, obszarem kluczowym dla samopoczucia i zdolności umysłowych.
Wystarczyło 10 minut. Efekt był widoczny w testach
W eksperymencie, którego wyniki opublikowano w czasopiśmie „Imaging Neuroscience”, wzięło udział 24 zdrowych, młodych dorosłych z Uniwersytetu Tsukuba w Japonii. Zadanie było proste: każdy uczestnik spędził 10 minut na bieżni, poruszając się w bardzo wolnym tempie, wynoszącym zaledwie 3–6 km na godz. Dla porównania, drugiego dnia uczestnicy przez taki sam czas siedzieli w miejscu.
Podczas truchtu średnie tętno wynosiło od 104 do 107 uderzeń na minutę, co wskazywało na minimalny wysiłek. Mimo to efekty były wyraźne. Po biegu uczestnicy czuli się znacznie lepiej: zgłaszali większą czujność i odczuwali więcej przyjemności.
Co więcej, w porównaniu z dniem spędzonym w bezruchu poprawił się ich czas reakcji w testach oceniających uwagę i samokontrolę.
Zmiana pojawiła się w konkretnej części kory mózgowej
Aby sprawdzić, co dzieje się w mózgu podczas i po wysiłku, uczestnicy nosili podczas testów poznawczych specjalne zestawy słuchawkowe. Urządzenia mierzyły zmiany poziomu utlenowanej hemoglobiny, czyli krwi bogatej w tlen, na powierzchni mózgu. Choć ta metoda jest mniej precyzyjna niż rezonans magnetyczny (MRI), pozwala dobrze określić, które obszary mózgu są w danym momencie najbardziej aktywne.
Po biegu urządzenia zarejestrowały znacznie silniejszy sygnał krwi bogatej w tlen w dwóch obszarach lewej kory przedczołowej. To istotne odkrycie, ponieważ wcześniejsze badania tych samych naukowców pokazały, że również 10-minutowy bieg o umiarkowanej intensywności aktywuje ten obszar.
Nowy eksperyment sugeruje jednak, że do uzyskania korzyści poznawczych i neurologicznych nie trzeba wykonywać wymagających ćwiczeń. Badacze podkreślają, że wyniki mają charakter wstępny. Badanie nie porównuje biegania z chodzeniem ani nie ocenia długoterminowych efektów. Pokazuje natomiast, że bardzo wolne bieganie może pozytywnie wpływać na funkcje wykonawcze i nastrój w krótkiej perspektywie.
Nie tylko nogi pracują podczas biegu. Badacze wskazują na ruch głowy
Naukowcy rozważają kilka możliwych mechanizmów, które mogą odpowiadać za zaobserwowane zmiany. Jedna z teorii zakłada, że bieganie pobudza określone sieci neuronowe, które przekazują sygnały do kory przedczołowej. Druga, bardziej intrygująca hipoteza, dotyczy ruchu głowy.
Badania na gryzoniach sugerują, że rytmiczne ruchy głowy w górę i w dół mogą mechanicznie stymulować mózg. „To nowa i trudna hipoteza, a dokładny obwód neuronalny zaangażowany w pozytywny wpływ przyspieszenia ruchów głowy na nastrój nie został jeszcze zidentyfikowany i wymaga dalszych badań” – wyjaśniają autorzy badania.
W grupie młodych uczestników naukowcy zaobserwowali jednak, że przyspieszenie ruchów głowy wywołane bardzo wolnym biegiem było pozytywnie powiązane z odczuwaną przyjemnością z wysiłku fizycznego. Ten czynnik odpowiadał za około 17 proc. różnic w poprawie nastroju między poszczególnymi osobami.
Wcześniejsze badania nad ćwiczeniami o niskiej intensywności i ich wpływem na funkcje poznawcze często koncentrowały się na jeździe na rowerze, ponieważ pozwala ona łatwo kontrolować intensywność wysiłku. Rower nie wymusza jednak takiego ruchu głowy jak bieganie i właśnie to może stanowić istotną różnicę. Autorzy badania wysuwają hipotezę, że „odkrycie pozytywnego związku między przyspieszeniem ruchów głowy a poprawą nastroju może stanowić jeden z podstawowych mechanizmów”, dzięki którym bardzo wolne bieganie sprzyja zdrowiu psychicznemu.
Ewolucja i bieganie. Ta zależność może mieć znacznie starsze korzenie
Być może powolne bieganie odegrało w ewolucji człowieka większą rolę, niż mogłoby się wydawać. Ludzie ewoluowali tak, by pokonywać duże dystanse w pozycji wyprostowanej, na dwóch nogach. To jedna z naszych „supermocy”, która pozwalała przemieszczać się na sawannie i polować.
Badacze stawiają przy tym intrygującą hipotezę: „Ciekawe jest postawienie hipotezy, że wyprostowana, dwunożna postawa człowieka jest również ściśle powiązana z ewolucyjnym rozwojem płatów czołowych i wyższych funkcji poznawczych u Homo sapiens”.
Z tej perspektywy bieganie może być czymś więcej niż tylko formą ćwiczeń. „Bieganie można postrzegać nie tylko jako kolejną formę ćwiczeń, ale jako biologicznie podstawową formę ruchu człowieka, mającą szczególne znaczenie dla funkcjonowania mózgu” – konkludują naukowcy. Można więc spojrzeć na bieganie również z innej strony: kiedy nogi zaczynają się poruszać, nawet w bardzo wolnym tempie, ruch może angażować także mózg.
Źródło: https://direct.mit.edu/imag/article/doi/10.1162/IMAG.a.1297/137350/Slow-running-benefits-Boosts-in-mood-and
