Czy zwykła szczepionka przeciw półpaścowi może stać się przełomem w walce z demencją? Najnowsze badania opublikowane w „The Lancet Neurology” rzucają nowe światło na związek między szczepieniami a ryzykiem choroby Alzheimera u seniorów. Efekt ochronny, widoczny zwłaszcza u kobiet, zaskoczył nawet naukowców. Co jeszcze kryje ten medyczny przełom i jak szczepionka Zostavax może zmienić życie starszych osób?
Szczepionka przeciw półpaścowi a demencja: przełomowe wyniki kanadyjskich badań
Demencja, której liczba przypadków na świecie może sięgnąć 139 milionów do 2050 roku, pozostaje jednym z największych wyzwań zdrowia publicznego. Zespół naukowców z Kanady, kierowany przez Michaela Pomirchy’ego, opublikował na łamach „The Lancet Neurology” wyniki badania, w którym przeanalizowano wpływ szczepionki przeciw półpaścowi (herpes zoster, marka Zostavax) na ryzyko rozwoju demencji u osób starszych. Badanie objęło blisko 230 tysięcy mieszkańców Ontario, urodzonych w latach 1930–1960, korzystających z publicznej opieki zdrowotnej. Wykorzystując zmianę polityki szczepień w Kanadzie od 2017 roku, badacze zestawili dwie grupy – osoby uprawnione do darmowej szczepionki i te, które tego przywileju nie miały.
Opóźnienie rozwoju demencji dzięki szczepionce
Analiza wykazała, że w ciągu 5,5 roku od wprowadzenia programu szczepień, wśród osób, które skorzystały z darmowej szczepionki przeciw półpaścowi, odnotowano istotnie mniej nowych przypadków demencji. Najsilniejszy efekt ochronny zauważono u kobiet – ryzyko otępienia spadło o 2 punkty procentowe, a badane osoby żyły dłużej bez objawów demencji. Efekt ten był statystycznie istotny u kobiet (p = 0,029), natomiast u mężczyzn nie osiągnięto takiej zależności (p = 0,52). Naukowcy podkreślili, że wyraźne zmniejszenie liczby diagnoz dotyczyło głównie grupy urodzonej w latach 1945–1946, uprawnionej do szczepienia w ramach publicznego programu Ontario.
Naturalny eksperyment i znaczenie mikroorganizmów w rozwoju otępienia
Autorzy badania zastosowali tzw. naturalny eksperyment – analizując skutki wprowadzenia szczepień w zależności od daty urodzenia, co pozwoliło zminimalizować wpływ innych czynników, takich jak styl życia czy dostęp do opieki zdrowotnej. W przeciwieństwie do wcześniejszych badań obserwacyjnych ten model badawczy dostarcza silniejszych dowodów na możliwy związek przyczynowy. W tle tych analiz stoi coraz mocniejsza hipoteza, według której niektóre wirusy, zwłaszcza z grupy herpes (w tym varicella-zoster), mogą odgrywać kluczową rolę w rozwoju choroby Alzheimera. Te patogeny są zdolne pobudzać powstawanie w mózgu białek β-amyloid i tau – uznawanych za główne markery choroby.
Wnioski dla profilaktyki demencji u osób starszych
Wyniki badania z Kanady sugerują, że szczepionka przeciw półpaścowi może stać się jednym z narzędzi opóźniających rozwój demencji, zwłaszcza u kobiet. Autorzy publikacji – Michael Pomirchy i współpracownicy – podkreślają, że choć uzyskane rezultaty nie przesądzają o bezpośredniej przyczynie, to mogą mieć znaczenie dla przyszłych strategii profilaktyki w starzejącym się społeczeństwie. Niezbędne będą dalsze badania nad mechanizmami działania oraz potencjałem szczepień w prewencji otępienia. Jednocześnie eksperci przypominają, że styl życia, aktywność fizyczna i kontrola chorób przewlekłych nadal pozostają kluczowymi elementami ochrony funkcji poznawczych.
Polecany artykuł:
