Nowy agonista GLP-3 może wyznaczyć kolejny etap leczenia cukrzycy. Wyniki badania są obiecujące
Przez ostatnie lata leki inkretynowe zrewolucjonizowały podejście do leczenia otyłości i cukrzycy typu 2. Terapie wykorzystujące mechanizm GLP-1 pozwoliły milionom pacjentów skuteczniej kontrolować poziom glukozy i jednocześnie redukować masę ciała. Teraz uwagę badaczy przyciąga nowa generacja preparatów, która może jeszcze mocniej wpływać na metabolizm.
Jednym z najbardziej obiecujących kandydatów jest retatrutyd. Wyniki badania fazy III TRANSCEND-T2D-1, opublikowane na łamach „The Lancet”, pokazują, że lek znacząco poprawiał kontrolę glikemii i sprzyjał utracie masy ciała u osób z cukrzycą typu 2.
Cukrzyca typu 2 pozostaje globalnym wyzwaniem
Cukrzyca należy dziś do najszybciej narastających problemów zdrowotnych na świecie. Szacuje się, że choruje na nią ponad 589 mln dorosłych, a ponad 90 proc. przypadków stanowi cukrzyca typu 2.
Choroba rozwija się wówczas, gdy organizm stopniowo traci wrażliwość na insulinę, a trzustka nie jest już w stanie produkować jej w ilości wystarczającej do utrzymania prawidłowego poziomu glukozy. Długotrwale podwyższony cukier we krwi prowadzi do uszkodzeń naczyń krwionośnych i zwiększa ryzyko groźnych powikłań, w tym chorób sercowo-naczyniowych.
Współczesne wytyczne wskazują, że osiągnięcie poziomu HbA1c poniżej 6,5 proc. oraz redukcja masy ciała o co najmniej 10 proc. mogą znacząco poprawić rokowanie pacjentów. W praktyce osiągnięcie obu tych celów jednocześnie bywa jednak trudne.
Czym różni się retatrutyd od leków GLP-1?
Retatrutyd reprezentuje nową klasę leków określanych jako agoniści GLP-3, gdyż jednocześnie aktywuje trzy różne receptory: GLP-1, GIP oraz glukagonu.
Mechanizm ten ma kluczowe znaczenie dla działania preparatu. GLP-1 pomaga regulować poziom cukru we krwi, spowalnia opróżnianie żołądka i zmniejsza apetyt. GIP wspiera wydzielanie insuliny i poprawia wykorzystanie glukozy przez tkanki. Z kolei aktywacja receptora glukagonu może zwiększać wydatkowanie energii i wspomagać metabolizm tłuszczów.
Połączenie tych trzech mechanizmów w jednym preparacie ma pozwalać na jednoczesne oddziaływanie na najważniejsze zaburzenia metaboliczne występujące u pacjentów z cukrzycą typu 2.
Ponad 500 uczestników i 40 tygodni obserwacji
Badanie TRANSCEND-T2D-1 przeprowadzono w 48 ośrodkach zlokalizowanych w Stanach Zjednoczonych, Meksyku i Indiach. Wzięło w nim udział 537 dorosłych pacjentów, u których sama dieta i aktywność fizyczna nie pozwalały na odpowiednią kontrolę cukrzycy typu 2.
Uczestników losowo przydzielono do grup otrzymujących raz w tygodniu zastrzyki retatrutydu w dawkach 4 mg, 9 mg lub 12 mg albo placebo. Badanie miało charakter randomizowany, podwójnie zaślepiony i kontrolowany placebo, a jego głównym celem była ocena wpływu terapii na poziom glukozy oraz masę ciała.
Wyniki dotyczące poziomu cukru zwracają uwagę
Analiza danych wykazała znaczącą poprawę kontroli glikemii. Niemal dziewięciu na dziesięciu uczestników leczonych retatrutydem osiągnęło poziom HbA1c poniżej 7 proc.
Jeszcze bardziej imponujące okazały się wyniki części pacjentów. U około 40 proc. osób stężenie HbA1c spadło poniżej 5,7 proc., czyli do wartości uznawanych za prawidłowe.
Badacze odnotowali również wyraźne obniżenie stężenia glukozy na czczo, co dodatkowo potwierdza korzystny wpływ terapii na gospodarkę węglowodanową.
Utrata masy ciała przekroczyła 15 proc.
Retatrutyd okazał się skuteczny nie tylko w kontroli cukrzycy. Uczestnicy badania tracili średnio od 11,5 proc. do 15,3 proc. masy ciała, podczas gdy w grupie placebo redukcja wyniosła jedynie 2,6 proc.
Największy efekt zaobserwowano w grupie otrzymującej najwyższą dawkę preparatu. Pacjenci przyjmujący 12 mg retatrutydu schudli średnio 15,3 proc. wyjściowej masy ciała.
Co istotne, pod koniec 40-tygodniowego okresu obserwacji proces redukcji wagi nadal trwał. U części uczestników odnotowano także zmniejszenie obwodu talii, co może świadczyć o ograniczeniu ilości tłuszczu trzewnego gromadzącego się wokół narządów wewnętrznych.
Poprawiły się również inne parametry zdrowotne
Korzyści wynikające z terapii nie ograniczały się do kontroli glikemii i redukcji masy ciała. Naukowcy zaobserwowali także poprawę profilu lipidowego oraz obniżenie ciśnienia tętniczego.
Łącznie około 64 proc. uczestników osiągnęło złożony cel terapeutyczny obejmujący jednocześnie poziom HbA1c nieprzekraczający 6,5 proc. oraz utratę co najmniej 10 proc. masy ciała.
Jak wyglądało bezpieczeństwo terapii?
W trakcie badania nie odnotowano przypadków ciężkiej hipoglikemii. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane dotyczyły przewodu pokarmowego i obejmowały nudności, biegunkę oraz wymioty.
Większość skutków ubocznych miała łagodne lub umiarkowane nasilenie, co jest zgodne z profilem bezpieczeństwa obserwowanym również w przypadku innych leków działających na układ inkretynowy.
Czy retatrutyd może zmienić standard leczenia?
Autorzy badania podkreślają, że nowa terapia jednocześnie odpowiada na dwa najważniejsze problemy związane z cukrzycą typu 2 - nadmierną masę ciała i zaburzenia kontroli glikemii.
Uzyskane wyniki sugerują, że retatrutyd może w przyszłości stać się jedną z kluczowych opcji terapeutycznych we wczesnych stadiach choroby. Naukowcy zaznaczają jednak, że potrzebne są dalsze badania oceniające długoterminowe bezpieczeństwo leczenia, jego skuteczność oraz efekty stosowania w bardziej zróżnicowanych grupach pacjentów.
Źródło: Harpreet S Bajaj et al, Efficacy and safety of retatrutide, a GIP, GLP-1, and glucagon receptor agonist, in people with type 2 diabetes and inadequate glycaemic control with diet and exercise (TRANSCEND-T2D-1): a double-blind, randomised, phase 3 trial, The Lancet (2026). DOI: 10.1016/s0140-6736(26)00967-0
