Naukowcy przyjrzeli się temu, jak słodziki mogą wiązać się z pracą mózgu
Popularne zamienniki cukru od lat są reklamowane jako alternatywa dla zwykłego cukru. Badanie opublikowane w czasopiśmie „Neurology", wydawanym przez Amerykańską Akademię Neurologii, sugeruje jednak, że ich wysokie spożycie może wiązać się z szybszym pogarszaniem pamięci i innych funkcji poznawczych.
Badacze od razu zastrzegają, że wyniki nie dowodzą, iż słodziki wywołują takie zmiany. Pokazują jedynie zależność między większym spożyciem a szybszym spadkiem sprawności poznawczej.
Zbadano siedem popularnych substancji słodzących
Analiza objęła aspartam, sacharynę, acesulfam K, erytrytol, ksylitol, sorbitol i tagatozę. To substancje często dodawane do wód smakowych, napojów bezalkoholowych, napojów energetycznych, jogurtów i deserów reklamowanych jako niskokaloryczne. Wiele z nich można też kupić jako słodziki do kawy, herbaty, gotowania i pieczenia.
„Słodziki o niskiej lub zerowej zawartości kalorii są często uznawane za zdrową alternatywę dla cukru, jednak nasze odkrycia sugerują, że niektóre słodziki mogą z czasem negatywnie wpływać na zdrowie mózgu" powiedziała autorka badania dr n. med. Claudia Kimie Suemoto z Uniwersytetu w São Paulo w Brazylii.
Uczestników obserwowano przez osiem lat
Badanie objęło 12 772 dorosłych mieszkańców Brazylii. Średni wiek uczestników wynosił 52 lata. Obserwacja trwała około ośmiu lat.
Na początku badania wszyscy wypełnili szczegółowe kwestionariusze dotyczące tego, co jedli i pili w ciągu ostatniego roku. Na tej podstawie naukowcy podzielili uczestników na trzy grupy według spożycia substancji słodzących.
Grupa z najniższym spożyciem przyjmowała średnio 20 mg/dzień. W grupie z najwyższym spożyciem było to średnio 191 mg/dzień. W przypadku aspartamu taka ilość odpowiadała mniej więcej zawartości jednej puszki napoju dietetycznego.
Spośród wszystkich badanych substancji najwięcej spożywano sorbitolu. Średnio było to 64 mg/dzień.
Sprawdzano pamięć, szybkość myślenia i dobór słów
Testy poznawcze przeprowadzono na początku badania, w jego połowie i na końcu. Naukowcy oceniali płynność słowną, pamięć roboczą, przypominanie słów oraz szybkość przetwarzania informacji.
Płynność słowna pokazuje, jak szybko człowiek potrafi znaleźć odpowiednie słowa. Pamięć robocza odpowiada za krótkotrwałe przechowywanie i wykorzystywanie informacji. Szybkość przetwarzania określa tempo rozumienia i reagowania na nowe informacje.
Im więcej słodzików, tym gorsza pamięć
Po uwzględnieniu wieku, płci, nadciśnienia, chorób układu krążenia i innych czynników różnice między grupami pozostały wyraźne.
Osoby spożywające najwięcej słodzików miały o 62% szybszy spadek ogólnej sprawności poznawczej i pamięci niż osoby spożywające ich najmniej. Badacze oszacowali, że odpowiadało to około 1,6 dodatkowego roku starzenia funkcji poznawczych.
W grupie o średnim spożyciu spadek był o 35% szybszy. Było to porównywalne z około 1,3 roku starzenia się.
Najsilniejszy związek dotyczył osób przed 60. rokiem życia
Wśród uczestników poniżej 60. roku życia osoby spożywające najwięcej słodzików osiągały gorsze wyniki dotyczące płynności słownej i ogólnej sprawności poznawczej niż osoby spożywające ich najmniej.
Takiej zależności nie stwierdzono u osób powyżej 60. roku życia.
Silniejszy związek pojawił się także u osób z cukrzycą. Autorzy zwracają uwagę, że ta grupa częściej sięga po zamienniki cukru, ponieważ zwykle ogranicza produkty szybko podnoszące poziom glukozy we krwi.
Sześć słodzików powiązano z pogorszeniem pamięci
Kiedy naukowcy przeanalizowali każdą substancję osobno, okazało się, że sześć z nich wiązało się z szybszym pogorszeniem ogólnej sprawności poznawczej. Najbardziej dotyczyło to pamięci.
Były to aspartam, sacharyna, acesulfam K, erytrytol, sorbitol i ksylitol.
Jedynie tagatozy nie powiązano ze spadkiem funkcji poznawczych.
Autorzy wskazują na ograniczenia badania
Naukowcy podkreślają, że analiza nie obejmowała wszystkich sztucznych słodzików stosowanych obecnie w żywności i napojach. Oznacza to, że wyników nie można odnosić do wszystkich dostępnych zamienników cukru.
Kolejnym ograniczeniem jest sposób zbierania danych żywieniowych. Informacje pochodziły z deklaracji samych uczestników, którzy mogli nie pamiętać dokładnie spożywanych produktów lub błędnie oszacować ich ilość. Najważniejsze jest jednak to, że badanie miało charakter obserwacyjny. Wykazało ono związek między większym spożyciem substancji słodzących a szybszym pogorszeniem funkcji poznawczych, ale nie pozwala stwierdzić, że to właśnie słodziki były przyczyną tych zmian.
Źródło: American Academy of Neurology. "Popular sugar substitutes linked to faster brain aging." ScienceDaily. ScienceDaily, 18 July 2026
