- Polscy naukowcy ogłosili, że wirusowe zapalenie wątroby typu C, nazywane WZW C, jest dziś chorobą w pełni uleczalną dla zdecydowanej większości pacjentów.
- Najnowsze badania potwierdzają, że nowoczesne terapie są niezwykle skuteczne, nawet u osób z zaawansowaną marskością wątroby czy licznymi chorobami współistniejącymi.
- Kluczowym wyzwaniem w walce z WZW C pozostaje wczesne wykrycie zakażenia, ponieważ wielu Polaków nie wie, że jest nosicielami wirusa.
Przełom w leczeniu WZW C. Kto może zostać wyleczony?
Polskie badania przynoszą ogromną nadzieję dla wszystkich zmagających się z wirusowym zapaleniem wątroby typu C (WZW C). Okazuje się, że ponad 95 procent pacjentów trwale pozbywa się wirusa, nawet jeśli borykają się z zaawansowaną marskością wątroby, licznymi chorobami współistniejącymi, a nawet przeszli przeszczep tego narządu.
To rewolucyjne odkrycie, płynące z ogólnopolskiego projektu badawczego EpiTer-2, całkowicie zmienia perspektywę leczenia tej choroby. Jeszcze niedawno wirus HCV, odpowiedzialny za WZW C, był postrachem i często prowadził do nieodwracalnych uszkodzeń wątroby, w tym raka. Dziś, dzięki nowoczesnym lekom, walka z nim stała się znacznie prostsza i skuteczniejsza.
Niestety, mimo tak obiecujących wyników, nadal istnieje jeden poważny problem: zdecydowana większość osób zakażonych w Polsce nie wie o swojej chorobie. To właśnie wczesne wykrycie zakażenia jest kluczem do pełnego wyleczenia i uniknięcia poważnych konsekwencji. Projekt EpiTer-2 to jeden z największych na świecie programów, który w codziennej praktyce klinicznej analizuje skuteczność walki z wirusem zapalenia wątroby typu C.
Jest on prowadzony nieprzerwanie od 2015 roku przy wsparciu Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych. W badaniach bierze udział 22 ośrodki z całej Polski, a tysiące pacjentów dostarczyły cenne dane, które posłużyły do blisko 50 publikacji naukowych.
Naukowcy skupili się na analizie wyników leczenia nowoczesnymi doustnymi lekami działającymi bezpośrednio na wirusa HCV, oznaczanymi skrótem DAA. "Wyniki projektu EpiTer-2 jednoznacznie pokazują, że terapie DAA charakteryzują się bardzo wysoką skutecznością i korzystnym profilem bezpieczeństwa, również w grupach pacjentów, które jeszcze niedawno uznawano za szczególnie wymagające" - podkreślił dr Michał Brzdęk z Collegium Medicum Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach (CM UJK) i Kliniki Gastroenterologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, pierwszy autor kilku najnowszych analiz wykonanych w ramach projektu.
Wskazał, że chodzi między innymi o:
- osoby w podeszłym wieku,
- pacjentów z cukrzycą,
- zaburzeniami psychicznymi,
- padaczką,
- niewydolnością nerek,
- chorobą nowotworową,
- zakażeniem HIV,
- zaawansowaną marskością i żylakami przełyku,
- osoby po przeszczepieniu narządów.
"W większości tych przypadków odsetek trwałej eliminacji wirusa przekracza 95 procent, co potwierdza, że czynniki dawniej ograniczające możliwości leczenia nie stanowią już istotnej bariery w osiągnięciu sukcesu terapeutycznego" - dodał naukowiec.
Wyjaśnił, że trwała eliminacja wirusa oznacza, iż po zakończeniu leczenia we krwi pacjenta nie wykrywa się materiału genetycznego HCV, co jest uznawane za całkowite wyleczenie zakażenia. Dr Brzdęk zaznaczył, że pacjenci z marskością, nawet po skutecznym leczeniu, wciąż wymagają regularnych badań, w tym monitorowania pod kątem raka wątrobowokomórkowego.
Rewolucja w terapii: od miesięcy walki do tygodni leczenia
"W epoce terapii DAA określenie »pacjent trudny do wyleczenia« w dużej mierze straciło dawne znaczenie. Podeszły wiek, choroby współistniejące czy nawet zaawansowana choroba wątroby nie powinny być powodem odkładania leczenia. Im wcześniej wyeliminujemy wirusa, tym większa jest szansa na zahamowanie dalszego uszkodzenia wątroby i uniknięcie groźnych powikłań" - podkreślił dr Brzdęk.
Jeszcze kilkanaście lat temu leczenie przewlekłego zakażenia wirusem HCV było długie, uciążliwe i często nieskuteczne. Terapia oparta na interferonowych zastrzykach trwała wiele miesięcy, wywoływała liczne działania niepożądane i nie zawsze przynosiła pożądany efekt, który zależał między innymi od genotypu wirusa i indywidualnych cech pacjenta. Wielu chorych nie mogło jej rozpocząć albo nie uzyskiwało trwałej odpowiedzi.
Sytuację całkowicie zmieniło wprowadzenie doustnych leków DAA. "Obecnie terapia WZW C trwa tylko 8 lub 12 tygodni, polega na zażywaniu jednej lub trzech tabletek dziennie i jest bardzo dobrze tolerowana przez pacjentów. Przez ponad 10 lat stosowania terapii DAA żaden z moich pacjentów nie przerwał leczenia z powodu działań niepożądanych.
Po latach leczenia interferonem było nam trudno uwierzyć, że terapia WZW C może być lekka, łatwa i przyjemna. I tak wysoce skuteczna" - wskazała prof. Dorota Zarębska-Michaluk, kierowniczka Zakładu Chorób Zakaźnych i Alergologii CM UJK.
Jak dochodzi do zakażenia wirusem HCV?
Wirusowe zapalenie wątroby typu C jest wywoływane przez wirusa HCV, a jego główną drogą przenoszenia jest kontakt z zakażoną krwią.
Do zakażenia może dojść między innymi:
- podczas zabiegów wykonywanych przy użyciu niewłaściwie wysterylizowanego sprzętu,
- korzystania ze wspólnych igieł i strzykawek,
- wykonywania tatuaży lub zabiegów kosmetycznych w warunkach niespełniających zasad bezpieczeństwa.
Rzadziej wirus przenosi się przez kontakty seksualne lub z matki na dziecko.
Warto podkreślić, że HCV nie można się zakazić podczas codziennych kontaktów, takich jak podawanie ręki, przytulanie, wspólne spożywanie posiłków czy używanie tych samych naczyń.
Cichy wróg: dlaczego wczesna diagnoza jest tak ważna?
Zakażenie wirusem HCV często przebiega bezobjawowo przez wiele lat. To sprawia, że wiele osób nie jest świadomych swojej choroby i zgłasza się do lekarza dopiero wtedy, gdy uszkodzenia wątroby są już zaawansowane, prowadząc do marskości lub rozwoju raka wątrobowokomórkowego. Mimo dostępności nowoczesnego leczenia, WZW C nadal stanowi w Polsce istotny problem zdrowia publicznego.
Szacuje się, że około 130-150 tysięcy osób żyje z aktywnym, przewlekłym zakażeniem, a znaczna część z nich nie została jeszcze zdiagnozowana i nie jest objęta opieką medyczną.
Dlatego, w ocenie ekspertów, kluczowe jest dotarcie do tych, którzy nie wiedzą o zakażeniu. "Jak wykazało badanie EpiTer-2, zakażenia HCV występują aktualnie najczęściej wśród osób w wieku 30-50 lat, a więc takich, które powinny jeszcze mieć dużo do zaoferowania w swoim życiu rodzinie, społeczeństwu i państwu.
Tymczasem blisko jedna czwarta z nich w chwili rozpoznania zakażenia ma już marskość lub nawet raka wątroby i perspektywę pogorszenia jakości życia i jego skrócenia" - zaznaczył koordynator projektu EpiTer-2 prof. Robert Flisiak z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. Wyjaśnił, że choć skuteczna terapia zazwyczaj zatrzymuje rozwój choroby, nie zawsze jest w stanie cofnąć już powstałe zmiany.
Z tego powodu wczesne rozpoznanie zakażenia i jak najszybsze rozpoczęcie leczenia są absolutnie kluczowe.
Jeden test ratuje życie. Gdzie można się zbadać?
Od nieco ponad roku w Polsce istnieje możliwość wykonania masowych testów w kierunku zakażeń HCV w ramach programu "Moje zdrowie". Zdaniem prof. Flisiaka powinno z niego skorzystać jak najwięcej osób. Eksperci podsumowali, że WZW typu C jest dziś jedną z nielicznych przewlekłych chorób zakaźnych, które można całkowicie wyleczyć.
Chcieliby, aby Światowy Dzień Wirusowego Zapalenia Wątroby, obchodzony 28 lipca, przypomniał o prostym, lecz kluczowym działaniu: wykonaniu badania diagnostycznego. Ich zdaniem jeden test może otworzyć drogę do krótkiego i skutecznego leczenia, a tym samym zapobiec marskości, rakowi wątroby i przedwczesnej śmierci.
