- Spirometria mierzy objętość i prędkość wydychanego powietrza w celu zdiagnozowania astmy lub chorób płuc
- Według American Thoracic Society należy unikać palenia tytoniu na co najmniej godzinę przed badaniem
- NCBI Bookshelf wskazuje, że przeciwwskazaniem do testu są niedawne zawały serca oraz operacje jamy brzusznej
- Bezpłatne badanie można wykonać w ramach NFZ po uzyskaniu skierowania od lekarza rodzinnego w POZ
Spirometria: co to za badanie i po co się je robi
Spirometria to bezbolesne, nieinwazyjne badanie, które ocenia pracę płuc. Sprawdza, ile powietrza jesteś w stanie wydmuchać i jak szybko powietrze wypływa z dróg oddechowych podczas mocnego wydechu. Najczęściej wykonuje się ją wtedy, gdy pojawia się podejrzenie astmy lub przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP).
Spirometria pomaga nie tylko rozpoznać chorobę, ale też ocenić, czy leczenie przynosi efekt. Na podstawie wyniku można sprawdzić, czy leki działają i czy parametry oddechowe nie pogarszają się w czasie. To jedno z podstawowych badań, gdy trzeba obiektywnie ocenić problemy z oddychaniem.
Jak przygotować się do spirometrii
Przygotowanie do spirometrii ma znaczenie, bo wpływa na wiarygodność wyniku. Załóż luźny strój, który nie uciska klatki piersiowej ani brzucha, żeby łatwiej było wykonać głębokie wdechy i mocne wydechy. American Thoracic Society podaje kilka zasad, o których warto pamiętać przed testem:
- nie pal tytoniu co najmniej godzinę przed badaniem
- nie pij alkoholu minimum osiem godzin przed wizytą
- unikaj intensywnego wysiłku fizycznego przez 30 minut przed testem
- nie jedz obfitego posiłku w ciągu dwóch godzin przed badaniem
Znaczenie ma też przyjmowanie leków na drogi oddechowe. Zapytaj lekarza, czy w dniu badania trzeba je odstawić, bo część preparatów może zmienić wynik. Jeśli cokolwiek jest niejasne, poproś personel o doprecyzowanie zasad jeszcze przed rozpoczęciem badania.
Jak wygląda badanie spirometryczne
Podczas spirometrii siedzisz na krześle, a personel zakłada na nos miękki klips. Dzięki temu powietrze nie ucieka przez nos i oddychasz tylko ustami. MedlinePlus podkreśla, że ważne jest szczelne objęcie ustnika wargami, żeby powietrze nie uciekało bokiem.
Potem bierzesz bardzo głęboki wdech i od razu wydmuchujesz powietrze do ustnika tak mocno, jak potrafisz. Spirometr mierzy objętość wydychanego powietrza oraz tempo wydechu. Czasem podaje się lek wziewny rozszerzający oskrzela i powtarza pomiar, żeby ocenić reakcję dróg oddechowych.
Przeciwwskazania do spirometrii i możliwe skutki uboczne
Spirometria jest bezpieczna, ale wymaga bardzo mocnego wydechu, więc nie zawsze jest wskazana. NCBI Bookshelf wymienia m.in. niedawno przebyty zawał serca, tętniaka aorty oraz odwarstwienie siatkówki jako sytuacje, w których badania nie wykonuje się. Przeciwwskazaniem mogą być też niedawne operacje jamy brzusznej, klatki piersiowej, oczu lub uszu, ponieważ taki wysiłek zwiększa ciśnienie podczas wydechu.
W trakcie badania mogą pojawić się przejściowe dolegliwości. Najczęściej są to zawroty głowy, chwilowe zmęczenie albo napadowy kaszel po podrażnieniu dróg oddechowych. U osób z demencją i u małych dzieci problemem bywa samo wykonanie poleceń, co może utrudnić uzyskanie prawidłowego wyniku.
Skierowanie na spirometrię na NFZ: jak to działa
Spirometrię możesz wykonać bezpłatnie w ramach NFZ, jeśli masz skierowanie. Narodowy Fundusz Zdrowia wskazuje, że badanie jest w wykazie świadczeń lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) i może być realizowane w ramach opieki koordynowanej. W praktyce skierowanie może wystawić lekarz rodzinny, jeśli widzi do tego wskazania.
Żeby skorzystać z badania, musisz mieć złożoną deklarację wyboru lekarza w przychodni. Status deklaracji sprawdzisz w Internetowym Koncie Pacjenta. Lekarz może skierować cię na spirometrię standardową albo na badanie z próbą rozkurczową, gdy podejrzewa astmę.
Wynik spirometrii: co oznaczają FEV1 i FVC
Po badaniu dostaniesz wydruk z parametrami, m.in. FVC i FEV1. PubMed Central wyjaśnia, że FVC to całkowita objętość powietrza wydmuchana podczas wydechu, a FEV1 pokazuje, ile powietrza wydmuchałeś w pierwszej sekundzie. Lekarz bierze pod uwagę także stosunek FEV1 do FVC, aby ocenić, czy drogi oddechowe nie są zwężone.
Samodzielna interpretacja wyniku bywa myląca, bo normy zależą m.in. od wieku, wzrostu i płci. Wydruk najlepiej omówić z lekarzem, który zestawi parametry z objawami i historią zdrowia. Dopiero taka ocena pozwala stwierdzić, czy wynik jest prawidłowy, czy wymaga dalszych decyzji dotyczących leczenia.
7
Źródła:
