Fosfor – właściwości. Jakie funkcje w organizmie pełni fosfor?

Autor: Monika Majewska

Fosfor to pierwiastek mineralny, który razem z wapniem i witaminą D odpowiada za zdrowe i mocne kości. Ponadto jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego. Jakie jeszcze funkcje w organizmie pełni fosfor? Jakie produkty są bogate w ten pierwiastek? Jakie są normy spożycia dla fosforu?

Fosfor to pierwiastek mineralny niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Przede wszystkim odpowiada on za zdrowe i mocne kości oraz zęby, jednak pełni także wiele innych ważnych funkcji w organizmie.

Fosfor - rola  w organizmie

Fosfor w największych ilościach (około 85 proc.) znajduje się w kościach i zębach, w związku z tym (razem z wapniem) bierze udział w ich mineralizacji, a tym samym odpowiada za to, aby były zdrowe i mocne. Reszta tego składnika występuje w tkankach miękkich i błonach komórkowych, w budowie których również jest niezbędna jego obecność. Poza tym fosfor można znaleźć w kwasach nukleinowych (DNA, RNA), tworzących kod genetyczny, w związku z tym jest ważnym nośnikiem informacji genetycznych. Pierwiastek ten uczestniczy także w przewodzeniu bodźców nerwowych, bierze udział w przemianach energetycznych i pomaga w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie.

Fosfor - skutki i objawy niedoboru

Fosfor powszechnie występuje w żywności, dlatego na ogół nie dochodzi do jego niedoboru w organizmie. Do deficytu tego pierwiastka może dojść u osób niedożywionych, z zaburzeniami wchłaniania, alkoholików, osób żywionych pozajelitowo i przy długotrwałym leczeniu nadkwaśności wodorotlenkiem glinu, tworzącym z fosforem związki niewchłaniające się w przewodzie pokarmowym. Wówczas dochodzi do osłabienia mięśni i kości, a nawet do osteomalacji, czyli rozmiękania kości (inaczej krzywica dorosłych). Poza tym organizm staje się mniej odporny na zachorowania.

SPRAWDŹ >> Badanie biochemiczne krwi: fosfor (P) - normy

Objawami niedoboru fosforu są osłabienie, bóle mięśni, bóle kości, wymioty, zaburzenia oddychania i zaburzenia ze strony układu nerwowego, np. porażenia, parestezje, zaburzenia świadomości, dezorientacja, nudności, drgawki.

Warto wiedzieć, że przyswajalność fosforu jest znacznie mniejsza z produktów zbożowych czy warzyw strączkowych. Aby zwiększyć wchłanianie fosforu z tych produktów, należy zastosować ich odpowiednią obróbkę, np. namoczyć nasiona roślin strączkowych w wodzie przed gotowaniem czy wykonać fermentację ciasta przy produkcji pieczywa.

Ważne

Ważne

Fosfor – dawkowanie. Zalecane dzienne spożycie fosforu

  • niemowlęta - 150 mg
  • dzieci od 5. miesiąca życia do 1. roku życia - 300 mg
  • dzieci: od 1. do 3. roku życia - 460 mg; od 4. do 6. roku życia - 500 mg; od 6. do 9. roku życia – 600 mg
  • chłopcy: od 10. do 18. roku życia - 1250 mg;
  • dziewczęta: od 10. do 18. roku życia - 1250 mg;
  • mężczyźni: 700 mg;
  • kobiety: 700 mg;
  • kobiety w ciąży: <19 lat - 1250 mg, >19 lat - 700 mg
  • laktacja: <19 lat - 1250 mg, >19 lat - 700 mg

Źródło: Instytut Żywności i Żywienia (Normy żywienia dla populacji polskiej - nowelizacja)

Fosfor – u kogo występuje zwiększone zapotrzebowanie?

Zwiększone zapotrzebowanie na ten pierwiastek występuje przede wszystkim u dzieci i młodzieży (ze względu na okres intensywnego wzrostu).

Fosfor – skutki i objawy nadmiaru

Do nadmiaru fosforu w organizmie może dojść nie tylko w wyniku jego nadmiernego spożycia (z żywności lub w postaci suplementów), lecz także w wyniku niewydolności nerek czy uwalniania fosforu z kości czy komórek. Nie ma danych na temat przewlekłego zatrucia formami fosforu występującymi w żywności. Z danych Instytutu Żywności i Żywienia wynika jedynie, że przy dużym spożyciu fosforu może nastąpić zwapnienie tkanek miękkich oraz wzrost porowatości kości, choć niektórzy naukowcy przekonują, że nadmiar fosforanów w diecie może powodować u dzieci nadpobudliwość, autyzm a nawet schizofrenię.

Ponadto nadmiar fosforu może się przyczynić do ograniczenia wchłaniania innych składników mineralnych, np. cynku, magnezu, żelaza, miedzi i wapnia. Należy pamiętać, że fosfor poprawia wchłanianie wapnia, pod warunkiem że ilość fosforu w diecie jest zbliżona do ilości wapnia. Jeśli fosforu jest za dużo, przyczynia się on do wypłukiwania wapnia z kości. Warto wiedzieć, że witamina D wspomaga wchłanianie fosforu i wapnia oraz w utrzymaniu równowagi pomiędzy tymi dwoma pierwiastkami.

Objawami nadmiaru fosforu w organizmie są biegunki, nudności i wymioty.

Fosfor – produkty, w których można znaleźć fosfor

Szczególnie bogatym źródłem fosforu są sery podpuszczkowe, kasza gryczana, konserwy rybne i ryby wędzone spożywane wraz z ościami. Nie brakuje go także w podrobach, mięsie, ciemnym pieczywie i jajach.

Warto wiedzieć, że fosfor w postaci fosforanów (symbol E451 lub E452) jest używany w czasie procesów przetwarzania żywności, np. serów topionych, niektórych wędlin, pieczywa cukierniczego, napojów typu coca-cola, chleba, parówek, sera żółtego, deserów mlecznych, słodkich płatków śniadaniowych, jogurtów owocowych itp. Fosforany pełnią rolę m.in. stabilizatorów i regulatorów kwasowości, a także emulgatorów i przeciwutleniaczy.

To ci się przyda

To ci się przyda

Zawartość fosforu (mg/100 g) w wybranych produktach spożywczych:

  • nasiona słonecznika - 784
  • ser topiony edamski - 578
  • ser ementaler pełnotłusty - 416
  • ser camembert pełnotłusty - 310
  • ser twarogowy półtłusty - 227
  • mleko 3,2% tł. - 85
  • kasza gryczana - 495
  • sardynka w pomidorach - 420
  • śledź w oleju - 221
  • łosoś wędzony - 250
  • jaja kurze całe - 204
  • chleb żytni razowy - 204
  • brokuły - 66
  • pomarańcze - 23
  • cola - 15

Źródło: Kunachowicz H., Nadolna I., Przygoda B., Iwanow K.: Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zielone sałaty - co powinno się o nich wiedzieć?

Zielone sałaty - co powinno się o nich wiedzieć?

PORZECZKI dostarczają witaminy C, poprawiają cerę i ułatwiają trawienie

PORZECZKI dostarczają witaminy C, poprawiają cerę i ułatwiają trawienie

ZIEMNIAKI są niskokaloryczne i bogate w witaminę C, beta-karoten, fosfor i potas

ZIEMNIAKI są niskokaloryczne i bogate w witaminę C, beta-karoten, fosfor i potas

Zdjęcia: Thinkstockphotos.com

Aktualizacja: 10.11.2015

DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Potas - objawy niedoboru i najlepsze źródła w żywności Potas - objawy niedoboru i najlepsze źródła w żywności

Chociaż potas znajduje się niemal we wszystkich produktach spożywczych, zdarza się, że zjadamy go...

więcej

68500

Cudowny imbir - właściwości lecznicze i odchudzające imbiru Cudowny imbir - właściwości lecznicze i odchudzające imbiru

Imbir jest jedną z tych roślin, bez których wiele narodów nie wyobraża sobie życia. Właściwości...

więcej

67290

Podwyższony POZIOM CUKRU we krwi - jak go obniżyć Podwyższony POZIOM CUKRU we krwi - jak go obniżyć

Jeśli twój poziom cukru we krwi zbliża się do niebezpiecznej granicy, nie wpadaj w panikę....

więcej

66098

AMARANTUS: właściwości i przepisy AMARANTUS: właściwości i przepisy

Amarantus - nazywany zbożem XXI wieku - należy do najstarszych roślin uprawnych świata. Przed...

więcej

36025

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Osteoporoza jest chorobą, która sprawia, pisząc najprościej, że w kościach robią się dziury. Są one spowodowane m.in. ucieczką wapnia z kości, niedoborem niektórych składników mineralnych oraz...

To wszystko zależy od indywidualnych możliwości danego organizmu, składu posiłków, wydzielania insuliny itd. Istnieją ludzie, którzy mają taką przemianę materii, że nie muszą zwracać uwagi na ilość...

Forum
data

Wrzesień 26, 2016

zaczynam pracę w promocji wody Kropla Zdrowia, dlatego polecam tę wodę. Buteleczka dziennie i po 3 dniach od razu widać poprawę samopoczucia. Skład mineralny idealny dla dzieci i osób dorosłych, świetnie uzupełnia również niedobory minerałów osób starszych. Zwłaszcza jeżeli masz dużo...

data

Wrzesień 21, 2016

Może być zdrowy, spokojnie;) Ja na przykład ostatnio kupiłam sobie gotowy obiad wegetariański z primavika.pl i powiem wam, że te bitki były zdecydowanie bardziej zdrowe niż to co zazwyczaj gotuje w domu - nie miały soi, glutenu, cukru i w ogóle żadnych konserwantów! Więc jeśli tak...

data

Wrzesień 17, 2016

a jakie są najlepsze? bo szczerze mówiąc mi polecono kwasy omega 3 od GSH Polska. Widze poprawę nawet w paznokciach i włosach, zastanawia mnie jak inne tablety działaja...ale te mi bardzo pasują!

data

Wrzesień 14, 2016

Ja od 10 lat korzystam z symbiotyków, kiedyś byłam nie małym grubaskiem z brakiem chęci do życia. Mój proces walki o siebie trwał wiele lat. Ale było warto, niestety suplementowanie się jest potrzebne, nie raz podchodzimy do tego aspektu zycia nieufnie, nie ma sie co dziwic, przez wiele...

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.