Fosfor – właściwości. Jakie funkcje w organizmie pełni fosfor?

Autor: Monika Majewska

Fosfor to pierwiastek mineralny, który razem z wapniem i witaminą D odpowiada za zdrowe i mocne kości. Ponadto jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego. Jakie jeszcze funkcje w organizmie pełni fosfor? Jakie produkty są bogate w ten pierwiastek? Jakie są normy spożycia dla fosforu?

Fosfor to pierwiastek mineralny niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Przede wszystkim odpowiada on za zdrowe i mocne kości oraz zęby, jednak pełni także wiele innych ważnych funkcji w organizmie.

Fosfor - rola  w organizmie

Fosfor w największych ilościach (około 85 proc.) znajduje się w kościach i zębach, w związku z tym (razem z wapniem) bierze udział w ich mineralizacji, a tym samym odpowiada za to, aby były zdrowe i mocne. Reszta tego składnika występuje w tkankach miękkich i błonach komórkowych, w budowie których również jest niezbędna jego obecność. Poza tym fosfor można znaleźć w kwasach nukleinowych (DNA, RNA), tworzących kod genetyczny, w związku z tym jest ważnym nośnikiem informacji genetycznych. Pierwiastek ten uczestniczy także w przewodzeniu bodźców nerwowych, bierze udział w przemianach energetycznych i pomaga w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie.

Fosfor - skutki i objawy niedoboru

Fosfor powszechnie występuje w żywności, dlatego na ogół nie dochodzi do jego niedoboru w organizmie. Do deficytu tego pierwiastka może dojść u osób niedożywionych, z zaburzeniami wchłaniania, alkoholików, osób żywionych pozajelitowo i przy długotrwałym leczeniu nadkwaśności wodorotlenkiem glinu, tworzącym z fosforem związki niewchłaniające się w przewodzie pokarmowym. Wówczas dochodzi do osłabienia mięśni i kości, a nawet do osteomalacji, czyli rozmiękania kości (inaczej krzywica dorosłych). Poza tym organizm staje się mniej odporny na zachorowania.

SPRAWDŹ >> Badanie biochemiczne krwi: fosfor (P) - normy

Objawami niedoboru fosforu są osłabienie, bóle mięśni, bóle kości, wymioty, zaburzenia oddychania i zaburzenia ze strony układu nerwowego, np. porażenia, parestezje, zaburzenia świadomości, dezorientacja, nudności, drgawki.

Warto wiedzieć, że przyswajalność fosforu jest znacznie mniejsza z produktów zbożowych czy warzyw strączkowych. Aby zwiększyć wchłanianie fosforu z tych produktów, należy zastosować ich odpowiednią obróbkę, np. namoczyć nasiona roślin strączkowych w wodzie przed gotowaniem czy wykonać fermentację ciasta przy produkcji pieczywa.

Ważne

Ważne

Fosfor – dawkowanie. Zalecane dzienne spożycie fosforu

  • niemowlęta - 150 mg
  • dzieci od 5. miesiąca życia do 1. roku życia - 300 mg
  • dzieci: od 1. do 3. roku życia - 460 mg; od 4. do 6. roku życia - 500 mg; od 6. do 9. roku życia – 600 mg
  • chłopcy: od 10. do 18. roku życia - 1250 mg;
  • dziewczęta: od 10. do 18. roku życia - 1250 mg;
  • mężczyźni: 700 mg;
  • kobiety: 700 mg;
  • kobiety w ciąży: <19 lat - 1250 mg, >19 lat - 700 mg
  • laktacja: <19 lat - 1250 mg, >19 lat - 700 mg

Źródło: Instytut Żywności i Żywienia (Normy żywienia dla populacji polskiej - nowelizacja)

Fosfor – u kogo występuje zwiększone zapotrzebowanie?

Zwiększone zapotrzebowanie na ten pierwiastek występuje przede wszystkim u dzieci i młodzieży (ze względu na okres intensywnego wzrostu).

Fosfor – skutki i objawy nadmiaru

Do nadmiaru fosforu w organizmie może dojść nie tylko w wyniku jego nadmiernego spożycia (z żywności lub w postaci suplementów), lecz także w wyniku niewydolności nerek czy uwalniania fosforu z kości czy komórek. Nie ma danych na temat przewlekłego zatrucia formami fosforu występującymi w żywności. Z danych Instytutu Żywności i Żywienia wynika jedynie, że przy dużym spożyciu fosforu może nastąpić zwapnienie tkanek miękkich oraz wzrost porowatości kości, choć niektórzy naukowcy przekonują, że nadmiar fosforanów w diecie może powodować u dzieci nadpobudliwość, autyzm a nawet schizofrenię.

Ponadto nadmiar fosforu może się przyczynić do ograniczenia wchłaniania innych składników mineralnych, np. cynku, magnezu, żelaza, miedzi i wapnia. Należy pamiętać, że fosfor poprawia wchłanianie wapnia, pod warunkiem że ilość fosforu w diecie jest zbliżona do ilości wapnia. Jeśli fosforu jest za dużo, przyczynia się on do wypłukiwania wapnia z kości. Warto wiedzieć, że witamina D wspomaga wchłanianie fosforu i wapnia oraz w utrzymaniu równowagi pomiędzy tymi dwoma pierwiastkami.

Objawami nadmiaru fosforu w organizmie są biegunki, nudności i wymioty.

Fosfor – produkty, w których można znaleźć fosfor

Szczególnie bogatym źródłem fosforu są sery podpuszczkowe, kasza gryczana, konserwy rybne i ryby wędzone spożywane wraz z ościami. Nie brakuje go także w podrobach, mięsie, ciemnym pieczywie i jajach.

Warto wiedzieć, że fosfor w postaci fosforanów (symbol E451 lub E452) jest używany w czasie procesów przetwarzania żywności, np. serów topionych, niektórych wędlin, pieczywa cukierniczego, napojów typu coca-cola, chleba, parówek, sera żółtego, deserów mlecznych, słodkich płatków śniadaniowych, jogurtów owocowych itp. Fosforany pełnią rolę m.in. stabilizatorów i regulatorów kwasowości, a także emulgatorów i przeciwutleniaczy.

To ci się przyda

To ci się przyda

Zawartość fosforu (mg/100 g) w wybranych produktach spożywczych:

  • nasiona słonecznika - 784
  • ser topiony edamski - 578
  • ser ementaler pełnotłusty - 416
  • ser camembert pełnotłusty - 310
  • ser twarogowy półtłusty - 227
  • mleko 3,2% tł. - 85
  • kasza gryczana - 495
  • sardynka w pomidorach - 420
  • śledź w oleju - 221
  • łosoś wędzony - 250
  • jaja kurze całe - 204
  • chleb żytni razowy - 204
  • brokuły - 66
  • pomarańcze - 23
  • cola - 15

Źródło: Kunachowicz H., Nadolna I., Przygoda B., Iwanow K.: Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
ZIEMNIAKI są niskokaloryczne i bogate w witaminę C, beta-karoten, fosfor i potas

ZIEMNIAKI są niskokaloryczne i bogate w witaminę C, beta-karoten, fosfor i potas

Zielone sałaty - co powinno się o nich wiedzieć?

Zielone sałaty - co powinno się o nich wiedzieć?

PORZECZKI dostarczają witaminy C, poprawiają cerę i ułatwiają trawienie

PORZECZKI dostarczają witaminy C, poprawiają cerę i ułatwiają trawienie

Zdjęcia: Thinkstockphotos.com

Aktualizacja: 10.11.2015

DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Cudowny imbir - właściwości lecznicze i odchudzające imbiru Cudowny imbir - właściwości lecznicze i odchudzające imbiru

Imbir jest jedną z tych roślin, bez których wiele narodów nie wyobraża sobie życia. Właściwości...

więcej

2571

Potas - objawy niedoboru i najlepsze źródła w żywności Potas - objawy niedoboru i najlepsze źródła w żywności

Chociaż potas znajduje się niemal we wszystkich produktach spożywczych, zdarza się, że zjadamy go...

więcej

2264

Podwyższony POZIOM CUKRU we krwi - jak go obniżyć Podwyższony POZIOM CUKRU we krwi - jak go obniżyć

Jeśli twój poziom cukru we krwi zbliża się do niebezpiecznej granicy, nie wpadaj w panikę....

więcej

2112

MAGNEZ wzmacnia mięśnie i koi nerwy MAGNEZ wzmacnia mięśnie i koi nerwy

Niedobór magnezu daje objawy, które często są mylące. Byle drobiazg wyprowadza cię z równowagi, źle...

więcej

1202

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Jeśli chcesz poprawić perystaltykę jelit i skrócić pasaż jelitowy, to wszystko dobrze. Jeśli jednak masz osteopenię albo osteoporozę, ogranicz porcję chia i siemienia lnianego do jednej, porannej....

Forum
data

Marzec 21, 2017

Teraz odchodzi się od sokowirówek. Przede wszystkim pienią sok i tną, nie wszystko też w niej zrobisz. W wyciskarkach już tych lepszych masz opcje i musów, koktajli a nawet lodów. Nie wspominając o wyciskaniu chociażby trawy cytrynowej, sałaty, rukoli, jarmużu i wielu innych kiedyś...

data

Marzec 21, 2017

Mam coś dla tych którzy zajmują sie produkcją leków - można już zakupić profesjonalną kapsulkarke do kapsułek skrobiowych kapsulki.eu Podpowiedzcie komuś kto pracuje w aptece. Wielkie ułatwienie.

data

Marzec 16, 2017

Koncerny farmaceutyczne zacierają ręce :) Ciekawe kto sponsoruje produkcję filmów o jedzeniu... Najlepiej żywić cię tabletkami to będziemy zdrowsi :D Omega w kapsułkach w otoczce z żelatyny z pewnością będzie lepsza niż naturalny olej... hehe. Głupi ten naród. Może za dużo fluoru jecie i...

data

Marzec 10, 2017

Zielona herbata najlepiej pomaga na odchudzanie. Ostatnio kupowałam herbatę w niskiej cenie tutaj https://onemorecup.pl/herbata-zielona/ Bardzo lubię herbatę zieloną z ananasem i mango.

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.